Uwaga! Zmiany w ustalaniu podstawy wymiaru składek pracowników delegowanych

Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Dodano: 14 października 2016

Od 1 października 2016 r. obowiązuje nowy sposób ustalania podstawy wymiaru składek społecznych dla pracowników delegowanych za granicę. Dotyczą one pracowników, którzy nadal podlegają ubezpieczeniom w Polsce. Przeczytaj komentarz eksperta i sprawdź na przykładach jak obecnie ustalać podstawę wymiaru składek.

Praktyka ZUS niezgodna z Konstytucją

Chodzi o § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 2015 r. poz. 2236 ze zm.).

Do 30 września 2016 r. przepis ten brzmiał następująco: podstawy wymiaru składek nie stanowi część́ wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców (...) - w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być́ niższy od kwoty wymienionej w art. 19 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy, określonego w ustawie budżetowej).

Powyższy przepis był rozumiany w ten sposób, że dla pracowników wykonujących czasowo pracę za granicą wyznaczał minimalną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne odpowiadającą kwocie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Skoro w 2016 r. wynosi ona 4 055 zł, to od tej wartości musiały być odprowadzane składki społeczne, jeżeli przychód pracownika zatrudnionego za granicą u polskiego pracodawcy, po odliczeniu diet, był niższy niż ta kwota.

ZUS w swoich interpretacjach wywodził taki wniosek co prowadziło do obciążania pracowników i pracodawców kosztami wyższych składek na ubezpieczenia społeczne. Dochodziło bowiem do sztucznego i nieuzasadnionego zawyżania podstawy oskładkowania. Podstawą nie był bowiem faktyczny przychód pracownika uzyskany z pracy, lecz kwota graniczna w postaci przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce.

PRZYKŁAD

PRZYKŁAD:

Pracownik wykonywał w Czechach pracę przez cały wrzesień 2016 r. Zarobił 1 600 euro. Za wrzesień pracodawca ustalał podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w następujący sposób:

Krok 1. Pomniejszenie przychodu o równowartość diet za każdy dzień pobytu we wrześniu w Czechach

1.600 euro – (41 euro x 30 dni) = 370 euro.

Krok 2. Przeliczenie uzyskanej kwoty na złotówki według kursu euro NBP z dnia poprzedzającego uzyskanie przychodu czyli z 29 września - 370 euro x 4,3014 zł = 1 591,52 zł.

Krok 3. Porównanie uzyskanej kwoty przychodu – 1.591,52 zł, z kwotą minimalnej podstawy tj. 4.055 zł.

Kwota 4.055 zł jest wyższa, wobec tego składki na ubezpieczenia społeczne należy ustalić od tej kwoty minimalnej. Gdyby przychód pracownika, po odliczeniu części zwolnionej i przeliczeniu na złote, był wyższy niż 4.055 zł, to dopiero wówczas podstawę stanowiłby faktyczny przychód pracownika.

Problem z takim interpretowaniem przepisu rozstrzygał już Sąd Najwyższy w kilku wyrokach (m.in. z 10 października 2013 r., sygn. akt II UK 104/13).SNzakwestionował prezentowany przez ZUS sposób ustalania podstawy składkowej u oddelegowanych. Uzależnił zastosowanie odliczenia w równowartości diet, od wysokości przychodu.

Stwierdził, że nie stosuje się tego odliczenia w przypadku, gdy po tak dokonanym odliczeniu miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru składek okaże się być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia. Inaczej rzecz biorąc, odliczenie równowartości diety jest możliwe tylko w tym miesiącu, w którym po tej operacji miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru składek będzie wynosił co najmniej równowartość kwoty przeciętnego wynagrodzenia.

Nie ma więc dochodzić do podwyższenia podstawy wymiaru składek do kwoty przeciętnego wynagrodzenia, tylko do zaniechania odliczenia w danym miesiącu, co oznacza, że podstawa wymiaru składki za ten miesiąc odpowiada przychodowi pracownika, bez żadnych odliczeń.

Trybunał Konstytucyjny poniekąd potwierdził te argumenty i orzekł o niezgodności z Konstytucją RP powołanego przepisu § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia składkowego. Zdaniem TK przepis ten jest niezgodny z art. 92 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 3 Konstytucji w zakresie, w jakim dotyczy pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, uzyskujących przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych niższe niż przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej (wyrok z 28 października 2015 r. sygn. akt SK 9/14). Jednak wyrok nie wszedł od razu życie. TK dał ustawodawcy rok na zmianę przepisów.

W ciągu tych 12 miesięcy skolidowany z Konstytucją przepis nadal funkcjonował, i to w tym samym rozumieniu, co miało odzwierciedlenie w decyzjach ZUS wydawanych po wydaniu wyroku.

Na czym polega zmiana?

Omawiany przepis został zmieniony nowelizacją rozporządzenia składkowego i od 1 października 2016 r. treść jego brzmi: z podstawy wymiaru składek jest wyłączona część wynagrodzenia pracowników, których przychód jest wyższy niż przeciętne wynagrodzenie, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy, zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, (...) - w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy.

Co z tego wynika dla Ciebie?

Z powyższego przepisu wynika, że pozostawiono możliwość wyłączenia części wynagrodzenia z oskładkowania tylko w odniesieniu do osób, których wynagrodzenie jest wyższe niż prognozowane przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.

Innymi słowy, obniżenie podstawy wymiaru składek o równowartość́ diet będzie miało zastosowanie u tych, zarabiających więcej niż przeciętne wynagrodzenie. Ta kwota jest więc progiem, do którego można dokonać́ obniżenia.

W praktyce, jeśli po odliczeniu diet od zarobku podstawa miałaby być niższa od 4.055 zł, to wtedy przychód do oskładkowania możesz obniżyć́ jedynie do tej wartości czyli do przeciętnej płacy.

Zaś w przypadku uzyskiwania przez daną osobę̨ przychodu niższego od przeciętnego wynagrodzenia, podstawę wymiaru składek stanowi faktycznie uzyskany przychód. Nie będzie więc podwyższenia podstawy wymiaru składek, ale też nie będzie możliwości odliczenia diet.

PRZYKŁAD

PRZYKŁAD:

Załóżmy, że pracownik z poprzedniego przykładu pracował w Czechach przez cały październik. Przyjmijmy też, że kurs euro w dniu 28 października wyniesie 4,2853 zł. Przychód to kwota 6 856,48 zł (1 600 euro x 4,2853 zł) czyli wyższa niż 4 055 zł. Można więc dokonać odliczenia diet:

41 euro x 31 dni = 1 271 euro,

1 600 euro - 1 271 euro = 329 euro,

329 euro x 4,2853 zł = 1 409,86 zł.

Wysokość przychodu po obniżeniu o diety jest niższy od przeciętnej płacy wynoszącej 4.055 zł. Zatem, podstawę wymiaru składek stanowi kwota 4.055 zł.

Niecały miesiąc pobytu

Pozostaje wątpliwość, czy nadal można obniżyć proporcjonalnie kwotę przeciętnej płacy, do której będzie porównywany przychód pracownika, w sytuacji, gdy okres pobytu za granicą nie będzie obejmował pełnego miesiąca.

Często bowiem pracownik zostaje wysłany za granicę jedynie na część miesiąca i za ten okres otrzymuje wynagrodzenie. Wcześniej, przed zmianą, można było zmniejszyć kwotę graniczną podstawy odpowiednio do czasu pobytu poza Polską.

Obecnie trudno jednoznacznie stwierdzić, czy będzie można dokonać odliczenia diet jeśli pracownik uzyskał przychód równy bądź wyższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ale proporcjonalnie zmniejszonego do okresu przebywania za granicą. Bardziej prawdopodobna jest interpretacja, że nie można dokonać takiego zabiegu i zawsze kwotą graniczną będzie pełna przeciętna płaca.

PRZYKŁAD

PRZYKŁAD:

Pracownik został oddelegowany do pracy w Czechach od 19 października 2016 r. Za okres tej pracy uzyskał 600 euro.

Podstawa wymiaru przed zmianą

Podstawa wymiaru po zmianie

600 euro - (13 dni pobytu w Czechach x 41 euro) = 67 euro

67 euro x 4,2853 zł = 287,12 zł

4.055 zł : 31 dni x 13 dni = 1 700,53 zł

287,12 zł < 1.700,53 zł

podstawa – 1.700,53 zł

600 euro x 4,2853 zł = 2 571,18 zł < 4 055 zł

podstawa – 2.571,18 zł


Podstawa prawna: 
Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Ekonomista, specjalizuje się w prawie pracy, ubezpieczeniach społecznych i prawie podatkowym. Autorka licznych publikacji z zakresu rozliczania wynagrodzeń, współpracuje z wieloma wydawnictwami, jest autorką publikacji m.in. w Rzeczpospolitej, Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Monitorze rachunkowości budżetowej
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel