Rozliczenie godzin nadliczbowych - pobierz 4 przykłady liczbowe na 2024 rok

Maciej Karpiński

Autor: Maciej Karpiński

Dodano: 3 października 2024
b9ebf64961b24ebd2fd4281ef56e8e4e0b8de4e5-medium

Pracodawca może zlecić pracownikowi wykonywanie pracy nadliczbowej nie więcej niż 150 godzin rocznie. Limit ten może zostać zwiększony w ramach określonych granic. Sprawdź, jak powinno wyglądać rozliczenie godzin nadliczbowych. Schemat postępowania znajdziesz poniżej. Przejrzyj przykłady, jak właściwie ustalić wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.

Korzyści 

Z komentarza eksperta dowiesz się:

  • Kiedy mamy do czynienia z pracą nadliczbową
  • Jaki jest limit godzin nadliczbowych
  • Kiedy można zwiększyć limit i do ilu godzin
  • Co oznacza normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe
  • Jak wyliczyć normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe
  • Jak obliczyć dodatek za godziny nadliczbowe
  • Jak wynagradzać za nadgodziny zatrudnionych pracowników w podstawowym systemie czasu pracy na cały etat

Przeczytaj także: 

Ile wynosi roczny limit godzin nadliczbowych

Poznaj skutki błędów w wynagrodzeniach – 5 przykładów z praktyki

Czas wolny w zamian za godziny nadliczbowe, gdy nie ma wniosku pracownika – wynagrodzenie

Jak rozliczyć pracę nadliczbową w sobotę w podstawowym systemie czasu pracy

Kiedy mamy do czynienia z pracą nadliczbową

Praca wykraczająca ponad obowiązujące normy czasu pracy, jak również wykonywana ponad przedłużony dobowy jej wymiar wynikający z obowiązującego pracownika systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.

Jest ona dopuszczalna w przypadku:

  1. konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska albo usunięcia awarii,

  2. szczególnych potrzeb pracodawcy, z wyłączeniem pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których występują przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń lub natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia.

Jaki jest limit godzin nadliczbowych

Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych z uwagi na szczególne potrzeby pracodawcy nie może przekroczyć dla jednego pracownika 150 godzin w roku kalendarzowym.

Kiedy można zwiększyć limit godzin nadliczbowych i do ilu godzin

Limit można zwiększyć, pod warunkiem że stosowne postanowienia w tej sprawie zostaną zawarte w układzie zbiorowym pracy lub regulaminie zakładowym.

Pracodawcy nie objęci układem zbiorowym pracy lub zwolnieni z obowiązku tworzenia regulaminu, zapis o zwiększeniu dopuszczalnej liczby godzin nadliczbowych wprowadzają do umów o pracę.

Limit może zostać zwiększony w ramach określonych granic. Co do zasady granicę tę wyznacza 416 godzin w roku kalendarzowym. Metodyka tego wyliczenia opiera się na liczbie 52 tygodni w roku i nieprzekraczalności 48 godzin tygodniowego czasu pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi, czyli 8 nadgodzin tygodniowo (52 x 8 = 416).

Takie wyliczenie kwestionuje Główny Inspektorat Pracy oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z ich stanowiskiem, przy ustalaniu limitu trzeba brać pod uwagę usprawiedliwione nieobecności wynikające z przepisów prawa pracy, a w głównej mierze prawo do urlopu wypoczynkowego.

W związku z tym pracodawca, który zamierza zwiększyć limit nadgodzin w skali roku, może go ustalić na poziomie:

  • 384 godzin dla pracowników, którzy mają prawo do urlopu wypoczynkowego w rocznym wymiarze 20 dni,

  • 376 godzin dla pracowników, którzy maja prawo do urlopu wypoczynkowego w rocznym wymiarze 26 dni.

Na marginesie warto dodać, że istnieją grupy zawodowe, które w zakresie limitu nadgodzin podlegają przepisom szczególnym. Są to na przykład kierowcy, dla których kwestie te reguluje ustawa o czasie pracy kierowców.

Rozliczenie godzin nadliczbowych - wzór

Za pracę w godzinach nadliczbowych, oprócz normalnego wynagrodzenia przysługuje dodatek w wysokości:

1. 100% wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających:

a) w nocy,

b) w niedziele i święta nie będące dla pracownika dniami pracy zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

c) w dniu wolnym od pracy udzielonym pracownikowi w zamian za pracę w niedzielę lub w święto, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy,

d) za każdą godzinę pracy nadliczbowej z tytułu przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym, chyba że przekroczenie tej normy nastąpiło w wyniku pracy w godzinach nadliczbowych, za które pracownikowi przysługuje prawo do dodatku w wysokości określonej w pkt 1 lub 2.

2. 50% wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przypadających w każdym innym dniu, niż określone w pkt 1 a–c.

Co oznacza normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe

Kodeks pracy nie zawiera definicji normalnego wynagrodzenia. Stanowisko w tej sprawie wielokrotnie zajmował Sąd Najwyższy:

  • wyrok z 3 czerwca 1986 r. (sygn. akt I PRN 40/86),
  • wyrok z 22 czerwca 2011 r. (sygn. akt II PK 3/11), oraz
  • wyrok z 15 lutego 2012 r. (sygn. akt I PK 156/11).
Przez normalne wynagrodzenie należy zatem rozumieć to, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie. Obejmuje ono zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania pracownika, jak i dodatkowe jego składniki o charakterze stałym, jeżeli zatrudniony ma do nich prawo zgodnie z przepisami płacowymi obowiązującymi u danego pracodawcy. Do normalnego wynagrodzenia można także zakwalifikować premię. Dzieje się tak jeśli ma ona charakter stały, nie jest uzależniona od osiągnięcia określonych wyników w pracy, nie została objęta zadaniami wykonywanymi w godzinach nadliczbowych.

Reasumując, podstawę normalnego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wylicza się z uwzględnieniem następujących składników:

  • wynagrodzenia zasadniczego wynikającego ze stawki osobistego zaszeregowania zatrudnionego,

  • innych składników wynagrodzenia o stałym charakterze, które przysługują pracownikowi na podstawie przepisów płacowych obowiązujących w danej firmie, do których należą miedzy innymi:

  • dodatek stażowy,

  • dodatek funkcyjny,

  • premia stała, niezależna od wyników pracy,

  • inne stałe dodatki, w tym przysługujące w określonych branżach lub zawodach.

Jak wyliczyć normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe

W celu wyliczenia normalnego wynagrodzenia za nadgodziny należy sumę poszczególnych jego składników podzielić przez wymiar czasu pracy obowiązujący w danym miesiącu. Otrzymaną w ten sposób stawkę za 1 godzinę pomnożyć przez liczbę przepracowanych godzin nadliczbowych.

Jak obliczyć dodatek za godziny nadliczbowe

Podstawę obliczenia dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych stanowi wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określone stawką miesięczną lub godzinową. Jeśli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony – 60% wynagrodzenia.

W celu obliczenia dodatku za 1 godzinę:

  1. według składników wynagrodzenia określonych w stawce miesięcznej w stałej wysokości – należy tę stawkę podzielić przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu,

  2. według zmiennych składników wynagrodzenia – wynagrodzenie ustalone według zasad obowiązujących przy wyliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy dzieli się przez liczbę godzin przepracowanych przez pracownika w okresie, z którego ustala się to wynagrodzenie.

Pkt 1 wskazuje sposób wyliczenia dodatku za 1 godzinę nadliczbową ze stawki osobistego zaszeregowania, przy czym przez liczbę godzin przypadających do przepracowania w danym miesiącu należy rozumieć nominalny wymiar czasu pracy dla danego miesiąca, wyliczony zgodnie z art. 130 Kodeksu pracy.

Z kolei ustalając kwotę dodatku za 1 nadgodzinę, o której mowa w pkt 2, czyli z wynagrodzenia zmiennego według zasad obowiązujących przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy, to zgodnie z rozporządzeniem urlopowym podstawę tego dodatku stanowią zmienne miesięczne składniki wynagrodzenia wypłacone pracownikowi w okresie3 miesięcy poprzedzających miesiąc świadczenia pracy nadliczbowej.

Należy przy tym pamiętać, że liczba godzin przepracowanych w okresie przyjmowanym do ustalenia wynagrodzenia urlopowego oznacza wszystkie faktycznie przepracowane godziny. Godziny nieprzepracowane z powodu np. absencji zdrowotnej, należy zatem odjąć od nominalnego wymiaru czasu pracy dla danego okresu, natomiast godziny nadpracowane np. nadliczbowe – dodać.

Jak wynagradzać za nadgodziny zatrudnionych pracowników w podstawowym systemie czasu pracy na cały etat

Pracodawcy są zobowiązani do przestrzegania przepisów o czasie pracy i godzinach nadliczbowych. Wykonywanie zadań w godzinach wykraczających poza ustalone normy musi być przez pracodawcę odpowiednio wynagradzane.

Podstawowy system czasu pracy, to 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym.

Pewną elastyczność w gospodarowaniu czasem pracy daje pracodawcom wprowadzenie w firmie innego systemu niż podstawowy (np. równoważny, zadaniowy, przerywany), jak również stosowanie dłuższych okresów rozliczeniowych. Należy jednak pamiętać, że – z wyłączeniem zatrudnionych w ruchu ciągłym – normy czasu pracy są jednakowe dla wszystkich pracowników, a różny może być tylko jego wymiar.

Zagadnienia związane z rozliczaniem godzin nadliczbowych są dość rozległe. Zacznijmy więc od wynagradzania za nadgodziny zatrudnionych w podstawowym systemie czasu pracy na cały etat.

TABELA WYMIARU CZASU PRACY W 2024 roku

(dla pracowników, dla których dniem wolnym, wynikającym z rozkładu czasu pracy w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy jest sobota)

Przykład
 

LICZBA

GODZIN

PRACY

LICZBA

DNI

PRACY

STYCZEŃ

168

21

LUTY

168

21

MARZEC

158

21

KWIECIEŃ

168

21

MAJ

160

20

CZERWIEC

160

20

LIPIEC

184

23

SIERPIEŃ

168

21

WRZESIEŃ

168

21

PAŹDZIERNIK

184

23

LISTOPAD

152

19

GRUDZIEŃ

160

20

ŁĄCZNIE

2008

251

Pracownik zatrudniony na cały etat w podstawowym systemie czasu pracy, w jednomiesięcznych okresach rozliczeniowych otrzymuje wynagrodzenie zasadnicze w wysokości 4 500 zł, dodatek stażowy w wymiarze 20% (900zł), dodatek funkcyjny kwotowy – 600 zł oraz premię regulaminową w wysokości 10% (450zł). Z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy przepracował w maju 2024 r.:

  • w niedzielę 26 maja – 10 godzin od 900 do 1900,
  • w poniedziałek 27 maja – 12 godzin od 700 do 1900,
  • we wtorek 28 maja – 9 godzin od 900 do 1800.

Nadgodziny nie zostały zrekompensowane czasem wolnym. Podstawa obliczenia normalnego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe: 4500 zł (wynagrodzenie zasadnicze) + 900 zł (dodatek stażowy) + 600 zł (dodatek funkcyjny) + 450 zł (premia regulaminowa) = 6 450 zł. Wynagrodzenie za 1 godzinę pracy w maju: 6 450 zł (wynagrodzenie brutto za maj) : 160godzin (nominalny czas pracy w maju 2024 r.) = 40,31 zł. Liczba godzin nadliczbowych: 10 godzin w niedzielę + 4 godziny w poniedziałek (12 godzin przepracowanych – 8 godzin nominalnego czasu pracy) + 1 godzina we wtorek (9 godzin przepracowanych – 8 godzin nominalnego czasu pracy) = 15 godzin nadliczbowych. Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 40,31 zł (wynagrodzenie za 1 godzinę) x 15 godzin nadliczbowych = 604,65 zł. Podstawa wyliczenia dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych: 4 500 zł (wynagrodzenie zasadnicze). Kwota dodatku za 1 godzinę nadliczbową: 4 500 zł (podstawa wyliczenia dodatku) : 160 godzin (nominalny czas pracy w maju 2024 r.) = 28,13 zł.

Ustalenie dodatków za godziny nadliczbowe:

Dodatek w wysokości 100% przysługuje za 10 godzin przepracowanych w niedzielę. Z kolei dodatek w wysokości 50% przysługuje za 5 godzin (4 godziny przepracowane w poniedziałek + 1 godzinę przepracowaną we wtorek). Dodatek za 10 godzin nadliczbowych w wymiarze 100%: 28,13 zł (dodatek za 1 godzinę pracy nadliczbowej) x 10 godzin = 281,30 zł. Dodatek za 5 godzin nadliczbowych w wymiarze 50%: (28,13 zł x 5 godz.) x 50% = 70,33 zł. Łącznie dodatki za godziny nadliczbowe: 281,30 zł (dodatek za godziny nadliczbowe w wymiarze 100%) + 70,33 zł (dodatek za godziny nadliczbowe w wymiarze 50%) = 351,63 zł. Wynagrodzenie brutto za godziny nadliczbowe w maju: 604,65 zł (normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe) + 351,63 zł (dodatki za godziny nadliczbowe) = 956,28 zł.

Przykład

Pracownikowi zatrudnionemu na cały etat w podstawowym systemie czasu pracy, w jednomiesięcznych okresach rozliczeniowych przysługuje wynagrodzenie prowizyjne.

W maju 2024 r. przepracował 12 nadgodzin wynikających z przekroczeń dobowych w porze dziennej, za które nie udzielono mu czasu wolnego. Jego wynagrodzenie prowizyjne za luty, marzec, kwiecień i maj 2024 r. wyniosło odpowiednio: 4 400 zł, 4 600 zł, 4 500 zł i 4 800 zł. W lutym, marcu i kwietniu zatrudniony świadczył pracę zgodnie z nominałem. Normalne wynagrodzenie za 1 godzinę nadliczbową: 4 800 zł (wynagrodzenie za maj) : 160 godzin (nominalny czas pracy w maju 2024 r.) = 30 zł. Normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe: 30 zł x 12 godzin = 360 zł. W wynagrodzeniu pracownika nie wyodrębniono stawki osobistego zaszeregowania. Co za tym idzie podstawą wyliczenia dodatków za nadgodziny będzie 60% wynagrodzenia ustalonego jak za urlop wypoczynkowy.

Składniki wynagrodzenia przyjmowane do wyliczenia podstawy dodatków za godziny nadliczbowe: 4 400 zł (prowizja za luty) + 4 600 zł (prowizja za marzec) + 4 500 zł (prowizja za kwiecień) = 13 500 zł. Podstawa wyliczenia dodatków za nadgodziny: 13 500 zł x 60% = 8 100 zł. Liczba godzin przepracowanych w miesiącach przyjmowanych do podstawy: 168 godzin nominalnego czasu pracy w lutym 202024 r. + 168 godziny nominalnego czasu pracy w marcu 2024 r. + 168 godziny nominalnego czasu pracy w kwietniu 2024 r. = 504 godzin.

Dodatek za 1 godzinę nadliczbową: 8 100 zł : 504 godzin = 16,07 zł. 16,07 zł x 50% = 8,04 zł. Dodatek za 12 godzin nadliczbowych: 8,04 zł x 12 nadgodzin = 96,48 zł.

Wynagrodzenie brutto za godziny nadliczbowe w maju: 360 zł (normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe) + 96,48 zł (dodatek za godziny nadliczbowe) = 456,48 zł

Przykład

Przyjmijmy, że pracownik, o którym mowa w przykładzie 2 wypracował w marcu 2024 r. 8 godzin nadliczbowych z przekroczeń dobowych w porze dziennej, a w kwietniu 2024 r. przebywał przez 5 dni roboczych (40 godzin) na zwolnieniu lekarskim.

Przyjmijmy również, że w 4 600 zł wypłaconych za marzec zawarte było normalne wynagrodzenie wraz z dodatkiem za 8 godzin nadliczbowych, a 4 500 zł wypłacone za kwiecień stanowiło kwotę wynagrodzenia za czas przepracowany.

Wówczas dodatek do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe wyniósłby 102,96 zł. Wynika to z następującego wyliczenia. Liczba godzin przepracowanych w miesiącach przyjmowanych do podstawy: 168 godzin nominalnego czasu pracy w lutym 2024 r. + 168godziny nominalnego czasu pracy w marcu 2024 r. + 168 godziny nominalnego czasu pracy w kwietniu 2024 r. – 40 godzin zwolnienia chorobowego + 8 godzin nadliczbowych = 472 godziny.

Dodatek za 1 godzinę nadliczbową: 8 100 zł : 472godziny = 17,16 zł. 17,16 zł x 50% = 8,58 zł. Dodatek za 12 godzin nadliczbowych: 8,58 zł x 12 nadgodzin = 102,96 zł.

Przykład

Pracownik jest zatrudniony na cały etat w podstawowym systemie czasu pracy. W jednomiesięcznych okresach rozliczeniowych otrzymuje wynagrodzenie ustalane według stawki godzinowej 32zł/godzinę. Ponadto przysługuje mu 300 zł dodatku kwotowego za znajomość języków obcych oraz stała premia w wysokości 600 zł. W maju 2024 r. wypracował 16 nadgodzin dobowych w porze dziennej, które nie zostały zrekompensowane czasem wolnym oraz 2 nadgodziny w święto 3 maja, za które nie udzielono mu dnia wolnego. Podstawa obliczenia normalnego wynagrodzenia za godziny nadliczbowe z dodatkowych składników: 300 zł (dodatek za znajomość języków obcych) + 600 zł (premia stała) = 900 zł.

Normalne wynagrodzenie za 1 godzinę nadliczbową z dodatkowych składników: 900 zł : 160godzin (nominalny czas pracy w maju 2024 r.) = 5,63 zł. Normalne wynagrodzenie za 1 godzinę nadliczbową łącznie: 5,63 zł + 32 zł (stawka godzinowa) = 37,63 zł. Za 18 godzin nadliczbowych normalne wynagrodzenie wynosi: 37,63 zł x 18 godzin = 677,34 zł. Dodatek za 1 godzinę nadliczbową dobową, w wymiarze 50%: 32zł (stawka osobistego zaszeregowania) x 50% = 16 zł. Dodatek za 16 godzin nadliczbowych dobowych, w wymiarze 50%: 16 zł x 16 nadgodzin = 256zł. Dodatek za 2 godziny nadliczbowe przepracowane w święto (100% dodatku): 32 zł x 2 nadgodziny = 64 zł.

Dodatki za nadgodziny łącznie: 256 zł (dodatek za godziny nadliczbowe, w wymiarze 50%) + 64 zł (dodatek za godziny nadliczbowe, w wymiarze 100%) = 320 zł. Wynagrodzenie brutto za godziny nadliczbowe w maju: 677,34 zł (normalne wynagrodzenie za godziny nadliczbowe) + 320zł (dodatki za godziny nadliczbowe) = 997,34 zł.

Autor:

Maciej Karpiński

Maciej Karpiński

Autor: Maciej Karpiński

Prawnik. Specjalista z zakresu prawa pracy, zarządzania pracownikami i funkcjonowania samorządu terytorialnego. Autor publikacji w tych dziedzinach. Wykładowca na kursach kadrowo-płacowych. Doświadczenie zawodowe autora obejmuje m. in. pracę na kierowniczych stanowiskach w działach personalnych banków oraz w komórkach audytu i kontroli, w samorządzie terytorialnym
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

@ Wiedza i Praktyka Sp. z o.o. \\ Wszystkie prawa zastrzeżone.