Skrócony czas pracy — kto może skorzystać?

6-godzinny dzień pracy to modne i coraz częściej praktykowane w krajach skandynawskich czy Wielkiej Brytanii rozwiązanie. Wdrożyły je m.in. szwedzkie domy opieki, startupy technologiczne, a nawet serwisy samochodowe. Jak pokazała praktyka, osoby pracujące krócej są mniej zestresowane i rzadziej doświadczają wypalenia zawodowego (w szwedzkich domach opieki liczba zwolnień lekarskich spadła nawet o 50%!). Są także bardziej efektywne: mają więcej energii i lepszą koncentrację, co skutkuje mniejszą liczbą błędów. To jednak nie wszystko — w dłuższej perspektywie ich satysfakcja z pracy rośnie, podobnie jak lojalność w stosunku do firmy. Dla pracodawców oznacza to niższe koszty związane z rekrutacją i koniecznością szkolenia nowego personelu. W Polsce debata nad skróceniem tygodnia pracy trwa od jakiegoś czasu i koncentruje się na dwóch głównych propozycjach: 4 dniowy tydzień pracy lub 35 godzin pracy tygodniowo. Obie opcje mają na celu zwiększenie elastyczności zatrudnienia oraz poprawę jakości życia pracowników, która ma również wpłynąć na sytuację demograficzną.

Już niebawem skrócony czas pracy stanie się rzeczywistością także w Polsce. Wszystko dzięki pilotażowemu programowi Skrócony czas pracy – to się dzieje. Jakie są jego główne zasady i kto może z niego skorzystać?

27 czerwca Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społeczne ogłosiło nabór do pilotażowego programu Skrócony czas pracy – to się dzieje. Jego najważniejszą zasadą jest mniej godzin pracy za to samo wynagrodzenie, a kluczowym założeniem — skrócenie czasu pracy o 20 procent rocznie. Oczywiście przy zachowaniu niezmiennej pensji.

To będzie pierwszy pilotaż skróconego czasu pracy w tej części Europy, pierwszy w naszym regionie, pierwszy na tak szeroką skalę pilotaż w Polsce. Chcemy zachęcać do skróconego czasu pracy, zachęcać do testowania rozwiązań w różnego typu organizacjach. W pilotażu będą mogli wziąć udział przedsiębiorcy, jednostki samorządowe, fundacje, stowarzyszenia, związki zawodowe – by każdy pracodawca mógł sprawdzić, co u niego działa – mówiła w kwietniu br. ministra pracy Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Nabór wniosków do programu rozpocznie się 14 sierpnia 2025 r. Ostatni jego etap, czyli podsumowanie realizacji zakończy się najpóźniej 15 maja 2027 r. Program będzie trwał więc 19 miesięcy.

Zgodnie z informacjami przekazanymi 27 czerwca przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej etap przygotowanie do wprowadzenia skróconego czasu pracy potrwa do 31 grudnia 2025 r. Kolejny polegający na testowaniu nowego rozwiązania — do 31 grudnia 2026 r.

W praktyce skrócony czas pracy będzie obowiązywał przez cały 2026 rok.

To pracodawcy będą decydować o tym, którzy pracownicy wezmą udział w programie. Decyzje będą zależne zapewne od pełnionego stanowiska czy rodzaju i specyfiki wykonywanych obowiązków.

Korzyści dla pracowników są dość oczywiste: krótszy czas pracy to więcej czasu dla rodziny i bliskich, lepszy balans pomiędzy życiem prywatnym a zawodowym, a często także mniejszy stres i lepsza efektywność. Zwłaszcza że jak wynika z analiz analizy MRPiPS duża liczba godzin spędzonych w pracy, często nie idzie w parze z efektywnością ani zwiększeniem produktywności.

Pracodawca, który zakwalifikuje się do udziału w programie, na jego wdrożenie i realizację może dostać nawet 1 mln złotych. Koszt na jednego pracownika objętego pilotażem nie będzie mógł być jednak wyższy niż 20 tys. zł. Środki te mogą służyć do sfinansowania:

• kosztów obsługi np. działań informacyjno-promocyjnych;
• kosztów związanych z obsługą projektu, w tym: koordynowaniem, rekrutacją uczestników, monitorowaniem, oceną, rozliczaniem. Ważne! Koszty obsługi nie mogą przekroczyć 10% wartości złożonego projektu;
• kosztów merytorycznych np. badań i analiz dotyczących sposobu wdrożenia skróconego czasu pracy i oczekiwań pracowników oraz pracodawcy w tym zakresie;
• szkoleń dla pracowników związanych z testowanym rozwiązaniem;
• optymalizacji i automatyzacji procesów kluczowych dla możliwości skracania czasu pracy;
• wynagrodzeń pracowników objętych pilotażem.

Do programu mogą przystąpić pracodawcy — zarówno prywatni, jak i podmioty publiczne (np.urzędy pracy), którzy:

• prowadzą działalność przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku;
• zatrudniają co najmniej 75% pracowników na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę;
• obejmą programem co najmniej 50% pracowników;
• utrzymają zatrudnienie na poziomie nie niższym niż 90% określonego we wniosku stanu początkowego;
• utrzymają wynagrodzenia pracowników biorących udział w programie na poziomie nie niższym niż obowiązujący w dniu rozpoczęcia realizacji projektu pilotażowego (przez cały okres jego trwania) oraz nie pogorszą warunków pracy i płacy pracowników objętych projektem.

Nabór wniosków o udział w programie będzie trwał w dniach 14 sierpnia – 15 września 2025 r. 

We wniosku należy wpisać m.in.:

• dane przedsiębiorcy takie jak nazwa firmy, adres, numer w Krajowym Rejestrze Sądowym lub innej ewidencji czy numer kodu według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD);
• datę rozpoczęcia funkcjonowania działalności;
• liczbę zatrudnionych pracowników;
• kwotę środków rezerwy do zaangażowania w realizację projektu (całkowity koszt projektu w zł);
• okres realizacji projektu pilotażowego;
• dane osoby koordynującej projekt.

Niezbędne jest także dołączenie do wniosku wymaganych załączników oraz projektu pilotażowego, zawierającego opis, cel, uzasadnienie, założenia, w tym rezultaty i mierniki.

Wniosek możesz złożyć elektronicznie poprzez udostępniony przez MRPiPS generator wniosków.

Po zamknięciu naboru wnioski będzie rozpatrywać Komisja do spraw oceny projektów pilotażowych. Lista pracodawców, którzy się do niego zakwalifikowali, zostanie opublikowana przez resort pracy najpóźniej do dnia 15 października 2025 r.

Jeśli zakwalifikujesz się do udziału w programie, będziesz musiał podpisać umowę z MRPiPS. Realizacja projektu rozpocznie się od dnia zawarcia umowy i będzie podzielona na trzy etapy.

Etap 1: Przygotowanie do wprowadzenia skróconego czasu pracy. Etap ten potrwa do 31 grudnia 2025 r.

Etap 2: Testowanie wprowadzenia skróconego czasu pracy w środowisku pracy. Potrwa on do 31 grudnia 2026 r.

Etap 3: Podsumowanie realizacji projektu pilotażowego. 3 etap zakończy się najpóźniej 15 maja 2027 r. Jest to także ostateczna data, do której niezbędne będzie przekazanie do MRPiPS sprawozdania końcowego i ankiety kwartalnych wypełnionych przez pracowników i pracodawcę.

Skrócony czas pracy z powodzeniem wdraża Szwecja. Polityczne inicjatywy mające na celu wdrożenie krótszego tygodnia realizują Finlandia i Norwegia. Zwolennikami takiego systemu jest także wielu pracodawców z Wielkiej Brytanii i Szkocji.

Nie wszyscy wiedzą, że także w Polsce istnieją podmioty, które z powodzeniem realizują ideę krótszego czasu pracy. Jednym z nich jest Urząd Miasta we Włocławku, którego pracownicy pracują 35 godzin w tygodniu.

Program pilotażowy z założenia jest programem tymczasowym, który ma na celu przetestowanie skuteczności określonych rozwiązań przed ich szerszym zastosowaniem. Wdrażając program Skrócony czas pracy – to się dzieje, jego twórcy chcą wypracować i przetestować różne modele skróconego czasu pracy i sprawdzić, jak wpłyną one na produktywność pracowników, organizację pracy, ciągłość zatrudnienia czy możliwość godzenia życia zawodowego z prywatnym.

Pochodzące z pilotażu wniosku posłużą do stworzenia dobrych praktyk wdrażania skróconego czasu pracy oraz działań mających na celu upowszechnienie takiego systemu. Mogą one także stanowić punkt wyjścia do rozważenia wprowadzenia podobnych rozwiązań do porządku prawnego.

Jeszcze jakiś czas temu w wielu ogłoszeniach o pracę pracodawcy wspominali o „młodym dynamicznym zespole” i „owocowych czwartkach”. Nadużywanie obu określeń sprawiło, że stały się one synonimami benefitów, które właściwie… nimi nie są. W końcu — czy dla współczesnego pracownika kosz owoców ustawiony w firmowej kuchni będzie realnym walorem, podwyższającym wartość pracodawcy? Zdecydowanie nie.

Dziś zdecydowanie bardziej liczy się realne zadbanie o dobrostan pracowników — o ich zdrowie, kondycję psychiczną i finansowe bezpieczeństwo. Dużą wyższą z punktu widzenia zatrudnionych wartość niż owocowe czwartki mają na przykład dofinansowanie posiłków w firmowej stołówce, dofinansowanie edukacji (kursów, szkoleń, studiów podyplomowych), bogaty abonament prywatnej opieki medycznej czy oferowana przez Patento pre-pensja dająca elastyczną możliwość wykorzystania środków przed wypłatą wynagrodzenia.

Artykuł powstał we współpracy z patento.pl