Odsetki za zwłokę a kontrola podatkowa – korzystne zmiany w Ordynacji podatkowej 2025

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej, która stanowi element pakietu „Polska. Rok przełomu – Wsparcie dla biznesu i deregulacja”. Celem zmian jest ograniczenie zbędnych procedur, redukcja kosztów i większa ochrona podatników. Jednym z kluczowych elementów nowelizacji są przepisy dotyczące odsetek za zwłokę w czasie kontroli podatkowej.

Na zmianach skorzystają podatnicy objęci czynnościami kontrolnymi przez fiskusa. Chodzi o podatników, u których naczelnik urzędu skarbowego postanowił wszcząć kontrolę podatkową. Został jej  poświęcony Dział VI Ordynacji podatkowej.  Wszczęcie takiej kontroli następuje przez doręczenie kontrolowanemu upoważnienia do jej przeprowadzenia oraz okazanie legitymacji służbowej (art. 284 § 1 tej ustawy).

Datę zakończenia kontroli wyznacza dzień doręczenia temu podmiotowi protokołu kontroli. Przepisy stanowią również, że upoważnienie do przeprowadzenia kontroli podatkowej powinno zawierać m.in. datę jej rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia (art. 283 § 2 pkt 6 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy ma obowiązek zakończyć ją bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie wskazanym w ww. upoważnieniu (art. 284b Ordynacji podatkowej). Co istotne, możliwe jest przedłużenie takiej kontroli. 

Z kolei zasady prowadzenia kontroli celno-skarbowych zostały uregulowane w dziale V ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej. Wszczęcie kontroli celno-skarbowej następuje z urzędu, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej udzielonego kontrolującemu (art. 62 ust. 1 tej ustawy). Datą zaś zakończenia takiej kontroli  jest dzień doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia tej kontroli. Analogicznie jak kontrola podatkowa, również kontrola celno-skarbowa nie może trwać zbyt długo. Zasadą jest bowiem, że powinna być ona zakończona bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia (art. 63 ust. 1 ustawy o KAS). Przepisy dopuszczają jednak możliwość jej przedłużenia, tak jak kontroli podatkowej.

Autorzy nowelizacji uznali, że powyższe regulacje nie zabezpieczają należycie interesów kontrolowanych podatników. Dlatego omawiany projekt przewiduje dodanie do Ordynacji podatkowej nowego przepisu, w postaci art. 54 § 1 pkt 7c.

Proponowana zmiana ma na celu zmobilizowanie organów do zakończenia kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia jej wszczęcia.

Z jednej strony ma to być  bodziec dla organu do sprawnego działania, a z drugiej podatnik zostanie uwolniony od finansowych konsekwencji przedłużających się kontroli. Nie będzie on bowiem płacił odsetek za zwłokę za czas trwania kontroli, jeśli będzie trwała dłużej niż 6 miesięcy. Istotnym elementem jest tu szybkość przeprowadzania kontroli. Okres ten powinien zagwarantować organom czas niezbędny na przeprowadzenie wnikliwej kontroli.

Do 6-miesięcznego terminu na zakończenie kontroli nie będzie wliczany okres jej zawieszenia (zgodnie z nowym art. 54 § 2a Ordynacji podatkowej). Przepis o nienaliczaniu odsetek (art. 54 § 1 pkt 7c) będzie też miał ustawowe ograniczenia.

Jego zapisy nie znajdą bowiem uwzględnienia m.in. w przypadkach, gdy:

• do opóźnienia w zakończeniu kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej przyczynił się sam kontrolowany bądź jego przedstawiciel lub
• opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.

Ustawa nowelizująca Ordynację podatkową ma wejść w życie w terminie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Zarazem przewidziano w niej istotne z punktu widzenia podatników przepisy przejściowe. Wynika z nich, że do naliczania odsetek za zwłokę w związku z opóźnieniem zakończenia kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, wszczętej i niezakończonej przed dniem wejścia w życie tej ustawy – znajdą zastosowanie odpowiednie przepisy Ordynacji podatkowej w nowym brzmieniu. Tak stanowi art. 3 ustawy nowelizującej.  

Ma on zagwarantować podatnikom stosowania korzystnych dla nich regulacji w przypadku już prowadzonych kontroli. Jednocześnie – jak tłumaczą projektodawcy – przepis ten będzie mobilizował organy do jak najszybszego zakończenia trwających kontroli, tak aby ewentualny okres nienaliczania odsetek był jak najkrótszy.

Na zmianach skorzystają głównie przedsiębiorcy i podatnicy objęci kontrolą podatkową lub celno-skarbową, która trwa dłużej niż 6 miesięcy. Jeśli opóźnienie nie wynika z ich winy – odsetki za zwłokę nie zostaną naliczone.

Źródło:

• projekt (z 7 maja 2025 r.) ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa.