Działalność wypoczynkowa może być zorganizowana w ramach działalności socjalnej z wykorzystaniem środków ZFŚS

Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Dodano:

Kolejny długi weekend w tym miesiącu zbliża się do nas wielkimi krokami. Boże Ciało wypada bowiem w tym roku 26 maja w Dniu Matki. Czas ten  sprzyja korzystaniu z urlopów, a przy okazji składaniu wniosków przez uprawnionych o dofinansowanie do wypoczynku z zasobów ZFŚS. Zdarza się też, że sami pracodawcy organizują dla pracowników i innych zaproszonych osób różnego rodzaju imprezy plenerowe np. ogniska, pikniki, biesiady czy wycieczki. Czy obecność na tych spotkaniach, a w szczególności konsumpcja będzie przychodem dla ich uczestników? Przeczytaj komentarz eksperta z przykładami.

Według kryteriów, ale nie zawsze …

Działalność socjalna prowadzona jest przez pracodawców zgodnie z ustawą z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 111); dalej ustawa o ZFŚS. Polega ona na świadczeniu usług m.in. w zakresie wypoczynku na rzecz osób uprawnionych do korzystania z opieki socjalnej.

Rodzaje, formy wypoczynku, zasady przeznaczania środków na poszczególne cele oraz warunki przyznawania świadczeń powinien określać regulamin ZFŚS. Oferta dla uprawnionych najczęściej zawiera dopłaty do wycieczek, rajdów, pobytu w sanatoriach, ośrodkach rehabilitacyjnych, a także „wczasów pod gruszą”.

Wsparcie dla osób wymienionych w regulaminie jako uprawnione (mogą to być członkowie rodzin pracowników, zleceniobiorcy, byli pracownicy-emeryci/renciści), może mieć postać finansową bądź też niefinansową – w przypadku korzystania z usługi jak np. udział w wycieczce wykupionej przez zakład pracy.

W przypadku pierwszej pracodawca wypłaca pewną kwotę pieniędzy tytułem dopłaty do danej formy wypoczynku, o którą uprawniony wnioskował.

O ile dopłaty do wczasów, wyjazdów, które pracownik sam sobie organizuje muszą być przyznawane według indywidualnej sytuacji materialnej, rodzinnej czy życiowej, o tyle imprezy masowe organizowane przez pracodawcę mogą być udostępniane dla wszystkich, bez rygorów socjalnych.

Taką tendencję w interpretowaniu ustawy o ZFŚS zapoczątkował Sąd Najwyższy w wyroku z 23 października 2008 r. (II PK 74/08). Zgodnie z nim, regulamin ZFŚS może przewidywać wydatkowanie pieniędzy na inne cele, mieszczące się w zakresie działalności socjalnej, oraz ustalać inne zasady korzystania z tych świadczeń, np. powszechną dostępność na równych zasadach w imprezach integracyjnych.

Artykuł 8 ust. 1 ustawy o ZFŚS, wymagający stosowania kryteriów socjalnych, odnosi się do ulgowych świadczeń, a nie całej działalności socjalnej.

Z pominięciem kryterium socjalnego można więc finansować z ZFŚS imprezy masowe, np. pikniki, andrzejki, wycieczki. Powszechną dostępność do imprez integracyjnych, sportowych, akcji turystycznych poparł Sąd Najwyższy w wyroku z 8 stycznia 2014 r. (I UK 202/13). Jednak w kolejnym wyroku tj. z 10 lipca 2014 r. (II UK 472/13) Sąd Najwyższy podkreślił, że niezależnie od przyjętej interpretacji nie można tracić z oczu zasadniczego celu wynikającego z funkcji socjalnej realizowanej przez pracodawców.

Pominięcie kryterium socjalnego przy wydatkowaniu środków z funduszu musi być traktowane jako absolutny wyjątek od reguły, znajdujący uzasadnienie w obiektywnych okolicznościach.

Ponadto Sąd Najwyższy uzależnił dopuszczalność rezygnacji z kryteriów socjalnych od odpowiednich zapisów i postanowień regulaminu ZFŚS. Oznacza to, że regulamin powinien wyraźnie wskazywać jakie przedsięwzięcia z zakresu działalności socjalnej propagowanej w firmie będą dostępne dla wszystkich, bez rozpatrywania prywatnego położenia osób korzystających.

PRZYKŁAD

Pracodawca posiada ZFŚS. W regulaminie funduszu przewidziano, że jego środki przeznacza się na finansowanie lub dofinansowywanie:

a) krajowego lub zagranicznego wypoczynku dzieci zorganizowanego w formie kolonii, obozów, zimowisk, tzw. zielonych szkół;
b) krajowego lub zagranicznego wypoczynku zorganizowanego przez osoby uprawnione we własnym zakresie (tzw. wczasy pod gruszą);
c) wczasów, pobytów w ośrodkach leczniczych, sanatoriach;
d) krajowego lub zagranicznego wypoczynku zorganizowanego przez pracodawcę w formie turystyki grupowej (wycieczki, rajdy, pikniki), w tym spotkań okolicznościowych np. z okazji świąt, jubileuszu firmy.

W dalszej części regulamin określa, że przyznawanie i wielkość dofinansowania do form wypoczynku wymienionych w pkt a-c uzależnia się od indywidualnej sytuacji życiowej, rodzinnej, materialnej osoby uprawnionej oraz na jej wniosek. Natomiast udział w imprezach grupowych (pkt d) odbywa się bez wniosków, na jednakowych zasadach dla wszystkich uprawnionych, bez względu na kryteria socjalne.

Świadczenia wypoczynkowe a podatek dochodowy i składki

Finansowe, urlopowe wsparcie pracownika jest przychodem ze stosunku pracy. Jednak jeśli pochodzi w całości ze środków ZFŚS, to podlega zwolnieniu z podatku dochodowego do wysokości 380 zł w roku podatkowym. Dopłata od pracodawcy musi być w całości sfinansowana z ZFŚS a nie np. z ZFŚS i innych środków np. bieżących.

Pamiętajmy, to co dopłaca pracodawca nie może pochodzić z mieszanego źródła tylko z jednego tj. z ZFŚS.

Jest to niewielka ulga w stosunku rocznym, więc suma dofinansowania w wysokości przekraczającej podatkowy limit jest opodatkowana.

Jeśli więc pracownik raz otrzymał 200 zł do wczasów pod gruszą, a za kilka miesięcy ponownie otrzyma takie pieniądze, ale np. w kwocie 300 zł, to z sumy 500 zł wolne będzie 380 zł. Zatem, pierwsza wypłata jest wolna w całości, a kolejna tylko w wysokości 180 zł. Pozostałe 120 zł już należy wliczyć do podstawy opodatkowania i pobrać zaliczkę.

Inaczej jest ze składkami na ZUS. Tu podstawy wymiaru składek nie stanowią świadczenia finansowane ze środków przeznaczonych na cele socjalne w ramach zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Zwolnienie obowiązuje bez względu na rodzaj świadczenia czy jego wartość. Istotne jest by były przekazywane zgodnie z przepisami ustawy o ZFŚS, a więc świadczenia ulgowe (dofinansowanie) według kryteriów socjalnych.

Coraz częściej oddziały ZUS, które wydają decyzje w sprawie kierowanych przez płatników wniosków o wydanie interpretacji akceptują postępowanie pracodawców polegające na odstąpieniu od różnicowania wartości świadczeń, których przedmiotem jest udział w imprezach integracyjnych np. piknikach czy wspólnych wyjazdach.

Przykładowo, z takim stanowiskiem pracodawcy zgodził się lubelski oddział ZUS, zastrzegając jednak, że gdyby podczas wycieczki pracodawca wręczał pracownikom dodatkowe świadczenia socjalne, musiałby zastosować kryteria rodzinne czy materialne (decyzja nr 1627, z 10 stycznia 2014 r., WPI/200000/ 451/1627/ 2014). Jeżeli natomiast pracodawca nie stosowałby kryteriów socjalnych w przypadku świadczeń o charakterze indywidualnym np. wypłacał dopłaty do wczasów pod gruszą w jednakowej wysokości, wówczas ZUS zapewne wydałby decyzję o konieczności skorygowania dokumentów rozliczeniowych i naliczenia oraz opłacenia zaległych składek od takich świadczeń. Utraciłyby one wymiar socjalny.

Świadczenia dla emerytów/rencistów

Byli pracownicy będący emerytami/rencistami również mają dostęp do świadczeń socjalnych od zakładu pracy. Jeśli otrzymają np. dofinansowanie do pobytu w sanatorium, to uzyskują przychód.

Świadczenia otrzymywane przez emerytów lub rencistów w związku z łączącym ich uprzednio z zakładem pracy stosunkiem służbowym, stosunkiem pracy lub spółdzielczym stosunkiem pracy, w tym od związków zawodowych, są wolne od podatku dochodowego do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 2.280 zł.

To zwolnienie obejmuje różnego rodzaju świadczenia, w tym pieniężne, rzeczowe, i też jest limitowane w stosunku rocznym. Póki łączna wartość świadczeń mieści się w granicach limitu, podatku nie trzeba odprowadzać.

Jeżeli jednak zostanie przekroczony limit kwotowy – ponad 2.280 zł, pracodawca ma obowiązek pobrać podatek dochodowy, ale w formie ryczałtu. Ryczałt wynosi 10% należności. Jest naliczany bezpośrednio od przychodu, bez stosowania kosztów uzysku.

Przychodu tego nie łączy się z pozostałymi, opodatkowanymi na zasadach ogólnych czyli według skali podatkowej.

Świadczenia dla zleceniobiorców

W przypadku zleceniobiorców jest oczywiście inaczej. Oni też mogą być wśród osób uprawnionych do pomocy z ZFŚS (zgodnie z regulaminem). Jeśli faktycznie taką pomoc otrzymają niestety od razu zapłacą podatek, gdyż żadne zwolnienie podatkowe w tym zakresie nie obowiązuje dla tej grupy podatników.

Źródłem przychodu jest tu działalność wykonywana osobiście. Natomiast świadczenia z ZFŚS są wyłączone z podstawy składkowej tak jak w przypadku pracowników. Lista zwolnień wymieniona w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.) ma bowiem odniesienie również do wykonawców umów zleceń.

Udział w zbiorowej imprezie nie jest przychodem

Przychodem pracownika są nie tylko wypłaty pieniężne, ale także wartość świadczeń nieodpłatnych lub odpłatnych częściowo. Pieniądze są przychodem jeśli zostały wypłacone lub postawione do dyspozycji podatnika. Natomiast inne nieodpłatne świadczenia stają się przychodem jeśli zostały przez podatnika otrzymane, a więc mają charakter realny.

W 2014 roku Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 8 lipca 2014 r. (K 7/13, Dz.U. z 2014 r. poz. 947), określił, kiedy nieodpłatne świadczenie może być zakwalifikowane jako przychód podatnika (pracownika, zleceniobiorcy).

Trybunał Konstytucyjny sformułował cztery podstawowe przesłanki decydujące o uzyskaniu przez podatnika przychodu z nieodpłatnego świadczenia:

  1. zostało spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie);
  2. zostało spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosło mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść;
  3. korzyść po stronie pracownika jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów) – świadczenie musi być zindywidualizowane, skierowane do konkretnej osoby (imiennie), a nie do ogółu; wynika to z faktu, iż podatnikiem może być jedynie dana osoba, a nie grupa osób;
  4. świadczenie zostało „otrzymane” – „otrzymanie” zakłada aktywność dwu podmiotów: tego kto daje (wręcza) i tego kto uzyskuje; to określenie cechuje tryb dokonany czyli otrzymanie jako coś co już zostało spełnione (a nie „otrzymywanie”).

Ponadto, Trybunał Konstytucyjny odniósł się do imprez stwierdzając, że udział pracownika w zorganizowanej imprezie zbiorowej (dla wszystkich podwładnych) nie stanowi u niego przysporzenia nawet, jeżeli ma dobrowolny charakter.

Nie powoduje bowiem ani realnego pojawienia się aktywów ani ograniczenia wydatków.

Nie można założyć, że gdyby nie firmowa impreza, to pracownik by uczestniczył w innej i wydał na to swoje środki. A skoro nie ma przychodu, to nie może być mowy o opodatkowaniu, oskładkowaniu czy rozpatrywaniu kwestii ewentualnego zwolnienia z podatku i składek. Ponadto, pracodawca organizując wspólną imprezę również odnosi dla siebie pewne korzyści takie jak budowanie więzi między pracownikami, a także między firmą a podwładnymi. Im lepsza atmosfera w pracy i poczucie lojalności tym lepsze wyniki i sukces firmy.

Reasumując, jeśli pracodawca proponuje osobom uprawnionym np. pracownikom, zleceniobiorcom, byłym pracownikom – emerytom/rencistom udział w zorganizowanej majówce np. w formie biesiady czy pikniku, to obecność na tym spotkaniu, w tym konsumpcja, nie będzie przychodem dla uczestników. Szczególnie jeśli koszty imprezy mają charakter ryczałtowy.

Przykładowo, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, uwzględniając wytyczne Trybunału Konstytucyjnego, w wyroku z 20 sierpnia 2014 r. (I SA/Wr 1675/14) uznał, że „przychodem nie jest uczestnictwo w spotkaniach okolicznościowych, imprezach sportowo-rekreacyjnych, wycieczkach, imprezach integracyjno-szkoleniowych, imprezach mikołajkowych. Przychodem są natomiast indywidualnie oznaczone świadczenia przekazywane konkretnym osobom w trakcie tych imprez (prezenty, noclegi – z wyjątkiem noclegów organizowanych w ramach szkoleń, nagrody w konkursach), z wyjątkiem podarunków o symbolicznej wartości, np. kufle”.

Organy podatkowe również liczą się z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.

Przykładowo, Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie stwierdził, że w przypadku organizowania imprez integracyjnych, na które zostaną zaproszeni wszyscy pracownicy nie można mówić o przychodzie ze świadczenia nieodpłatnego.

Impreza integracyjna organizowana przez pracodawcę nie spełnia kryterium wystąpienia po stronie pracownika przysporzenia majątkowego (korzyści). Udział w niej nie oznacza uzyskania przychodu przez pracownika także z tego powodu, że brak jest podstaw, aby świadczenie adresowane do wszystkich pracowników – przypisać indywidualnym uczestnikom, jako ich wymierną korzyść (interpretacja z 15 stycznia 2015 r., IPPB2/415-795/14-4/MK).

Również Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, w interpretacji z 30 grudnia 2014 r. (ITPB2/415-890a/14/MU) nie rozpoznał przychodu u pracowników, dla których organizowane są imprezy wyjazdowe podczas których mogą korzystać z zakwaterowania, zabiegów spa, basenu, a także uczestniczyć w wycieczkach czy zawodach sportowych. Analogiczne stanowisko zajął także Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, w interpretacji z 16 marca 2015 r. (IBPBII/1/415-1029/14/BP).

Jak naliczać odpisy w 2016 r.

Fundusz tworzą pracodawcy zatrudniający według stanu na dzień 1 stycznia danego roku co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty.

Natomiast pracodawcy prowadzący działalność w formie jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych tworzą ZFŚS, bez względu na liczbę zatrudnianych pracowników.

Zakładowy fundusz świadczeń socjalnych tworzy się z corocznego odpisu podstawowego naliczanego w stosunku do przeciętnej liczby zatrudnionych.

W 2016 r. jako podstawę naliczenia odpisów należy przyjąć po raz kolejny wynagrodzenie w wysokości 2.917,14 zł (wynagrodzenie z drugiego półrocza 2010 r.). Próg ten, a tym samym wysokość odpisów, nadal nie został odmrożony.

Tabela odpisów i zwiększeń na 2016 r.

Rodzaj odpisu
(zwiększenia)

Kwota odpisu
(zwiększenia)

Podstawowy (37,5% x 2.917,14 zł)

1.093,93 zł

Zwiększony (50% x 2.917,14 zł)
(praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze)

1.458,57 zł

Na pracowników młodocianych:
- I rok nauki (5% x 2.917,14 zł)
- II rok nauki (6% x 2.917,14 zł)
- III rok nauki (7% x 2.917,14 zł)


145,86 zł
175,03 zł
204,20 zł

Zwiększenie odpisu na każdego pracownika niepełnosprawnego (6,25% x 2.917,14 zł)

182,32 zł

Zwiększenie funduszu na emeryta/rencistę

182,32 zł

U pracodawców posiadających Żłobek lub klub dziecięcy – zwiększenie funduszu na każdego pracownika (7,5% x 2.917,14 zł)

218,79 zł

Kwotę rocznego odpisu na ZFŚS na dany rok kalendarzowy ustala się według planowanej w tym roku liczby zatrudnionych.

Cały odpis można podzielić na dwie raty i wpłacić je na odrębny rachunek funduszu w dwóch terminach. Pierwszą, stanowiącą 75% odpisu trzeba przekazać do końca maja danego roku kalendarzowego. Drugą, w równowartości 25%, wraz ze zwiększeniami – do końca września.

Pracodawcy, którzy w 2016 r. są obowiązani do utworzenia ZFŚS i nie odstąpili od niego, po naliczeniu całorocznego odpisu, do końca maja muszą przekazać na specjalne konto funduszu I ratę.

Ostatni dzień maja przypada w tym roku w niedzielę, a więc ten fakt wpływa na przesunięcie terminu do 1 czerwca. Tak wynika z art. 115 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

PRZYKŁAD

W styczniu 2016 r. pracodawca obliczył, że planowana przeciętna liczba zatrudnionych w jego firmie w 2016 r. wynosi 48,25 etatu, w tym 7 pracowników pełnoetatowych wykonuje swoje obowiązki w warunkach szczególnych oraz jedna osoba (0,25 etatu) jest niepełnosprawna. Całoroczny odpis ustalono w następujący sposób:

  • 41 pełnych etatów (warunki normalne) x 1.093,93 zł = 44.851,13 zł,
  • 7 pełnych etatów (warunki szczególne) x 1.458,57 zł = 10.209,99 zł

(0,25 etatu x 1.093,93 zł) + (1 x 182,32 zł) z tytułu zwiększenia – pracownik niepełnosprawny = 455,80 zł.

Razem odpis podstawowy ze zwiększeniem – 55.516,92 zł.

Odpis bez zwiększenia – 55.334,60 zł.

75% tej kwoty to 41.500,95 zł i tyle powinno trafić na rachunek funduszu najpóźniej 1 czerwca, chyba że pracodawca zechce wpłacić odpis wraz ze zwiększeniem czyli 41.637,69 zł.

Odpis podstawowy naliczany jest na początku roku i opiera się na planowanej średniorocznej liczbie zatrudnionych w danym roku. Jeśli w międzyczasie zaszły zmiany w stanie zatrudnienia, odpis trzeba skorygować i można to zrobić już w maju, przed wpłatą I raty. Rzeczywisty stan zatrudnienia może różnić się od planowanego.

Załóżmy, że w omawianym w przykładzie zakładzie pracy, 31 marca został rozwiązany stosunek pracy z jednym z pracowników (pełen etat, szczególne warunki). Przeliczamy odpisy na nowo, uwzględniając zmiany.

41 pełnych etatów (warunki normalne) x 1.093,93 zł = 44 851,13 zł,

6,25 pełnych etatów - warunki szczególne ([(3 m-ce x 7 etatów) + (9 m-cy x 6 etatów) = 75 etatów : 12 = 6,25 etatów]) x 1.458,57 zł = 9.116,06 zł.

(0,25 etatu x 1.093,93 zł) + (1 x 182,32 zł) z tytułu zwiększenia – pracownik niepełnosprawny = 455,80 zł.

Razem odpis podstawowy bez zwiększenia – 53.967,19 zł.

75% tej kwoty to 40.475,39 zł, które pracodawca powinien wpłacić na rachunek funduszu najpóźniej do 1 czerwca.

Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Ekonomista, specjalizuje się w prawie pracy, ubezpieczeniach społecznych i prawie podatkowym. Autorka licznych publikacji z zakresu rozliczania wynagrodzeń, współpracuje z wieloma wydawnictwami, jest autorką publikacji m.in. w Rzeczpospolitej, Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Monitorze rachunkowości budżetowej
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel