Dostawa betonu a 8% VAT na usługi budowlane – ważny wyrok sądu

Nie. Jeżeli istotą świadczenia jest dostawa masy betonowej, a czynności dodatkowe mają charakter pomocniczy, to transakcja stanowi dostawę towaru, a nie usługę budowlaną. W takiej sytuacji nie można zastosować 8% stawki VAT.

Tak wynika z wyroku WSA w Gliwicach z 15 kwietnia 2026 r. (sygn. akt I SA/Gl 1249/25, I SA/Gl 1249/25)

Spór dotyczył spółki dostarczającej beton wykorzystywany do wznoszenia domów jednorodzinnych. Podatnik argumentował, że jego czynności stanowią prace budowalne, Co w konsekwencji daje możliwość  stosowania obniżonej 8% stawki VAT. Opodatkowanie w takiej wysokości przysługuje bowiem m.in. świadczeniu usług polegających na budowie obiektów budowlanych lub ich części zaliczonych do budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym. Chodzi tu zwłaszcza o budynki mieszkalne jednorodzinne, w zakresie, w którym powierzchnia użytkowa nie przekracza 300 m².

Organ podatkowy (a także sąd) nie uznał tej argumentacji. Jego zdaniem w sprawie występuje dostawa towarów, dla której nie przewidziano preferencyjnego opodatkowania. Jest tak bez względu na to, że czynności podatnika faktycznie dotyczyły budynków stanowiących obiekty objęte społecznym programem mieszkaniowym.

Według założeń podatnika usługa miała polegać na wylaniu elementów wznoszonych budynków z betonu. Świadczenie jest wykonywane w miejscu budowy, pod adresem wskazanym przez zlecającego. Wyprodukowana masa jest następnie transportowana za pomocą pojazdów specjalistycznych. Spółka podkreślała, że wykonywała wiele  dodatkowych czynności, m.in.: oględziny miejsca budowy, sprawdzenie możliwości dostawy i przepompowania zamówionego betonu, wylanie betonu lub pompowanie betonu na dużą odległość lub wysokość oraz  zagęszczenie mieszanki.

Przedmiotem sporu nie było to, że wystąpiło jedno świadczenie kompleksowe, które podlega jednolitym regułom opodatkowania. Organ podkreślał jednak, że klienci zamawiali określoną w m₃ masę betonową, produkowaną na indywidualne zamówienie w węźle betoniarskim z materiałów należących do spółki. W ocenie organu wszystkie czynności poboczne służyły dostawie towaru. Dotyczyło to także wygładzenia wylanego i zawibrowanego betonu przez pracowników spółki. Istotą świadczenia było przekazanie masy betonowej, czyli towaru. Znaczenie miało też to, że podatnik nie przeprowadzał prac konstrukcyjnych takich jak:  wykonywanie zbrojeń pod stropy, szalunków lub deskowań.

W omawianej sprawie niewątpliwe wystąpiły elementy usługowe, ale miały one jednak charakter pomocniczy. Dostawa betonu z natury rzeczy odbywa się w konkretnym miejscu. Dostawca musi zaś zapewnić odpowiednie czynności, odmienne niż w przypadkach innych towarów (np. mieszanie). Za przesądzające należy uznać to, że klient zawsze zamawia określoną ilość betonu. Oznacza to, że istotą świadczenia jest dostawa masy betonowej, a nie wykonanie usługi budowlanej. Wyrok  pokazuje, że przy ]świadczeniu kompleksowym, trzeba zawsze zidentyfikować element dominujący. W omawianym przypadku  świadczenia pomocnicze służyły dostawie, a nie odwrotnie.

O usłudze budowlanej można byłoby mówić wtedy, gdyby świadczenie miało szerszy zakres, np. np. obejmowało wzniesienie konkretnej części budynku albo całego obiektu. Przykładowo, podatnik mógłby zobowiązać się do wykonania całego szkieletu budynku, a dostarczenie betonu byłoby tylko jednym z elementów tej usługi.

Warto zaznaczyć, że obecnie można mówić o jednolitej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w omawianej kwestii, o czym świadczą m.in. wyroki NSA:

• z 1 kwietnia 2015 r. (sygn. akt I FSK 2134/13) oraz
• z 26 kwietnia 2024 r. (sygn. akt I FSK 608/20).

Księgowi rozliczający firmy budowlane powinni dokładnie analizować zakres świadczenia dotyczącego dostawy betonu. Sam fakt wykonywania dodatkowych czynności technicznych, takich jak: transport, pompowanie czy zagęszczenie mieszanki, nie oznacza jeszcze możliwości zastosowania 8% VAT.

Kluczowe znaczenie ma ustalenie:

• co jest elementem dominującym świadczenia,
• jaki jest zakres zobowiązania wykonawcy,
• czy podatnik realizuje faktyczne prace budowlane.

Czy transport i pompowanie betonu pozwala stosować 8% VAT?

Nie. Jeżeli głównym elementem świadczenia jest dostawa betonu, transakcja pozostaje dostawą towaru.

Kiedy beton może być objęty 8% VAT?

Wtedy, gdy stanowi element kompleksowej usługi budowlanej dotyczącej budownictwa objętego społecznym programem mieszkaniowym.

Czy przygotowanie mieszanki pod zamówienie zmienia kwalifikację VAT?

Nie. Indywidualizacja zamówienia nie przesądza o uznaniu świadczenia za usługę budowlaną.