Polski Akt o Dostępności od 28 czerwca – nowe obowiązki dla firm i kary za ich niewypełnienie

Firmy oferujące produkty lub usługi wymienione w ustawie, z wyłączeniem mikroprzedsiębiorców. Obowiązki obejmują m.in. bankowość elektroniczną, e-commerce, terminale, aplikacje mobilne i strony internetowe.

Jak tłumaczą autorzy nowych regulacji, dzięki możliwości zapewnienia pełniejszej i skuteczniejszej dostępności, konsumenci skorzystają na szerszym dostępie do produktów i usług. To  z kolei bezpośrednio przyczyni się do ułatwienia im korzystania z wielu obszarów życia, takich jak edukacja, praca, mobilność, ochrona zdrowia, kultura, zaś  w wielu przypadkach w ogóle pozwoli na dostęp do nich z poszanowaniem godności i równości.

Nowe przepisy są  konsekwencją implementacji do polskiego porządku prawnego regulacji unijnych Chodzi o Dyrektywę  Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/882 z 17 kwietnia 2019 r., określaną również jako Europejski Akt o Dostępności (EAA, ang. European Accessibility Act). Jej celem jest zapewnienie dostępności określonych produktów i usług dla osób z niepełnosprawnościami oraz osób starszych. Ma to być osiągnięte m.in. przez usunięcie rozbieżności w tym zakresie w ustawodawstwach  krajów Unii Europejskiej. Na wdrożenie przepisów tej dyrektywy (która weszła w życie 27 czerwca 2019 r.) do prawa krajowego – państwa członkowskie miały czas do 28 czerwca 2022 r.

W Polsce transpozycji  dyrektywy, o której mowa, dokonano  mocą  ustawy z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (tzw. Polski Akt o Dostępności).

Polski Akt o Dostępności nakłada obowiązek zapewnienia dostępności określonych produktów i usług cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami oraz z innymi ograniczeniami funkcjonalnymi – zarówno na podmioty  funkcjonujące w sektorze publicznym, jak i prywatnym. Podmiotami tymi są  m.in. producenci, importerzy i dystrybutorzy określonych dóbr, a także usługodawcy. Chodzi tutaj o dostępność np. w zakresie:

• konsumenckich systemów sprzętu komputerowego ogólnego przeznaczenia i ich systemów operacyjnych,
• bankowości elektronicznej,
• handlu  elektronicznego  (e-commerce),
•  dostępu do audiowizualnych usług medialnych (w tym programów telewizyjnych i VOD),
• aplikacji mobilnych i serwisów internetowych,
• usług telekomunikacyjnych,
• czytników książek elektronicznych,
• terminali płatniczych, biletomatów i innych urządzeń samoobsługowych,
• systemów rezerwacyjnych i informacyjnych w  transporcie  pasażerów (drogowym, lotniczym, kolejowymi wodnym),

Na podstawie nowych regulacji przedsiębiorcy będą musieli dostosować ofertę swoich produktów lub usług w taki sposób, aby osoby  ze szczególnymi potrzebami, np. niepełnosprawne, w starszym wieku  itp. nie były wykluczone z  korzystania z nich.

Za niewywiązanie się z obowiązków w omawianym zakresie mają  grozić kary pieniężne. Wysokość takiej kary  może wynieść do 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia  miesięcznego w gospodarce narodowej za poprzedni rok (ale nie więcej niż 10% rocznego obrotu przedsiębiorstwa).

W tym miejscu należy podkreślić, że nie wszystkie podmioty będą zobligowane do wdrożenia zasad określonych w Polskim Akcie o  Dostępności. Stosowanie  jego  przepisów wyłączono m.in. w odniesieniu do  usług oferowanych lub świadczonych przez mikroprzedsiębiorców (art. 4 pkt 1). Przypomnijmy, że w świetle  art. 7 ustawy z 6 marca 2018 roku – Prawo przedsiębiorców, mikroprzedsiębiorcą jest przedsiębiorca zatrudniający mniej niż 10 pracowników, m.in.  o rocznych obrotach nieprzekraczających równowartości w złotych 2 milionów euro.

Należy również wspomnieć o ważnych regulacjach przejściowych. Zgodnie z art. 84 omawianej ustawy, jej przepisów nie trzeba będzie stosować do produktów wprowadzonych do obrotu przed dniem wejścia w życie wspomnianego aktu prawnego (tj. przed  28 czerwca 2025 r.). Natomiast umowy o oferowanie lub świadczenie usług zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy, mogą nadal obowiązywać w niezmienionej treści do dnia ich wygaśnięcia – jednak nie dłużej niż do 28 czerwca 2030 r. Jeśli chodzi o używane obecnie terminale, niespełniające wymagań dostępności, to nadal będą mogły być wykorzystywane do oferowania lub świadczenia usług (tego samego rodzaju) – do upływu okresu ich ekonomicznej użyteczności (ale nie dłużej niż przez okres 20 lat od dnia rozpoczęcia ich wykorzystywania).

Polski Akt o Dostępności 2025wchodzi w życie 28 czerwca 2025 r. Stanowi on implementację unijnej dyrektywy 2019/882 z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. Na jego podstawie  firmy (zajmujące się np. e-handlem,  przewozami pasażerskimi, działające w bankowości) będą musiały oferować swoje produkty i usługi  zgodnie z wymogami określonymi w jego w przepisach. Z powinności tych zostali zwolnieni m.in. mikroprzedsiębiorcy. Za niewywiązanie się z nich będą  grozić kary pieniężne (w wysokości nawet do 10% rocznego obrotu firmy).