Program Czyste Powietrze 2025 a PIT-37 – jak rozliczyć dotację

Jedną z najpopularniejszych ulg wykorzystywanych przez podatników PIT jest tzw. ulga na termomodernizację. Przysługuje ona na podstawie art. 26h ustawy o PIT. Zgodnie z jego treścią podatnikom, którzy są właścicielami lub współwłaścicielami budynków mieszkalnych jednorodzinnych, wolno jest odliczyć od dochodu wydatki poniesione na poprawę ich efektywności energetycznej.

Dokonuje się go w zeznaniu PIT składanym za rok, w którym podatnik poniósł wydatki uprawniające do ulgi. Jeśli w danym roku jego dochód jest zbyt mały, to aby wykorzystać ulgę – ma on  prawo  dokonać takiego odliczenia w kolejnych latach (nie dłużej jednak niż przez 6 lat licząc od końca roku, w którym poniósł pierwszy wydatek). Natomiast samo przedsięwzięcie termomodernizacyjne musi zostać zakończone w ciągu 3 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym je rozpoczęto.

Odliczeniu w ramach omawianej ulgi mogą podlegać wyłącznie wydatki na cele, których lista została określona w przepisach. Znajdziemy ją w rozporządzeniu Ministra Inwestycji i Rozwoju z 21 grudnia 2018 r. w sprawie określenia wykazu rodzajów materiałów budowlanych, urządzeń i usług związanych z realizacją przedsięwzięć termomodernizacyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1128 ze zm.).

Wielu podatników postanowiło skorzystać ze wsparcia finansowego na takie inwestycje, m.in. z dotacji do wymiany starych pieców na paliwo stałe (np. na węgiel) na bardziej ekologiczne urządzenia grzewcze (np. pompy ciepła) oraz do docieplenia domów jednorodzinnych – w ramach ogólnopolskiego programu „Czyste Powietrze”, którego podstawowym  celem jest walka ze smogiem.

Zarazem w przepisach zostały wskazane sytuacje, gdy uwzględnienie ulgi – pomimo podjęcia przedsięwzięć  na termomodernizację –  nie będzie dopuszczalne (art. 26h ust. 5 ustawy o PIT). Mianowicie odliczeniu nie podlegają wydatki w części, w jakiej zostały:

• sfinansowane (dofinansowane) ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej lub zwrócone podatnikowi w jakiejkolwiek formie,
• zaliczone do kosztów uzyskania przychodów, odliczone od przychodu na podstawie ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym lub uwzględnione przez podatnika w związku z korzystaniem z ulg podatkowych w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Źródłem finansowania tych dotacji są bowiem środki wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej (przekazywane im przez NFOŚiGW). W związku z tym znajduje do nich zastosowanie wspomniane wcześniej wyłączenie, zawarte w art. 26h ust. 5 pkt 1 ustawy o PIT.

Nie oznacza to jednak, że podatnik, który w związku z przedsięwzięciem termomodernizacyjnym skorzystał z dotacji z programu „Czyste Powietrze”, jest całkowicie pozbawiony prawa do omawianej ulgi. Okoliczność ta wpływa bowiem na ograniczenie, ale nie na wyłączenie tego prawa.

Jeśli chodzi o skutki podatkowe otrzymania takiej dotacji, to należy również mieć na względzie art. 21 ust. 1 pkt 129a ustawy o PIT. Przepis ten zwalnia od podatku świadczenia, w tym m.in. dotacje otrzymane ze środków NFOŚiGW lub wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, na przygotowanie dokumentacji oraz realizację przedsięwzięcia. Zatem regułą jest, że przychód z otrzymanej dotacji z programu „Czyste Powietrze” jest wolny od podatku PIT. W konsekwencji  podatnik zasadniczo nie ma obowiązku wykazywania go w swoim  zeznaniu rocznym PIT (np. PIT-37).

Pomimo tego, że sama  dotacja jest zwolniona od podatku, to należy mieć bowiem dodatkowo  na uwadze art. 26h ust. 8 ustawy o PIT. Przepis ten nakazuje podatnikowi, który po roku, w którym dokonał odliczeń, otrzymał zwrot odliczonych wydatków na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego – doliczyć odpowiednio kwoty poprzednio odliczone do dochodu za rok podatkowy, w którym otrzymał ten zwrot.

Zatem, jeżeli po roku, w którym podatnik skorzystał z ulgi termomodernizacyjnej, otrzymał on zwrot odliczonych wydatków na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego (np. w ramach dotacji z programu „Czyste Powietrze”), to jego obowiązkiem będzie uwzględnienie tego zwrotu w zeznaniu rocznym PIT.

W świetle wyjaśnień organów podatkowych (np. dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji  z 15 listopada  2024 r. nr 0115-KDWT.4011.117.2024.2.JŁ) można to zrobić na dwa sposoby, tj. poprzez:

• doliczenie do dochodu (odpowiednio przychodu) kwot uprzednio odliczonych od dochodu (odpowiednio przychodu) albo
• złożenie korekty uprzednio złożonego zeznania, w którym podatnik zastosował ulgę.

Należy przy tym zwrócić uwagę na to, że postawienie na pierwsze rozwiązanie (tj. doliczenie na bieżąco dotacji do dochodu w zeznaniu za rok, w którym podatnik ją otrzymał), w   ostatecznym rozrachunku może okazać się finansowo mniej uciążliwe niż wybór drugiej opcji – polegającej na wstecznej korekcie zeznania za rok, w którym osoba ta odliczyła ulgę na termomodernizację. Pozwala bowiem uniknąć zapłaty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. 

Na to, że fiskus domaga się przy tego rodzaju korekcie zapłaty wspomnianych  odsetek, zwrócił uwagę m.in.  Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) w wystąpieniu  do Ministra Finansów, zawartym   w piśmie z 24 września 2024 r. (nr  V.511.275.2024.KB). Komunikat w tej sprawie został opublikowany na stronie Biura RPO 7 października 2024 r.

Na konieczność zapłaty odsetek za zwłokę w razie złożenia tego rodzaju korekty, zwrócił także uwagę dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z 23 czerwca 2023 r. (nr 0111-KDSB2-1.4011.187.2023.1.AZ).