Nagroda pracownicza a PIT – rozliczenie podatku, składki ZUS i wpływ na zasiłek

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy o PIT za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty.

Przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy rozumiane są przez ustawodawcę szeroko. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika (pracownika) powstaniem przysporzenia majątkowego, uzyskane bezpośrednio lub pośrednio od pracodawcy i mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym.

W przypadku konkursów kierowanych wyłącznie do pracowników danego pracodawcy wartość nagród uzyskanych przez uczestników należy kwalifikować jako przychód ze stosunku pracy w rozumieniu art. 12 ust. 1 ustawy o PIT. Wynika to z faktu, że możliwość udziału w konkursie pozostaje w bezpośrednim związku z zatrudnieniem – gdyby nie łączący strony stosunek pracy, dana osoba nie mogłaby wziąć w nim udziału.

Na taką kwalifikację przychodu nie ma wpływu to, czy konkurs wiąże się z zakresem obowiązków służbowych pracownika, czy też pozostaje poza ich zakresem. Kluczowe znaczenie ma sam fakt, że uczestnictwo w konkursie jest dostępne wyłącznie dla zatrudnionych w spółce.

W takiej sytuacji nie znajduje zastosowania zwolnienie określone w art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PIT. Pracodawca jako płatnik ma obowiązek obliczyć, pobrać i wpłacić zaliczkę na podatek dochodowy zgodnie z art. 32 ustawy o PIT.

Z kolei na mocy art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności (…) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.

Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty. Świadczenia mające realną korzyść finansową, o ile nie mogą zostać zaliczone do żadnego źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 ustawy o PIT, będą co do zasady stanowiły przychód z innych źródeł.

W takiej sytuacji - gdy konkurs będzie skierowany do szerszego kręgu podmiotów, a nie wyłącznie do pracowników spółki - wygrana dla każdego z uczestników konkursu będzie stanowiła na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych przychód z innych źródeł.

W kontekście powyższego wskazać należy, że w myśl art. 30 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT, od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych lub nagród związanych ze sprzedażą premiową, uzyskanych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego - w wysokości 10% wygranej lub nagrody.

Obowiązek jego poboru oraz sporządzenia deklaracji PIT-8AR spoczywa na organizatorze konkursu, chyba że zastosowanie znajdzie zwolnienie z art. 21 ust. 1 pkt 68 ustawy o PIT. Sam podatnik nie ma już żadnych obowiązków związanych zarówno z zapłatą podatku, jak i złożeniem jakiejkolwiek deklaracji podatkowej.

Należy przy tym wspomnieć, że jeśli nagrodą w konkursie będzie nagroda rzeczowa, zwycięzca przed jej odebraniem zobowiązany jest do wpłacenia organizatorowi kwoty zryczałtowanego podatku od tej wygranej.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (zwanych dalej składkami), stanowi przychód w rozumieniu ustawy o PIT , osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy (z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "ustawą", oraz § 2) - § 1 rozporządzenia sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe

Wynika z tego, że podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne jest przychód uzyskiwany w ramach stosunku pracy.

Tym samym w sytuacji, w której dane nagrody będą kwalifikowane jako przychód ze stosunku pracy – nagrody te będą stanowiły podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Odpowiednio nagrody, które nie będą kwalifikowane jako przychód ze stosunku pracy nie będą stanowiły podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne.

Podstawę wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego ubezpieczonemu będącemu pracownikiem stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy (art. 36 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, dalej: jako „ustawa o świadczeniach”).

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nie uwzględnia się składników wynagrodzenia, do których pracownik zachowuje prawo w okresie pobierania tego zasiłku zgodnie z postanowieniami układów zbiorowych pracy lub przepisami o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego zasiłku (art. 41 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniach). Składników wynagrodzenia przysługujących w myśl umowy o pracę lub innego aktu, na podstawie którego powstał stosunek pracy, tylko do określonego terminu nie uwzględnia się przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należnego za okres po tym terminie.

Premie, nagrody i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy miesięczne wlicza się do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego w kwocie wypłaconej pracownikowi za miesiące kalendarzowe, z których wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku (art. 42 ust. 1 ustawy o świadczeniach).

Ponadto jak wyjaśnia ZUS w komentarzu do przepisów ustawy o świadczeniach, w podstawie zasiłku chorobowego nie uwzględnia się tych składników wynagrodzenia, które są przyznawane niezależnie od oceny pracy pracownika, na których przyznanie i wypłatę okres pobierania zasiłku nie ma wpływu, (mimo pobierania zasiłku pracownik otrzymuje dany składnik wynagrodzenia).

W podstawie wymiaru świadczeń chorobowych nie uwzględnia się także wszelkich składników wynagrodzenia:

1)       wypłacanych niezależnie od absencji pracownika;

2)       nieuzależnionych od indywidualnego wkładu pracy pracownika, ale od wyników pracy osiągniętych przez zespół pracowników czy też zakład pracy.

Z powyższego wynika, że wszelkie nagrody wypłacane w konkursach, które:

• nie będą bezpośrednio powiązane z koniecznością obecności w pracy czy też świadczenia pracy,
• będą możliwe do uzyskania również w okresie nieobecności w pracy oraz
• nie będą powiązane z konkretnymi okresami miesięcznymi

– nie będą  stanowiły podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Nagroda pracownicza a PIT to zagadnienie, które wymaga indywidualnego podejścia i prawidłowej kwalifikacji przychodu. W zależności od źródła finansowania, charakteru nagrody oraz kręgu odbiorców, świadczenie może być uznane za przychód ze stosunku pracy lub przychód z innych źródeł.

Jeżeli nagroda zostanie przyznana pracownikom w ramach konkursu skierowanego wyłącznie do nich – co do zasady podlega opodatkowaniu jak wynagrodzenie za pracę i wchodzi do podstawy składek ZUS. Inaczej jest w przypadku konkursów otwartych, gdzie zastosowanie może mieć zryczałtowany podatek 10% (PIT-8AR), bez obowiązku rozliczenia po stronie pracownika.