Zmiany w opodatkowaniu nieruchomości od 2025 roku – drugie podejście Ministerstwa Finansów

Nowe propozycje dotyczące zmian w opodatkowaniu  nieruchomości zostały opublikowane przez resort finansów. Jest to już drugi projekt nowelizacji w tym zakresie m.in.  ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, który powstał w ostatnim czasie w Ministerstwie Finansów. Celem tych zmian jest w szczególności realizacja wyroków Trybunału Konstytucyjnego, dotyczących tej problematyki.

Przypomnijmy, że pierwszy projekt wspomnianej nowelizacji, która docelowa miała wejść w życie 1 stycznia 2025 r., został przestawiony przez MF w czerwcu br. Spotkał się one jednak z dużą krytyką, zarówno ze strony podatników, jak i przedstawicieli doktryny oraz organizacji zrzeszających przedsiębiorców. Analiza najnowszych rozwiązań w tym zakresie – które zostały zaprezentowane przez Ministerstwo Finansów – wskazuje, że w dużym stopniu przychyliło się ono do postulatów, aby nie wprowadzać zmian, co do których były zgłaszane zastrzeżenia. Nowy projekt uwzględnia bowiem część propozycji i uwag, które zostały podniesione w trakcie dotyczących go konsultacji publicznych.

W świetle nowej wersji projektu, „budynkiem”  będzie obiekt  wzniesiony w wyniku robót budowlanych, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz  posiadający  fundamenty i dach.

Z definicji tej, która będzie zawarta w art. 1a  ust. 1 pkt 1 znowelizowanej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wyłączono jednak obiekty służące gromadzeniu materiałów sypkich, materiałów w kawałkach, albo materiałów w postaci ciekłej lub gazowej, których parametrem technicznym wyznaczającym ich funkcję jest pojemność, nawet gdy posiadają wszystkie cechy definicyjne budynku. Jak wyjaśniono w uzasadnieniu projektu, o którym mowa, rozwiązanie to ma wyeliminować wątpliwości związane z kwalifikowaniem na potrzeby ww. ustawy obiektów spełniających ustawowe kryteria budynku i jednocześnie zaliczanych obecnie do budowli na gruncie prawa budowlanego (tj. obiektów typu: zbiorniki, silosy, elewatory lub inne zbiorniki o podobnym gospodarczo charakterze).

Ministerstwo Finansów zaproponowało także nową definicję budowli. Za taką będzie uznawany m.in. obiekt niebędący budynkiem, wymieniony w załączniku nr 4 do ww. ustawy, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jego użytkowania zgodnie z przeznaczeniem, Budowlami będą także inne obiekty wymienione w art. 1a ust. 1 pkt 2 nowelizowanej ustawy.

Ponadto w definicji budowli jednoznacznie wskazano, że  w przypadku takich obiektów jak np. elektrownie wiatrowe, elektrownie fotowoltaiczne, magazyny energii, piece przemysłowe, koleje linowe, wyciągi narciarski oraz skocznie – opodatkowane  będą wyłącznie ich części budowlane  (obiekty te nie będą więc podlegać opodatkowaniu w całości). W porównaniu z pierwotną wersją projektu, zmiany w omawianym zakresie dotyczą głownie obiektów związanych z odnawialnymi źródłami energii (OZE), jak również wyciągów narciarskich.

W zmienionej wersji projektu jego autorzy postanowili utrzymać funkcjonującą w obecnym  stanie prawnym  zasadę pierwszeństwa kwalifikacji obiektu jako budynku. Oznacza to, że najpierw trzeba będzie ustalić, czy dany obiekt spełnia definicję budynku. Dopiero w razie negatywnej odpowiedzi na to pytanie, można będzie  rozważać jego kwalifikację pod  kątem budowli. Natomiast w sytuacji, gdy obiekt będzie spełniał przesłanki pozwalające  uznać go zarówno za budynek, jak i budowlę – będzie on traktowany jako budynek.

Z punktu widzenia przedsiębiorców szczególnie istotna jest rezygnacja projektodawców z forsowanej wcześniej koncepcji „całości techniczno-użytkowej”. Chodzi o zapisy przewidziane w pierwotnym projekcie, z których wynikało, że częścią budowli mogą być także  instalacje i urządzenia stanowiące wraz z nią całość techniczno-użytkową. Budziło to obawy podatników, że na tej  podstawie podatkiem od nieruchomości zostaną objęte różnego rodzaju urządzenia, które dotychczas mu nie podlegały.

W nowej wersji projektu wyraźnie zaznaczono, że opodatkowaniu nie będą podlegały tzw. obiekty małej architektury. Wyłączono je bowiem w ogóle z kategorii obiektów budowlanych (a tym samym nie będzie się ich uważać ani za budynki, ani za budowle w rozumieniu przepisów ustawy). Projektodawcy wskazali tutaj na:

• obiekty kultu religijnego –  kapliczki, krzyże przydrożne i figury,
• obiekty architektury ogrodowej  - posągi i figurki ogrodowe, wodotryski, mostki i pergole, murowane grille, oczka wodne,
• obiekty użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku – piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki, wiaty na wózki dziecięce i rowery.

Istotną z punktu widzenia podatników nowością będzie również możliwość złożenia deklaracji na podatek od nieruchomości na 2025 rok w terminie do 31 marca 2025 roku. Jest ono dla nich korzystne, ponieważ standardowo przepisy na realizację przedmiotowego obowiązku przewidują krótszy okres. Mianowicie z art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że deklaracje w tym podatku (DN-1) co do zasady składa się w terminie 31 stycznia roku podatkowego. Dzięki  zawartym w projekcie przepisom przejściowym (a konkretnie art. 7 przygotowanej przez MF ustawy nowelizującej) podatnicy – w tym osoby prawne oraz jednostki organizacyjne i spółki niemające osobowości prawnej –będą mieć dodatkowe dwa miesiące na to, aby w przyszłym roku wywiązać się z tego obowiązku.

Analiza wspomnianych przepisów prowadzi do wniosku, że  wydłużenie tego terminu to niestety nie zmiana „na dłużej”, lecz jedynie tymczasowe rozwiązanie o jednorazowym charakterze. Mimo to należy ocenić ją  pozytywnie. Jak tłumaczą projektodawcy,  celem tego rozwiązania jest zapewnienie podatnikom prowadzącym działalność gospodarczą odpowiedniego czasu na zapoznanie się z nowymi przepisami w zakresie opodatkowania budynków i budowli, a także na dokonanie przez nich prawidłowej kwalifikacji obiektów składających się na ich majątek.

Większość przepisów omawianej nowelizacji ma wejść w życie 1 stycznia 2025 r.

Źródło:

• projekt  (z 2 września 2024 r.) ustawy o zmianie ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku leśnym oraz ustawy o opłacie skarbowej