Ugoda podatkowa ma skrócić spory z fiskusem i ułatwić spłatę zaległości

Celem projektowanych zmian jest wprowadzenie dobrowolnej ugody podatkowej, która pozwoli szybciej i taniej rozwiązywać lub zapobiegać sporom między podatnikiem a organem podatkowym.

Nowe rozwiązanie ma ograniczyć:

• długotrwałe postępowania,
• narastanie zaległości oraz
• koszty ponoszone przez podatników i administrację skarbową.

Ugoda podatkowa ma pozwolić na definitywne zamknięcie sprawy dotyczącej danego zobowiązania podatkowego. Podatnik ani płatnik nie dokonają już dalszych korekt deklaracji, a organy podatkowe nie będą mogły już wszczynać kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej ani postępowania podatkowego

Istotnym celem zmian jest poprawa skuteczności poboru podatków. Ugoda podatkowa ma zachęcać podatników do dobrowolnej spłaty zaległości dzięki:

• odroczeniu terminu płatności lub rozłożeniu jej na raty,
• wstrzymaniu naliczania odsetek od dnia złożenia wniosku,
• rezygnacji z opłaty prolongacyjnej oraz
• zastosowaniu obniżonej stawki odsetek.

Nowe przepisy mają też wspierać podatników, w tym przedsiębiorców, którzy mimo przejściowych trudności finansowych rokują spłatę zaległości. Ugoda pozwoli ograniczyć dalsze narastanie zobowiązań publicznoprawnych i lepiej zaplanować ich spłatę, co może zmniejszyć ryzyko utraty płynności finansowej.

Projektowane przepisy zakładają, że ugoda podatkowa będzie dobrowolnym rozwiązaniem dla podatnika i organu podatkowego. To podatnik będzie składał wniosek o jej zawarcie, a organ podatkowy będzie musiał go rozpatrzyć. Jeśli wniosek będzie dopuszczalny, organ zdecyduje, czy przystąpić do rozmów, czy odmówić zawarcia ugody.

Z ugody nie skorzysta każdy podatnik. Będzie ona przeznaczona dla osób i firm, które współpracują z organami podatkowymi i dają realną szansę na spłatę zaległości.

Wykluczeni mają być m.in.:

• podatnicy karani za przestępstwa skarbowe,
• podejrzewani o agresywną optymalizację podatkową albo
• ci, którzy wcześniej nie dotrzymali warunków innej ugody.

Ugoda podatkowa będzie dodatkową możliwością, a nie obowiązkiem. Podatnik będzie mógł z niej skorzystać obok dotychczasowych procedur.

Działania kontrolne dotyczące zobowiązań, które mogą stać się przedmiotem sporu podatkowego, są jednym z kluczowych obszarów działalności KAS. W latach 2020–2024 administracja skarbowa podejmowała średnio ok. 2,5 mln takich działań rocznie, w tym postępowań podatkowych. W 2024 roku łączna kwota ustaleń z czynności sprawdzających, kontroli podatkowych i kontroli celno-skarbowych wyniosła 19,05 mld zł.

Tabela 1. Działania kontrolne podjęte przez Krajową Administrację Podatkową w latach 2020-2024

Źródło: dane Ministerstwa Finansów

Rozwiązywanie sporów powstających podczas podejmowanych działań kontrolnych na możliwie najwcześniejszym etapie jest istotne z punktu widzenia kosztów ponoszonych przez KAS w związku z procedurami realizowanymi w tym zakresie.

Wydatki izb administracji skarbowej, wraz z przypisanymi im urzędami skarbowymi i celno-skarbowymi, na pobór należności budżetowych, egzekucję zaległości oraz kontrole i audyt wyniosły łącznie w 2024 roku łącznie 9,86 mld zł.

Zmiany w Ordynacji podatkowej dotyczącej dodania przepisów o ugodzie podatkowej mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2028 r.

Źródło: projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (nr w wykazie prac UDER110) - przekazany do opiniowania.