Za 3 dni wchodzą zmiany dotyczące amortyzacji – wyjaśniamy skutki podatkowe nowych przepisów
19 lipca 2018 r. wchodzi w życie nowelizacja ustawy o PIT i CIT, nazywaną wśród praktyków „ustawą sanacyjną”. Jednym z założeń ustawy było złagodzenie obowiązujących od stycznia 2018 roku niekorzystnych dla podatników zapisów o amortyzacji. Sprawdź na przykładach, co w praktyce oznaczają dla Ciebie wprowadzone zmiany.
Stan prawny obowiązujący do końca 2017 roku
W stanie prawnym obowiązującym do końca 2017 roku podatnik, który otrzymał środek trwały lub wartość niematerialną lub prawną w drodze spadku i darowizny, mógł rozliczać koszty podatkowe poprzez amortyzację. Miał do tego prawo nawet wówczas, gdy spadek lub darowizna były zwolnione z podatku od spadków i darowizn (zwolnienie stosuje się w przypadku osób z najbliższej rodziny). Przy spadku podstawą dokonywania odpisów amortyzacyjnych mogła być wartość rynkowa nabytych w spadku składników majątku. Niektórzy podatnicy wykorzystywali ten fakt do osiągnięcia korzyści fiskalnej i przeszacowywali wartość początkową środków trwałych (dzięki temu miesięczne kwoty amortyzacji, a za tym koszty uzyskania przychodu, rosły). Przy darowiźnie wartością początkową była z kolei wartość określona przez darczyńcę.
Stan od stycznia 2018 roku
W wyniku kontrowersyjnej zmiany od stycznia 2018 całkowicie wyłączono z ujmowania w kosztach odpisów od składników majątku otrzymanych za darmo, a które były zwolnione od podatku od spadków i darowizn. Podatnicy słusznie zarzucali temu przepisowi wystąpienie przeciw racjonalności i ekonomicznie uzasadnionej sukcesji podatkowej. Było to również działanie wbrew zapowiadanym ułatwieniom w przekazywaniu przedsiębiorstw z rodziców na sukcesorów (przypomnijmy, że trwają prace legislacyjne nad projektem ustawy o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej, która ma ułatwić przekazywanie następcom firm rodzinnych).
Podatnicy próbowali występować po interpretacje, argumentując, że przepisy dotyczą tylko tych składników majątku, które zostały nabyte nieodpłatnie w 2018 roku. Niestety, bez sukcesu. Linia orzecznicza była jednoznaczna – chodzi o wszelkie środki trwałe i wartości niematerialne i prawne, także nabyte w przeszłości i w przeszłości amortyzowane.
Natychmiast po uchwaleniu ww. nowelizacji Ministerstwo Finansów, zalane falą słusznej krytyki, zaczęło wycofywać się ze zmian i obiecało szybki powrót do dotychczasowych zasad.
Obecna zmiana
Zgodnie z nowelizacją podpisaną w czerwcu przez Prezydenta, dodawany ust. 9 w art. 23 ustawy pozwala na zaliczenie do kosztów podatkowych odpisów amortyzacyjnych od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nabytych w drodze spadku analogicznie, jak to było w stanie prawnym obowiązującym do końca 2017 roku. W odniesieniu do darowizn, zwolnionych od podatku od spadków i darowizn, w przypadku gdy środki te wykorzystywane przez darczyńcę były wcześniej przez niego amortyzowane, obdarowany przyjmie wartość określoną przez darczyńcę (kontynuacja). Kontynuując amortyzację tych składników, uwzględni też wysokość dokonanych już przez darczyńcę odpisów oraz przyjętą metodę amortyzacji.
Co istotne, nowe zasady stosuje się wstecznie, tj. od dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2018 roku.
Co to dla mnie oznacza?
Oznacza to, że podatnicy, którzy:
- Kontynuowali amortyzację podatkową nabytych nieodpłatnie środków trwałych, mimo obowiązujących w pierwszej połowie roku niekorzystnych przepisów – kontynuują ją bez zmian;
- Zaniechali amortyzacji, zgodnie z przepisami obowiązującymi w pierwszej połowie roku – mogą dokonać korekty poprzednich miesięcy i zwiększyć odpowiednio KUP. Uważam, że taka korekta (podwyższenie kosztów uzyskania przychodów o amortyzację nieuwzględnioną w poprzednich miesiącach) może być dokonywane na bieżąco, a nie wstecznie. Nie uchwalono jednak przepisów przejściowych w tym zakresie ani też nie wytworzyła się jeszcze praktyka organów skarbowych w omawianym temacie.
Powyższa poprawka wychodzi naprzeciw oczekiwaniom firm rodzinnych.
Pan Jan prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie gastronomii i jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych. W styczniu 2017 roku dostał od żony w darowiźnie nowoczesny ekspres do kawy o wartości początkowej 10.000 zł. Darowizna była zwolniona od podatku od spadków i darowizn, ponieważ żona-darczyńca jest członek najbliżej rodziny Pana Jana (zwolnienie dotyczy nie tylko małżonków, lecz także rodziców, dziadków, dzieci, wnuków, prawnuków, rodzeństwo, pasierbów, ojczyma, macochy). Pan Jan dopełnił obowiązku informacyjnego i złożył w urzędzie skarbowym druk SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania ekspresu. W styczniu wprowadził ekspres do ewidencji środków trwałych i od lutego 2017 roku amortyzował go miesięcznie metodą liniową.
Do końca 2017 roku Pan Jan zaliczał odpisy amortyzacyjne od ekspresu do kosztów uzyskania przychodów na zasadach ogólnych. Wyższe koszty oznaczały niższy dochód do opodatkowania i w konsekwencji niższe miesięczne zaliczki.
Załóżmy, że Pan Jan nie zwrócił uwagi na zmianę w prawie, które weszły w życie od stycznia 2018 roku. Dalej zaliczał amortyzację ekspresu do kosztów uzyskania przychodów, mimo że nie powinien tego robić. W teorii jego miesięczne koszty uzyskania przychodów były za wysokie, zaliczki na podatek za niskie, narastały też odsetki od części zaliczek nieuregulowanych w terminie.
Czy w takim przypadku Pan Jan poniesie negatywne konsekwencje?
Według prawników odpowiedź brzmi – nie. Nowelizacja z 19 lipca 2018 roku stanowi, że nowe przepisy o amortyzacji stosuje się z mocą wsteczną, od dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2018 roku. Oznacza to, że finalnie na Panu Janie nie ciążą odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek, nie powinien też ponosić odpowiedzialności zgodnie z art. 54 lub 56 KKS.
Załóżmy jednak, że Pan Jan ma doradcę podatkowego, który poinformował go o zmianach w prawie obowiązujących od stycznia 2018 roku. Pan Jan zastosował się do nowych przepisów i zaniechał zaliczania do kosztów uzyskania przychodów. Jego zaliczki na podatek dochodowy były przez to w każdym miesiącu wyższe niż w przypadku opisanym w przykładzie 2. W lipcu bieżącego roku doradca powiedział mu o lipcowej nowelizacji i możliwości powrotu do „starych” zasad amortyzacji nie tylko w odniesieniu do przyszłości, ale także w stosunku do pierwszych miesięcy 2018 roku.
Co Pan Jan powinien zrobić w tym przypadku?
Z powodu braków przepisów przejściowych bezpośrednio w treści noweli brak jest jednoznacznego uregulowania tego zagadnienia. Pan Jan może dokonać korekt poprzednich miesięcy, odpowiednio zwiększając koszty uzyskania przychodów o wcześniej nieuwzględnioną amortyzację ekspresu.
Moim zdaniem Pan Jan może również dokonać korekty kosztów (ich zwiększenia) jednorazowo, w pierwszej deklaracji składanej po wyjściu w życie nowych przepisów. Będzie to dla niego łatwiejsze technicznie i administracyjnie. NSA wielokrotnie podkreślał, że podatnik nie powinien ponosić negatywnych konsekwencji działań organów państwa. W tej sprawie Pan Jan został skonfrontowany z ewidentnym bałaganem legislacyjnym i niechlujstwem ustawodawcy. Dodatkowo, wprowadzanie zmian w uchwałach podatkowych w trakcie roku podatkowego jest wyjątkiem, dopuszczalnym jedynie w przypadku, gdy zmiany są korzystne dla podatników.
Korzystne zmiana powinna oznaczać nie tylko możliwość uwzględnienia wyższych kosztów uzyskania przychodów, ale też brak dodatkowych obciążeń administracyjnych w postaci konieczności dokonania żmudnych korekt.
Co jeszcze wprowadza nowelizacja z 19 lipca 2018 r.?
Zmiana zasad amortyzacji to tylko jedna z nowości ustawy sanacyjnej. Wprowadza ona również istotne zmiany w podatku minimalnym od nieruchomości komercyjnych, wycofuje niefortunny zapis stanowiący, że opodatkowaniu podlegają wszelkie wkłady wnoszone do spółek kapitałowych – zarówno niepieniężne, jak i pieniężne (teraz ustawodawca opodatkował wyłącznie wkłady niepieniężne) oraz doprecyzował katalog działalności twórczej uprawniającej do zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów.
- ustawa z 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 2018 r. poz. 1291).
Zaczekaj! Skorzystaj z promocji: 24h za 0 zł
Tylko teraz możesz BEZPŁATNIE przetestować PortalFK.pl przez 24h! GWARANTUJEMY:
- dostęp do pełnej zawartości portalu i wszystkich jego funkcji,
- tysiące porad i wskazówek udzielonych
przez najlepszych ekspertów, - ponad 70 szkoleń video,
- całkowity brak opłat!
Poradnia 48h
Jeśli masz jakiekolwiek pytania skorzystaj z indywidualnej porady grona naszych wybitnych Ekspertów.
/WiedzaiPraktyka
/wip