składka zdrowotna przedsiębiorcy

Zmiany będą wprowadzone ustawą z 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dnia 6 grudnia Sejm przyjął techniczne poprawki Senatu i ustawa czeka na podpis prezydenta.

Nowelizacja zakłada zmiany w zakresie:

• uwzględniania w wyliczeniu wysokości składki zdrowotnej dochodów ze sprzedaży środków trwałych,
• wysokości minimalnej podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Każda z ustaw wróci teraz do Sejmu a następnie trafi do podpisu Prezydenta. Sejm może przyjąć albo odrzucić senackie poprawki.

Pierwsza zmiana obejmuje wprowadzenie dodatkowego urlopu dla rodziców wcześniaków.  Obecnie zgodnie z art. 180 § 1 Kodeksu pracy pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze od 20 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie) do 37 tygodni (w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie). Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego (art. 180 § 2 Kodeksu pracy). Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem, aż do wyczerpania przysługującego wymiaru tego urlopu (art. 180 § 3 Kodeksu pracy). Artykuł 181 Kodeksu pracy stanowi, że w razie urodzenia dziecka wymagającego opieki szpitalnej pracownica, która wykorzystała po porodzie 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, pozostałą część tego urlopu może wykorzystać w terminie późniejszym, po wyjściu dziecka ze szpitala.

Podczas posiedzenia Rady Ministrów w dniu 13 listopada rząd zapoznał się z informacją Ministra Finansów i Minister Zdrowia na temat propozycji zmian w systemie rozliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne na rok 2025 i 2026. Po kierunkowej akceptacji konkretne rozwiązania zostaną przedstawione na kolejnym posiedzeniu Rady Ministrów, czyli w dniu 19 listopada. To wtedy powinniśmy poznać plany reformy na 2026 rok. Opublikowana autopoprawka obejmuje zmiany na 2025 rok i została przygotowana do przyjętego przez Radę Ministrów projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (druk nr 764).

Warto przypomnieć, że nowelizacja przyjęta w październiku przewiduje, że przychody ze sprzedaży środków trwałych (np. nieruchomości) nie będą wchodziły do podstawy naliczania składki zdrowotnej. Z rozwiązania ma skorzystać według szacunków ok. 2,4 mln przedsiębiorców. Przychody dotyczące zbycia środków trwałych nie będą wchodziły do podstawy naliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców. Nowe przepisy zakładają, że rozwiązanie będzie uwzględniane w wyliczeniu wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne dla:

• osób, które rozliczają się na zasadach ogólnych przy zastosowaniu skali podatkowej;
• osób, które rozliczają się w formie podatku liniowego.

Od 2022 roku w ramach tzw. Polskiego Ładu uległ zmianie mechanizm składki zdrowotnej, jaką opłacają przedsiębiorcy. Wygląda on obecnie inaczej i jest uzależniony od tego w jakiej formie podatkowej. Celem poselskiej propozycji jest przywrócenie idei składki zdrowotnej jaka przyświecała jej powstaniu jako ubezpieczenia na wypadek choroby, bez względu na zamożność płatnika składek, czyli tak jak to było przed 2022 rokiem i tzw. Polskim Ładem. Jak wskazują autorzy składka zdrowotna stała się parapodatkiem opłacanym w związku z czynnościami, które nie powinny być powiązane z płatnościami na rzecz Narodowego Funduszu Zdrowia, tak jak np. sprzedaż samochodu, czy innych środków trwałych.

Ponadto autorzy dodają, że w wyniku wzrostu składki zdrowotnej wiele firm musiało zakończyć lub zawiesić swoją działalność a wielu pracowników istotnie straciło finansowo na tej zmianie. Szacują, że w latach 2022–2023, w czasach obowiązywania Polskiego Ładu, prawie 400 tys. firm zakończyło działalność, a ponad 710 tys. firm zawiesiło działalność. Projekt ma naprawić błędy poprzedniej reformy i wprowadzić zmianę obowiązujących obecnie zasad obliczania składek na ubezpieczenie zdrowotne dla prawie wszystkich grup objętych ubezpieczeniem, w tym zwłaszcza prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą i wykonujących pracę najemną. Zmiany te mają:

• obniżyć koszty pracy i prowadzenia działalności gospodarczej oraz
• uprościć zasady obliczania wysokości składki poprzez zastąpienie procentowej części dochodu ubezpieczonego kwotą ryczałtową zależną od dochodu (w przypadku pracownika lub osoby świadczącej pracę w oparciu o inne rodzaje umów) lub przychodu (w przypadku osoby prowadzającej jednoosobową działalność gospodarczą).

Jak dodano, w przeciwieństwie do ubezpieczeń emerytalnych, różnica w wysokości składki nie ma wpływu na jakość świadczeń zdrowotnych otrzymywanych przez ubezpieczonego. Obecny stan prawny należy więc uznać za rażąco niesprawiedliwy – składka zależna od dochodu jest de facto podatkiem i straciła swój ubezpieczeniowy charakter.

Rocznego rozliczenia składki zdrowotnej muszą dokonać przedsiębiorcy, którzy jako formę opodatkowania wybrali:

• podatek liniowy,
• skalę podatkową lub
• ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Obowiązek sporządzenia rocznego rozliczenia składki zdrowotnej nie dotyczy jedynie osób, które rozliczały podatek na podstawie karty podatkowej. Rozliczenie roczne składki zdrowotnej składamy wraz z deklaracją ZUS DRA lub ZUS RCA za kwiecień 2024 roku w terminie do 20 maja 2024 roku.

Aby dokonać rocznego rozliczenia składki zdrowotnej:

• wylicz kwotę rocznej składki zdrowotnej,
• porównaj ją z sumą zapłaconych wcześniej 12 składek miesięcznych,
• jeśli powstanie niedopłata, dopłać składkę zdrowotną.

Na początku 2022 roku weszły w życie zmiany w składce zdrowotnej w ramach tzw. Polskiego Ładu. Od początku zmiany budziły kontrowersje. Przedstawiona w dniu 21 marca 2024 roku propozycja ma zmienić mechanizm naliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców. Od 2022 roku inaczej składkę zdrowotną opłacają przedsiębiorcy:

• na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych,
• na podatku liniowym,
• na karcie podatkowej.