Opłata turystyczna zamiast klimatycznej – planowane zmiany od 2026 roku

7  listopada  2025 r. do Sejmu wpłynął projekt ustawy nowelizującej ustawę  o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawę o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Został on przygotowany przez posłów z klubu parlamentarnego Polska 2050. Zgodnie z jego założeniami, obecna  tzw. opłata klimatyczna zostałaby zastąpiona  przez nową daninę, w postaci opłaty turystycznej. O taką zmianę od dłuższego czasu postulują m.in. samorządy.

Podstawą do nakładania  opłaty miejscowej – potocznie nazywanej opłatą klimatyczną – są przepisy ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 707).  W istocie jest to rodzaj podatku pobieranego przez samorządy od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych – w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach. Podobnie jest w przypadku uzdrowisk (opłata uzdrowiskowa).

Z kolei  Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa minimalne warunki, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową, uwzględniając zróżnicowanie warunków regionalnych i lokalnych.

Pomimo tego, że opłata klimatyczna istnieje w tej formie od ponad 30 lat, zasady jej funkcjonowania są powszechnie krytykowane. Aby bowiem  gmina mogła pobierać tę daninę, muszą być spełnione restrykcyjne warunki, przede wszystkim  w zakresie jakości powietrza, a także walorów klimatycznych i krajobrazowych. To samo dotyczy posiadania odpowiedniej infrastruktury, w tym turystycznej. Jednak na pierwszy plan wysuwa się ekologia.

W wielu miejscowościach nie można bowiem pobierać tej opłaty, pomimo spełniania przez nie  większości wymagań krajobrazowych i infrastrukturalnych. Problemem jest tutaj ich położenie w strefach, w których przekraczane są  dopuszczalne normy zanieczyszczenia powietrza. Przy czym często dyskwalifikuje je w tym zakresie nie tyle faktyczne przekraczanie wskazanych  norm, ile  samo zaliczenie ich do tych stref – które obejmują całe powiaty, a nie konkretne miejscowości. Jeśli dana miejscowość znajdzie się w strefie, w której dopuszczalne poziomy zostały przekroczone – wprowadzenie opłaty miejscowej nie jest możliwe. W efekcie wiele miejscowości o wybitnych walorach krajoznawczo-turystycznych, gdzie turystyka jest podstawą gospodarki, nie może spełnić warunków formalnych.  Lokalne zaś samorządy  nie mają  na to większego wpływu. Przez to tracą potencjalne dochody, które mogłyby przeznaczyć na zapewnienie obsługi ruchu turystycznego (np.  utrzymanie bezpieczeństwa, czystości itp.), czy rozwój infrastruktury.

Z drugiej zaś strony  turyści w wielu  polskich  miejscowościach narzekają, że jest od nich  pobierana  opłata  klimatyczna, pomimo złej jakości powietrza.

Wspomniany projekt zakłada odejście od powiązania omawianej opłaty z warunkami klimatycznymi. Zamiast tego miałaby zostać  wprowadzona  „opłata turystyczna”, niezależna od jakości powietrza. Jej pobór zależałby wyłącznie od decyzji rady gminy, która nie byłaby uzależniona także od spełniania warunków w zakresie infrastruktury. Jej maksymalna wysokość w latach 2026-2027 wynosiłaby 5 zł (za dobę pobytu), z możliwością waloryzacji przez MF w kolejnych latach.

Opłata turystyczna nie byłaby pobierana od osób:

• które ukończyły 70 lat.
• będących członkami rodziny wielodzietnej (mających 3 lub więcej dzieci),
• ze znacznym stopniem niepełnosprawności (w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych).

Zgodnie z założeniami projektu, ustawa nowelizująca miałaby wejść w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech miesięcy od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.

Poselski projekt nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zakłada likwidację dotychczasowej opłaty miejscowej i wprowadzenie nowej opłaty lokalnej – opłaty turystycznej. Gminy mogłyby ją pobierać bez względu na normy klimatyczne, walory turystyczne, czy np. jakość bazy noclegowej. Zmiany miałyby wejść w życie już w 2026 roku.

Źródło:

• poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (RPW/37256/2025).