Darowizna w księgach rachunkowych - kluczowe zasady i pułapki, których musisz unikać

Często popełniany błąd przy przekazywaniu darowizny – brak nieodpłatności

Warunkiem koniecznym, a także podstawową cechą darowizny jest jej nieodpłatność. Umowa darowizny została uregulowana w art. 888-902 Kodeks cywilny. Przez umowę darowizny - darczyńca zobowiązuje się do nieodpłatnego przekazania różnego rodzaju aktywów na rzecz obdarowanego.

Ujęcie rachunkowe darowizny dokładnie reguluje art. 3 ust. 1 pkt 32 lit. h. ustawy o rachunkowości, w którym ustawodawca określił rodzaj kosztu darczyńcy lub też przychodu obdarowywanego w przypadku przekazania darowizny.

Przekazane w darowiźnie środki pieniężne, towary, materiały czy środki trwałe ewidencjonujemy  w księgach rachunkowych jako pozostałe koszty lub przychody operacyjne, czyli koszty i przychody związane pośrednio z działalnością operacyjną jednostki.

Świadczeniu darczyńcy w postaci przekazanych składników majątkowych nie towarzyszy ekwiwalentne świadczenie ze strony obdarowanego - to przekazanie darowizny stanowi dla darczyńcy koszt, natomiast dla obdarowanego jest przychodem.

Czytaj też:

Skutki w VAT i PIT od darowizny amortyzowanego samochodu córce

Zbycie przedsiębiorstwa na podstawie darowizny – obowiązki dokumentacyjne w VAT i PIT

Darowizna prawa własności nieruchomości na rzecz użytkownika wieczystego a podatek VAT (Interpretacja Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 3 stycznia 2024 r., 0112-KDIL1-3.4012.541.2023.1.AKS)

Warto podkreślić w tym miejscu istotę braku równowartościowego świadczenia ze strony obdarowanego, co może być charakterystyczne także dla innych umów, gdzie jedna ze stron dąży do wzbogacenia drugiej kosztem własnego majątku, uzyskując jedynie częściową odpłatność lub inne świadczenie o znacznie niższej wartości.

Przykładowo może to mieć miejsce w przypadku sprzedaży za cenę znacznie niższą od wartości rynkowej. W związku z tym jedynie pełna odpłatność lub równowartość świadczenia ze strony drugiej strony, jak w przypadku zamiany, wyklucza element darowizny w zawartych umowach.