Zmiany w raportowaniu ESG i nowe zasady dla firm audytorskich - sprawdź, kogo obejmą

Rząd przyjął projekt zmian w ustawie o rachunkowości. Część firm nie będzie musiała sporządzać raportów ESG za 2025 i 2026 rok. Zmiany są konsekwencją unijnego pakietu upraszczającego przepisy i mają ograniczyć obciążenia administracyjne przedsiębiorców.

Nowe regulacje przewidują zawężenie kręgu podmiotów zobowiązanych do sporządzania raportów zrównoważonego rozwoju (ESG), czyli sprawozdań prezentujących m.in. wpływ działalności firmy na środowisko, kwestie społeczne czy ład korporacyjny.

Obowiązek raportowania obejmie wyłącznie największe jednostki, które jednocześnie:

• zatrudniają ponad 1000 pracowników oraz
• osiągają roczne przychody przekraczające 450 mln euro.

Firmy, które przygotowały raport ESG za 2024 r., ale zgodnie z nowymi przepisami unijnymi nie będą już objęte tym obowiązkiem, nie będą musiały sporządzać raportów za lata 2025 i 2026.

Co istotne – skorzystanie z tego rozwiązania będzie dobrowolne.

Decyzję w tym zakresie podejmie np. zarząd spółki, analizując:

• strategię rozwoju przedsiębiorstwa,
• koszty związane z raportowaniem,
• potencjalne korzyści biznesowe i wizerunkowe.

Przyjęte rozwiązania mają wzmocnić konkurencyjność przedsiębiorstw działających w UE, zwłaszcza w warunkach rosnącej presji ze strony podmiotów spoza Unii Europejskiej.

Nowelizacja ma zacząć obowiązywać dzień po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw.

Równolegle Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, a także ustawy o rachunkowości. Zmiany w ustawie o biegłych rewidentach mają charakter deregulacyjny i upraszczają zasady świadczenia usług przez firmy audytorskie na rzecz jednostek zainteresowania publicznego (JZP), takich jak banki, zakłady ubezpieczeń czy spółki giełdowe.

Obecnie firma audytorska może świadczyć badanemu podmiotowi wyłącznie usługi wskazane w ustawie (tzw. „biała lista”).

Po zmianach:

• zakazane będą wyłącznie usługi jednoznacznie wskazane przez prawo UE,
• pozostałe usługi będą dopuszczalne, o ile nie naruszą niezależności audytora.

W praktyce oznacza to przejście na model „czarnej listy” usług zakazanych.

Nowelizacja rozszerza katalog usług, które firmy audytorskie będą mogły świadczyć na rzecz jednostek zainteresowania publicznego – o ile nie zagrozi to niezależności audytora.

Firmy audytorskie będą mogły m.in.:

• analizować sytuację finansową spółki przed jej nabyciem,
• weryfikować poprawność kalkulacji finansowych sporządzanych na potrzeby umów,
• sprawdzać rozliczenia inwestycji.

Nie zmienia się katalog usług zakazanych, które mogłyby naruszyć bezstronność audytora. W dalszym ciągu firma audytorska nie będzie mogła m.in.:

• prowadzić ksiąg rachunkowych badanej jednostki,
• podejmować w jej imieniu decyzji zarządczych,
• wykonywać funkcji audytu wewnętrznego,
• świadczyć określonych usług podatkowych objętych zakazem na gruncie prawa UE.

Niezależność audytora pozostanie zabezpieczona przez:

• przepisy ustawowe,
• zasady etyki zawodowej,
• krajowe i międzynarodowe standardy wykonywania zawodu.

Dodatkowo:

• komitet audytu w jednostce zainteresowania publicznego będzie zatwierdzał dodatkowe usługi i oceniał ich wpływ na niezależność audytora,
• wynagrodzenie za dodatkowe usługi nie będzie mogło przekroczyć 70% średniego wynagrodzenia za badanie sprawozdania finansowego z trzech ostatnich lat.

W mocy pozostają przepisy przewidujące kary za świadczenie usług zakazanych na podstawie regulacji unijnych.

Nadzór nad firmami audytorskimi nadal sprawować będzie Polska Agencja Nadzoru Audytowego, natomiast nad jednostkami zainteresowania publicznego – Komisja Nadzoru Finansowego.

Nowe przepisy mają zacząć obowiązywać po upływie 14 dni od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw.

Przyjęte przez rząd projekty oznaczają istotne zmiany w raportowaniu ESG, które ograniczą obowiązki wyłącznie do największych przedsiębiorstw. Jednocześnie deregulacja zasad świadczenia usług audytowych zwiększy elastyczność współpracy firm audytorskich z jednostkami zainteresowania publicznego.

Źródło: projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości i

projekt ustawy o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości (projekt deregulacyjny).

Polecamy też:

Omnibus I i CSRD: kto może uniknąć raportowania ESG i od kiedy? Sprawdź, co planuje MF

Analiza podwójnej istotności – jak przeprowadzić ją zgodnie z ESRS

Błędy w sprawozdaniu finansowym – poznaj najczęstsze pułapki i jak ich uniknąć

Uproszczone sprawozdanie finansowe 2025 – kto może je sporządzić i na jakich zasadach