Formularz SD-Z2 – spóźnione zgłoszenie nie przekreśli zwolnienia z podatku

Ministerstwo Finansów pracuje nad założeniami kolejnej nowelizacji ustawy z 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn. Tak jak obecne i planowane zmiany w wielu innych przepisach, w tym także podatkowych, również ta nowelizacja jest elementem rządowego pakietu deregulacyjnego. Zakłada on  eliminację zbędnych procedur administracyjnych, redukcję kosztów prowadzenia działalności oraz zwiększenie przejrzystości systemu podatkowego.

Główne założenia wspomnianej nowelizacji zostały w lipcu br. opublikowane w „Wykazie prac legislacyjnych  i programowych Rady Ministrów”. Jak wskazano, jej celem jest poprawa sytuacji podatników podatku od spadków i darowizn.

Jak wynika z ustawy o podatku od spadków i darowizn, daninie tej podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium kraju lub wykonywanych tutaj praw majątkowych, tytułem m.in.  dziedziczenia,  darowizny, czy polecenia darczyńcy. Przy czym  przepisy przewidują progi kwotowe, poniżej których nie płaci się podatku. Ponadto członkowie najbliższej rodziny spadkodawcy bądź darczyńcy – przy spełnieniu określonych warunków – mogą całkowicie uniknąć zapłaty tej daniny. Chodzi o osoby zaliczone do tzw. „zerowej” grupy podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Zalicza się do niej:

• małżonka,
• zstępnych (np. dzieci, wnuki, prawnuki),
• wstępnych  (rodziców, dziadków, pradziadków itd.),
• pasierba,
• rodzeństwo,
• ojczyma, 
• macochę.

Dodatkowo, w przypadku darowizny pieniężnej, której wartość łącznie z poprzednimi przysporzeniami  przekracza ustawowy próg (36.120 zł), należy udokumentować jej otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy obdarowanego, na jego rachunek w banku bądź  w spółdzielczej kasie oszczędnościowo – kredytowej (SKOK) lub przekazem pocztowym. Bierze się tutaj pod uwagę wartość  majątku nabytego dotychczas od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, i w okresie 5 lat poprzedzających ten rok.

Natomiast w razie otrzymania majątku po zmarłym, 6-miesięczny termin na złożenie SD-Z2, zgodnie z art. 4a  ustawy o podatku od spadków i darowizn, liczy się od:

• uprawomocnienia się postanowienia sądu stwierdzającego nabycie spadku, albo
• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia przez notariusza, albo
• wydania  europejskiego poświadczenia spadkowego.

Jeśli podatnik nie zgłosił  urzędowi  skarbowemu  spadku w ciągu 6 miesięcy, wówczas traci prawo do zwolnienia. Będzie się to wiązać z koniecznością uiszczenia  podatku. Taka osoba może jednak bronić się przed jego zapłatą, jeśli dowiedziała się o otrzymaniu  majątku po upływie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego. Wówczas  zachowa prawo do zwolnienia pod warunkiem, że zgłosi nabycie fiskusowi w ciągu 6 miesięcy od otrzymania tej informacji oraz uprawdopodobni fakt, że dowiedziała się o tym po terminie. Analogicznie obowiązek zapłaty podatku powstanie w razie niezłożenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny. Co istotne, aby utracić prawo do całkowitego zwolnienia od podatku, wystarczy nawet jednodniowe opóźnienie.

W praktyce często się zdarza, że podatnicy nie dopełniają terminowo  tej formalności. Jedni o niej zapominają, w przypadku innych stoi za tym niewiedza, zaś w wielu przypadkach na ich sytuację wpływają zdarzenia o charakterze losowym (np. choroba, wypadek itp.). Niestety, obecnie 6-miesięczny termin na złożenie  do urzędu skarbowego SD-Z2 nie może być przywrócony. Rząd zamierza jednak złagodzić warunki korzystania z omawianego zwolnienia.

W opublikowanych założeniach wspomnianego projektu wyjaśniono, że  jego autorzy  wprowadzają to rozwiązanie mając na uwadze przypadki niezawinionego niezachowania terminu do zgłoszenia nabycia majątku, a także intencję ustawodawcy, polegającą na udzieleniu zwolnienia osobom najbliższym zbywcy, przy zachowaniu obowiązku zgłoszenia.

Z treści projektu, o którym mowa wynika również, że fiskus będzie mógł  przywrócić  termin  także na zgłoszenie nabycia w drodze dziedziczenia lub zapisu windykacyjnego własności przedsiębiorstwa osoby fizycznej (lub udziału w nim). Na konieczność dokonania takiego zgłoszenia, w celu skorzystania ze zwolnienia, wskazuje art. 4b ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Projekt nowelizacji przewiduje ponadto zmiany dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze dziedziczenia. Mianowicie zaproponowano, aby powstawał on nie z chwilą przyjęcia spadku (tak jak to jest  obecnie), lecz w dacie:

• uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku,
• zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia albo
• wydania europejskiego poświadczenia spadkowego.

W ocenia autorów projektu, takie rozwiązanie jest korzystne dla podatników. Jednoznacznie wiąże bowiem moment powstania obowiązku podatkowego z formalnym uzyskaniem dokumentu potwierdzającego status spadkobiercy (i legitymację do działania przed organem podatkowym). Dodatkowo wydłuża  także czas na złożenie zeznania podatkowego (moment ten jest późniejszy niż chwila przyjęcia spadku).

W świetle przedstawionych założeń, przyjęcie projektu nowelizacji przez Radę Ministrów ma nastąpić jeszcze w trzecim kwartale 2025 roku.

Ministerstwo Finansów opublikowało projekt nowelizacji przepisów, który przewiduje korzystne zmiany dla podatników podatku od spadków i darowizn. Po zmianach spadkobiercy, którzy z przyczyn losowych nie zgłosili nabycia majątku do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy, uzyskają możliwość przywrócenia tego terminu. Pozwoli im to uzyskać zwolnienie od podatku. Zmiany dotyczą także momentu powstania obowiązku podatkowego, w razie nabycia majątku w drodze dziedziczenia.

Sprawdź też:

Zmiany w podatku od spadków i darowizn 2025 – Sejm poparł ułatwienia

Maksymalne stawki podatków lokalnych 2026 – zmiany od nowego roku

Synowa nie korzysta ze zwolnienia od darowizn

Zmiany w podatku od spadków i darowizn 2025 – mniej formalności, większe zwolnienia dla bliskich

Źródło:

• projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn  (UDER79).