Od 2019 r. wysokość składek społecznych zależna od przychodów z działalności gospodarczej

Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Dodano: 19 września 2018
d94265eb77067a30aded5d3e9fc94acd19c5f072-medium

Ustawa nowelizująca ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych wejdzie w życie od 1 stycznia 2019 r. Dzięki niej drobni przedsiębiorcy będą mogli opłacać składki od podstawy uzależnionej od uzyskiwanych przychodów. Uwaga! Nowe rozwiązanie zostało obwarowane kilkoma warunkami. Sprawdź jakimi. Zobacz na przykładach jak ustalić próg rocznego przychodu. Dowiedz się, jakie są skutki opłacania składek od podstawy uzależnionej od przychodów.

Zmiany te od 1 stycznia 2019 r. wprowadza uchwalona już ustawa z 20 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz.U. 2918 r. poz. 1577). Jednak nowe rozwiązanie zostało obwarowane kilkoma warunkami, a poza tym nie będzie dostępne dla wszystkich prowadzących działalność gospodarczą.   

Składki od „sztywnej" podstawy 

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych:

1) prowadzących pozarolniczą działalność oraz z nimi współpracujących;

2) współpracujących z przedsiębiorcami korzystającymi z tzw. ulgi na start, na podstawie art. 18 ust. 1 Prawa przedsiębiorców

stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego na dany rok kalendarzowy

W 2018 r. najniższa podstawa wynosi 2.665,80 zł. Oznacza to, że całkowity miesięczny koszt składek wynosi:

1.228,70 zł (w tym dobrowolna składka chorobowa, FP i wypadkowa według stopy 1,67%),

1.163,39 zł (bez ubezpieczenia chorobowego).

Niższa podstawa, bo stanowiąca 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2018 r. – 630 zł) ma zastosowanie do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych (z wyjątkiem korzystających z ulgi na start), w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej.

Zatem, najniższa podstawa wymiaru składek dla przedsiębiorców jest ustalona „na sztywno", w oderwaniu od faktycznych przychodów firmy. Może ją wykazać zarówno „mikroprzedsiębiorca" świadczący drobne usługi, jak i właściciel dużego zakładu.

Przeczytaj także:
Prezydent podpisał ustawę wprowadzającą „mały ZUS”
Plusy i minusy preferencyjnych składek ZUS od 2019 r.

W małych firmach często składki ubezpieczeniowe właściciela (wraz ze składkami współpracowników o ile tacy są) mają najwyższy udział w ogólnych kosztach funkcjonowania. 

Ustawa zakłada dostosowanie wysokości obciążeń ponoszonych przez przedsiębiorców z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, do ich możliwości finansowych. Intencją wprowadzanej zmiany jest rozwój przedsiębiorczości, pobudzenie aktywności zawodowej, ograniczenie tzw. szarej strefy oraz poprawa przeżywalności przedsiębiorstw.

Nowe rozwiązanie - składki według przychodów 

Nowe rozwiązanie, które przewiduje nowelizacja polega na tym, że najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych prowadzących działalność gospodarczą będzie uzależniona od przychodu, jeżeli roczny przychód z tytułu tej działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył trzydziestokrotności kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku. Na 2019 r. będzie to limit 63.000 zł (30 x 2 100 zł – minimalne wynagrodzenie w grudniu 2018 r.). 

Po pierwsze więc, zmiana jest kierowana tylko do przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą indywidualnie tj. osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy – Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych (art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o sus). Poza regulacją są zatem np. wspólnicy spółek osobowych. Taki warunek w pierwszej kolejności ma na celu wyeliminowanie nadużyć w postaci przenoszenia przychodów do innych form działalności celem optymalizacji obciążeń składkowych.

Po drugie, warunkiem skorzystania z ulgi jest prowadzenie działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym przez co najmniej 60 dni kalendarzowych. Ta przesłanka również ma zapobiegać nadużyciom w postaci celowego zakładania albo wznawiania działalności w końcówce roku kalendarzowego, aby w kolejnym roku móc opłacać składki od najniższej podstawy wymiaru w wysokości 30% minimalnego wynagrodzenia.

Po trzecie, ustawodawca przewidział ograniczenie czasowe możliwości ustalania najniższej podstawy wymiaru składek wedle przychodów do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Rozwiązanie to ma motywować przedsiębiorców do rozwoju działalności i przechodzenia na tzw. zasady ogólne. Ponadto, gwarantuje ono, że ubezpieczeni korzystający przez cały okres aktywności zawodowej z projektowanego mechanizmu uzbierają wymagany staż do uzyskania najniższej emerytury.

Potrzebny kalkulator i księgi rachunkowe

Najniższą̨ podstawę̨ wymiaru składek ubezpieczony będzie ustalał na dany rok kalendarzowy. Uzyskany przez niego przeciętny miesięczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym, trzeba będzie pomnożyć przez specjalny współczynnik, który na dany rok kalendarzowy zostanie ogłoszony przez Prezesa ZUS, w formie komunikatu w „Monitorze Polskim", w terminie 7 dni od ogłoszenia kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę̨, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż̇ 0,5 grosza lub w dół, jeśli jest niższa.

Z kolei przeciętny miesięczny przychód należy obliczyć według następującego wzoru:

  • roczny przychód z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym/liczba dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym × 30
  • i jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę̨, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż̇ 0,5 grosza lub w dół, jeśli jest niższa.

Użycie we wzorze „liczby dni kalendarzowych" prowadzenia firmy w poprzednim roku ma uwzględniać fakt, że działalność w roku kalendarzowym może być prowadzona przez mniej niż 365 lub 366 dni ze względu na jej zawieszenie, zakończenie lub rozpoczęcie w trakcie roku. Zatem dni, kiedy działalność była zawieszona lub jeszcze nie była rozpoczęta, nie są dodawane.

PRZYKŁAD

Załóżmy dla przykładu, że roczny przychód Pana Kowalskiego, właściciela sklepu wędkarskiego wyniósł w 2018 r. 40.000 zł. Przeciętny miesięczny przychód wyniósł więc 3 287,67 zł, co wynika z wyliczenia: 40.000 zł/365 x 30 = 3.287,67 zł.

Najniższa podstawa wymiaru składek społecznych na 2019 r. wyniesie u niego 1.671,12 zł:

3.287,67 zł x  0,5083 = 1.671,12 zł.

0,5083 to współczynnik, a wzór na jego obliczenie przedstawia się następująco:

  • prognozowane przeciętne wynagrodzenie ogłoszone na dany rok kalendarzowy/minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w styczniu danego roku kalendarzowego x 0,24
  • i jest zaokrąglany do czterech miejsc po przecinku w górę̨, jeśli na piątym miejscu po przecinku jest liczba równa lub wyższa niż̇ 5 lub w dół, jeśli jest niższa.

Do obliczenia współczynnika zostało przyjęte:

  • prognozowane wynagrodzenie na 2019 r. – 4.765 zł,
  • minimalne wynagrodzenie w styczniu 2019 r. – 2.250 zł.

4.765 zł/2.220 zł x 0,24 = 0,5083.

Krótsza działalność w roku

W przypadku rozpoczęcia, zakończenia lub zawieszenia działalności gospodarczej w ciągu roku kalendarzowego roczny limit przychodu warunkujący korzystanie z nowej możliwości ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu w stosunku do liczby dni faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej. Analogiczny mechanizm pomniejszania najniższej kwoty podstawy znajduje się już obecnie, w art. 18 ust. 9 ustawy o sus.

W tym celu trzeba podzielić trzydziestokrotność́ kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w grudniu poprzedniego roku kalendarzowego przez liczbę̨ dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym i pomnożyć przez liczbę̨ dni kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w poprzednim roku kalendarzowym. Wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę̨, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż̇ 0,5 grosza lub w dół, jeśli jest niższa.

PRZYKŁAD

Załóżmy, że pan Kowalski z poprzedniego przykładu otworzył swój sklep dopiero 1 lipca 2018 r.

63.000 zł (30 x 2 100 zł) : 365 dni x 184 dni prowadzenia działalności w 2018 r. = 31 758,90 zł.

Jest to dla pana Kowalskiego próg rocznego przychodu. Jeśli go nie przekroczył będzie mógł obliczyć sobie najniższą podstawę wymiaru składek społecznych w 2019 r.

Najniższa podstawa wymiaru składek tak obliczona nie może przekroczyć́ 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia i nie może być́ niższa niż̇ 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku.

Przedsiębiorca będzie mógł zadeklarować́ podstawę̨ wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyższą̨ niż̇ ustalona stosownie do przychodów najniższa podstawa. Będzie mógł też zrezygnować́ z uprawnienia do ustalenia najniższej miesięcznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Rezygnacja oznacza, że za miesiąc, w którym odszedł od tego uprawnienia, oraz pozostałe miesiące kalendarzowe do końca danego roku kalendarzowego, ustala najniższą̨ podstawę̨ na zasadach ogólnych czyli od kwoty 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Wyłączenia

Nowa regulacja w zakresie najniższej podstawy, nie będzie miała zastosowania do osób, które:

1) w poprzednim roku kalendarzowym opłacały zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej na podstawie odrębnych przepisów;

2) spełniają̨ warunki określone przy tzw. „uldze na start" oraz „starej" 2-letniej uldze dla rozpoczynających działalność, na podstawie art. 18a ustawy o sus; 

3) w poprzednim roku kalendarzowym prowadziły pozarolniczą działalność́ gospodarczą przez mniej niż̇ 60 dni kalendarzowych;

4) w poprzednim roku kalendarzowym także prowadziły pozarolniczą działalność́, o której mowa w art. 8 ust. 6 pkt 2-5 (m.in. twórcy, artyści, wspólnicy spółek: jawnej, komandytowej, 1-osobowej spółki z o.o.);

5) wykonują̨ pozarolniczą działalność́ gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej;

6) ustalały najniższą̨ podstawę̨ wymiaru składek emerytalno-rentowych w zależności od przychodu przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej; do powyższych limitów wlicza się̨, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała najniższą̨ podstawę̨ składek według rocznego przychodu lub prowadziła pozarolniczą działalność́ gospodarczą przez co najmniej jeden dzień́ kalendarzowy.


  Obowiązki informacyjne wobec ZUS

Ubezpieczony będzie obowiązany przekazać informację o rocznym przychodzie z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskanym w poprzednim roku kalendarzowym oraz o najniższej podstawie wymiaru składek ustalonej na dany rok kalendarzowy w:

1) imiennym raporcie miesięcznym albo

2) w deklaracji rozliczeniowej – w przypadku, gdy płatnik składek opłaca je tylko za siebie

– składanych za styczeń danego roku kalendarzowego lub za pierwszy miesiąc rozpoczęcia lub wznowienia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej w danym roku kalendarzowym.

 

ZUS sprawdzi przychody

Ubezpieczony, który ustali swoją najniższą̨ podstawę̨ wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z nowym przepisem (art. 18c ustawy o sus) będzie obowiązany przedstawić́ na żądanie ZUS dokumenty potwierdzające wysokość́ rocznego przychodu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej za poprzedni rok kalendarzowy, w terminie 14 dni kalendarzowych od doręczenia wezwania. Jeśli tego nie zrobi ZUS ustali za wszystkie miesiące danego roku kalendarzowego podstawę wymiaru składek na zasadach ogólnych, a więc od 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

WAŻNE! Warto też dodać, że na żądanie ZUS informacje o rocznym przychodzie podatnika dla celów ustalenia najniższej podstawy składek będzie też przekazywał Szef Krajowej Administracji Skarbowej.


Jakie są skutki opłacania składek od podstawy uzależnionej od przychodów 

Z jednej strony, rozwiązanie polegające na opłacaniu składek społecznych od niższej podstawy, uzależnionej od zeszłorocznych przychodów (niższej niż minimalna, zryczałtowana) to oczywiście oszczędności w budżecie mikroprzedsiębiorcy, a także zachęta dla osób, które myślą o założeniu własnej firmy, ale nie spodziewają się wysokich przychodów. Jednak należy zwrócić uwagę, że wszelkie ulgi, także obecnie już dostępne (nieopłacanie składek w ramach ulgi na start, 2-letni okres opłacania składek od podstawy równej 30% minimalnej płacy) wywierają wpływ na bieżące świadczenia zasiłkowe oraz przyszłe emerytalne i rentowe. Wysokość podstawy wymiaru składek społecznych przekłada się na wysokość świadczeń o charakterze socjalnym. Im niższa podstawa składkowa tym niższe np. zasiłki : chorobowe, opiekuńcze, macierzyńskie.

Podstawą wymiaru tych zasiłków u osób niebędących pracownikami jest bowiem przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Przez „przychód" należy rozumieć kwotę stanowiącą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71% podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, przy czym podstawa składki chorobowej to ta sama podstawa, od której naliczane są składki emerytalno-rentowe.

Zatem, wysokość zasiłków stoi w proporcji do wnoszonych do ZUS składek.

Jeśli chodzi o świadczenia emerytalne czy rentowe, to tu w dłuższej perspektywie, korzystanie z ulg nie musi zachwiać ich wysokością. Trzeba bowiem pamiętać, że przedsiębiorcy nie mogą non-stop płacić małych składek. Okresy stosowania ulgowych podstaw są bowiem ograniczone. Ustawodawca zadbał, by tylko przez 3 lata w ciągu każdych 5 lat można było uiszczać składki od podstawy uzależnionej od przychodów z działalności gospodarczej. Na okres 2 lat trzeba już będzie wrócić do standardowej podstawy. Oczywiście w przypadku, gdy przedsiębiorca cały czas osiąga niskie przychody.

WAŻNE! Jednak zawsze należy pamiętać, że ulga to prawo, a nie obowiązek. W każdym czasie można od niej odstąpić i opłacać składki wyższe, w zależności od możliwości finansowych. 

Podstawa prawna: 
  • ustawa z 20 lipca 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu obniżenia składek na ubezpieczenia społeczne osób fizycznych wykonujących działalność gospodarczą na mniejszą skalę (Dz.U. 2918 r. poz. 1577).
Izabela Nowacka

Autor: Izabela Nowacka

Ekonomista, specjalizuje się w prawie pracy, ubezpieczeniach społecznych i prawie podatkowym. Autorka licznych publikacji z zakresu rozliczania wynagrodzeń, współpracuje z wieloma wydawnictwami, jest autorką publikacji m.in. w Rzeczpospolitej, Monitorze Prawa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, Monitorze rachunkowości budżetowej
Komentarze: 2
Zaloguj się aby dodać komentarz
Samir Kayyali

-

ładnie napisane + fajne przykłady. Pozdrawiam
19 wrzesień 2018 o 18:11
Anna Kostecka

Dziękujemy!

Dziękujemy za miły komentarz. pozdrawiam, Ania Kostecka
20 wrzesień 2018 o 09:23
Dołącz do Portalu FK i odbieraj nagrody
KLUB <
wiper-pixel