Badanie sprawozdania finansowego 2025 – nowe zasady i skutki zmian od 28 maja 2026 r.

Nowości  istotne z punktu widzenia dużej grupy przedsiębiorstw, a także badających je biegłych rewidentów wprowadziła ustawa  z  27 marca 2026 r. o zmianie ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz ustawy o rachunkowości (dalej: ustawa nowelizująca). Przewidziane w niej zmiany mają charakter deregulacyjny.

Deregulacja dotyczy m.in. ustawy z 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym. W tym zakresie nowelizacja polegała na zniesieniu dodatkowych – w stosunku do przepisów unijnych – ograniczeń w prowadzeniu działalności przez firmy audytorskie, pod kątem świadczenia usług na rzecz badanych przez nie tzw. podmiotów zainteresowania publicznego (JZP). Chodzi o instytucje finansowe (np. banki, zakłady ubezpieczeń itp.) oraz spółki giełdowe. 

Dotyczy to np. świadczenia usług podatkowych, usług prawnych, prowadzenia księgowości, usług o charakterze zarządczym itp. Zmiany mają zapewnić większą elastyczność w zakresie działania zarówno firm audytorskich, jak i JZP.

Uchylenie art. 136 ustawy o biegłych rewidentach zmieniło zasady oceny, czy badanie sprawozdania finansowego zostało przeprowadzone zgodnie z prawem. Nowe brzmienie otrzymał bowiem art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości.

Przed zmianami na podstawie tego przepisu przeprowadzenie badania sprawozdania finansowego z naruszeniem art. 136 ustawy o biegłych rewidentach (dotyczącego „białej listy”)  – powodowało jego  nieważność z mocy prawa. Zakwestionowanie sprawozdania wiązało się z wieloma negatywnymi konsekwencjami dla jednostki, która poddała je badaniu, zarówno wizerunkowymi, jak i prawnymi (np. w postaci braku możliwości zatwierdzenia sprawozdania finansowego, problemów z wypłatą dywidendy, konieczności wyboru nowego audytora, ponownego przeprowadzenia badania itp.).

Po zmianie art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości nie zawiera już odesłania do skreślonego art. 136 ustawy o biegłych rewidentach. Nadal jednak przewiduje sankcję nieważności badania.

Nowelizacja weszła w życie 28 maja 2026 r. Dla sprawozdań finansowych za 2025 rok istotne jest to, że nowe brzmienie art. 66 ust. 6 pkt 1 ustawy o rachunkowości stosuje się także do badań rozpoczętych przed tą datą, ale jeszcze niezakończonych.

Nowelizacja przepisów, która weszła w życie  28 maja 2026 r., spowodowała zastąpienie „białej listy” usług, które firmy które audytorskie mogą świadczyć dla badanych jednostek zainteresowania publicznego (JZP) tzw. „czarną listą” usług zakazanych w tym zakresie, wynikającą z przepisów unijnych.

Ponadto   wprowadzono zmiany w ustawie o rachunkowości, dotyczące nieważności badania  sprawozdań finansowych z naruszeniem prawa. Obowiązują one już w odniesieniu do badania sprawozdań za 2025 rok.