Przekonaj się na przykładach, jak mierzyć kapitał intelektualny metodami opartymi na wartości rynkowej firmy - Market-to-book Value (MV/BV), Tobin’s Q

Dodano: 7 września 2016
metody mierzenia kapitału intelektualnego

Jak dotąd nie ma jednego przyjętego stanowiska co do uniwersalnej metody pomiaru kapitału intelektualnego. Jednak jeśli będziemy się kierowali zasadą, że metoda wyceny kapitału intelektualnego powinna być jak najprostsza oraz dawać możliwość porównywania się z innymi firmami, najkorzystniej będzie, jeśli zastosujemy metody oparte na wartości rynkowej firmy (MCM – ang. Market Capitalization Methods).

W metodach opartych na wartości rynkowej wartości kapitału intelektualnego oblicza się przy założeniu, że generuje on nadwyżkę wartości rynkowej nad wartością księgową przedsiębiorstwa.

Pamiętajmy także, że wartości kapitału intelektualnego są silnie uwarunkowane branżą, w jakiej działa firma. Trzeba pamiętać o tym np. przy porównywaniu międzybranżowym wartości kapitału intelektualnego.

Metody pomiaru kapitału intelektualnego na podstawie wartości rynkowej przedsiębiorstwa

Nazwa metody

Opis metody

Market-to-book Value(MV/BV)

Kapitał intelektualny opisujesz stosunkiem wartości rynkowej do wartości księgowej przedsiębiorstwa.

Tobin’s Q

Współczynnik Q obliczasz, dzieląc wartość rynkową przedsiębiorstwa firmy przez koszt aktywów.

Wskaźnik MV/BV 

Wskaźnik wartości rynkowej do wartości księgowej (MV/BV) można interpretować jako wskaźnik nasycenia firmy kapitałem intelektualnym. Obserwując zmieniające się w czasie relacje wartości rynkowej do księgowej, a także porównując je z trendami branżowymi  i konkurencją, można ocenić efektywność działań firmy, w tym w sferze rozwojowej  i właśnie kapitału intelektualnego.

Jego wartość można obliczyć w sposób następujący:

MV/BV = Wartość rynkowa / Wartość księgowa =

(Cena 1 akcji × Liczba akcji) / (Aktywa – Kapitały obce) =

(Cena 1 akcji × Liczba akcji) / (Kapitały własne + Rezerwy na zobowiązania)

Wartość wskaźnika powyżej 1 oznacza, że badana firma posiada pewien kapitał intelektualny, który nie został uwzględniony w księgach rachunkowych. Pamiętajmy jednak, że miernik ten nie służy do podania dokładnej wartości kapitału intelektualnego, lecz jedynie do zaznaczenia jego istnienia. Musimy mieć na względzie fluktuacje występujące na rynkach kapitałowych, które prowadzą do istotnych zmian w wycenie rynkowej podmiotu, 
a niekoniecznie muszą wynikać ze zmian w kapitale intelektualnym firmy.

Wartość wskaźnika poniżej 1 może zaś wskazywać o niedoszacowaniu wartości spółki przez inwestorów. Zauważmy również, że taka wartość wskaźnika może również sugerować niedostateczne wykorzystanie kapitału intelektualnego, czy też niedostosowanie zakresu prowadzonej działalności do stanu aktywów firmy.

PRZYKŁAD

Oto kalkulacja wskaźnika MV/BV dla spółki akcyjnej Alfa z branży telekomunikacyjnej w latach 2010–2013 (dane autentyczne, celowo zmieniona nazwa spółki, wartości w tys. zł).

Kalkulacja wskaźnika MV/BV

Spółka X

2010

2011

2012

2013

Liczba akcji

344 486 821

366 956 325

408 614 873

389 167 839

Cena akcji (na koniec roku, w zł)

4,00

4,46

5,70

5,05

Wartość rynkowa = Cena akcji × Liczba akcji (dane w tys. zł)

1.377.947,3

1.636.625,2

2.329.104,8

1.965.297,6

Wartość księgowa kapitału własnego (dane w tys. zł)

2.081.016,0

2.257.981,0

2.032.536,0

2.258 181,0

MV/BV

0,66

0,72

1,15

0,87

W przypadku spółki Alfa mamy do czynienia z tendencją wzrostu wskaźnika w latach 2010–2012, co może świadczyć o wzroście potencjału rozwojowego firmy. Nadal jednak potencjał ten nie jest wyceniany wysoko.

Wskaźnik Q-Tobina 

Wskaźnik Q-Tobina jest podobny do wskaźnika MV/BV, w tym przypadku jednak  w mianowniku wzoru zamiast wartości księgowej widnieje koszt odtworzenia aktywów materialnych, a w liczniku wartość rynkowa brutto. Liczy się go w następujący sposób:

Wsk. Q-Tobina = Wartość rynkowa brutto / Koszt odtworzenia aktywów materialnych

Którą można policzyć wg algorytmu zaproponowanego przez K. Chung i S. Pruitt:

Wskaźnik Q-Tobina = (Wartość rynkowa akcji zwykłych + Wartość księgowa akcji uprzywilejowanych+ Wartość księgowa zobowiązań długoterminowych + Wartość księgowa zapasów + Wartość księgowa zobowiązań krótkoterminowych – Wartość księgowa aktywów obrotowych) / Wartość księgowa wszystkich aktywów

Wskaźnik Q-Tobina został stworzony m.in. aby pomagać w ocenie decyzji o kupnie akcji, jednak można go również z powodzeniem wykorzystać dla oceny kapitału intelektualnego. Zwróćmy uwagę, że wskaźnik ten uwzględnia kapitalizowaną wartość przyszłych wpływów netto firmy. Przy założeniu efektywności rynku możemy założyć, że wskaźnik Q odzwierciedla udział kapitału intelektualnego w wartości rynkowej przedsiębiorstwa.

Należy zauważyć jednak, że jest to mimo wszystko przybliżenie, jako że o wartości przyszłych wpływów netto decydują również czynniki zewnętrzne tworzące wartość firmy. Mogą być one odmienne – zarówno w obszarze sektorów, jak i nawet firm wewnątrz sektora (np.: ocena wpływu lokalizacji).

W prostej interpretacji wskaźnika Q-Tobina – jeżeli Q jest wyższe od 1, oznacza to istnienie kapitału intelektualnego. Jeśli zaś Q jest mniejsze od 1, oznacza to np. niepowodzenie zarządzających, więc możesz też powiedzieć – ujemny kapitał intelektualny.

PRZYKŁAD

Wyniki wskaźnika Q-Tobina dla opisywanej wcześniej firmy Alfa.

Kalkulacja wskaźnika Q-Tobina (tys. zł)

Spółka Alfa

2010

2011

2012

2013

Wartość rynkowa akcji zwykłych

1.377.947,3

1.636.625,2

2.329.104,8

1.965.297,6

Zobowiązania długoterminowe

11.010

469

10.035

469

Zapasy

417

754

739

754

Zobowiązania krótkoterminowe

73.196

148.712

2.198.745

2.407.162

Aktywa obrotowe

323.207

441.798

376.668

438.162

Aktywa całkowite

2.238.471

2.407.162

2.198.745

2.407.162

Wsk. Q-Tobina

0,51

0,56

1,89

1,63

Teoretycznie, jeśli Q-Tobina dla firmy jest większe od 1 i większe od Q-Tobina dla konkurencyjnych przedsiebiorstw, to może ona uzyskać wyższe zyski w stosunku do innych podmiotów ze względu na dostępny kapitał intelektualny. A zatem, im wyższa wartość wskaźnika Q-Tobina, tym wyższa wartość kapitału intelektualnego.

Ze względu na duże znaczenie (podobnie jak w poprzednim wskaźniku MV/BV) roli rynku finansowego w wycenie wartości rynkowej przedsiębiorstwa, wskaźnik Q-Tobina dla danej firmy powinieneś porównywać ze wskaźnikami dla firm konkurencyjnych i traktować jako przybliżony.

Jeżeli wartość wskaźników MV/BV i Q-Tobina spada w dłuższym horyzoncie czasowym, należy liczyć się z tym, że aktywa niematerialne firmy ulegają deprecjacji, szczególnie jeżeli firmy konkurencyjne odnotowują wzrost jego wartości. Powinien to być sygnał świadczący o niewłaściwym zarządzaniu kapitałem intelektualnym.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat wyceny kapitału intelektualnego przeczytaj inne artykuły na ten temat:

Podsumujmy zdobytą wiedzę:

  1. Jeśli będziemy się kierowali zasadą, że metoda wyceny kapitału intelektualnego powinna być jak najprostsza oraz dawać możliwość porównywania się z innymi firmami, najkorzystniej będzie, jeśli zastosujemy metody oparte na wartości rynkowej firmy (MCM – ang. Market Capitalization Methods).
  2. Wartości kapitału intelektualnego są silnie uwarunkowane branżą, w jakiej działa firma. Trzeba pamiętać o tym np. przy porównywaniu międzybranżowym wartości kapitału intelektualnego.
  3. Wskaźnik wartości rynkowej do wartości księgowej (MV/BV) można interpretować jako wskaźnik nasycenia firmy kapitałem intelektualnym. Wskaźnik Q-Tobina został stworzony m.in. aby pomagać w ocenie decyzji o kupnie akcji, jednak można go również z powodzeniem wykorzystać dla oceny kapitału intelektualnego.
  4. Jeżeli wartość wskaźników MV/BV i Q-Tobina spada w dłuższym horyzoncie czasowym, należy liczyć się z tym, że aktywa niematerialne firmy ulegają deprecjacji, szczególnie jeżeli firmy konkurencyjne odnotowują wzrost jego wartości. Powinien to być sygnał świadczący o niewłaściwym zarządzaniu kapitałem intelektualnym.

Zapoznaj się z poprzednim materiałem z tego cyklu: Upewnij się, czym jest kapitał intelektualny i jakie ma znaczenie dla wartości firmy. W kolejnym artykule dowiesz się jak mierzyć kapitał intelektualny firmy metodami: CIV, KCE, VAIC.

Autor: dr Anna Sankowska
konsultant biznesowy, pracownik naukowy, Politechnika Warszawska

Konsultant: dr Grzegorz Gołębiowski
wicedyrektor w Biurze Analiz Sejmowych, pracownik naukowy SGH

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel