Czy zatrudnienie za granicą daje prawo do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Dodano: 24 lipca 2017
4d089e93f8ee6c3f6628eba167a7900dc461f114-medium

Pracodawca zmarł, spadkobiercy nie byli zainteresowani dalszym prowadzeniem firmy, wobec czego zatrudniona pracownica zmuszona została do zarejestrowania się jako bezrobotna. Kiedy wystąpiła do ZUS o przyznanie jej świadczenia przedemerytalnego ten odmówił jej wypłaty. Zakład uznał, że okres pracy zagranicą nie może być wliczany do okresu uprawniającego do emerytury. Sąd Najwyższy ma zupełnie inne zdanie na ten temat. Z kolei ekspert przypomina, że w takiej sytuacji trzeba pamiętać o udokumentowaniu okresów zatrudnienia i wykazaniu podlegania ubezpieczeniom społecznym za te okresy.

Czego dotyczyła sprawa?

Pracownica straciła pracę – jej pracodawca zmarł, wskutek czego doszło do wygaśnięcia stosunku pracy. Spadkobiercy pracodawcy nie byli zainteresowani dalszym prowadzeniem działalności, wobec czego kobieta ta zmuszona została do zarejestrowania się jako bezrobotna.

Po ponad półrocznym okresie bezskutecznego poszukiwania pracy, zgłosiła do ZUS wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego, na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych.

Zgodnie z tym przepisem prawo do świadczenia przysługuje tym osobom, które do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy lub stosunku służbowego, z powodu likwidacji pracodawcy lub niewypłacalności pracodawcy, w rozumieniu przepisów o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, u którego były zatrudnione lub pozostawały w stosunku służbowym przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, posiadały okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 34 lata dla kobiet i 39 lat dla mężczyzn.

ZUS jednak odmówił przyznania świadczenia i to z dwóch powodów.

Po pierwsze, kobieta w latach 2004-2005 wykonywała pracę w Hiszpanii. ZUS uznał, że ten okres nie może być wliczany do okresu uprawniającego do emerytury. W efekcie wnioskodawczyni zabrakło ponad 1 rok z minimum 34-letniego okresu uprawniającego do emerytury.

Po drugie ZUS zakwestionował podstawę utraty zatrudnienia, uznając, że śmierć pracodawcy (będącego osobą fizyczną) nie oznacza likwidacji pracodawcy w rozumieniu cyt. wyżej przepisu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, gdyż skutkiem likwidacji pracodawcy jest rozwiązanie stosunku pracy.

Zaś śmierć pracodawcy powoduje – zgodnie z art. 632 Kodeksu pracy – wygaśnięcie stosunku pracy z mocy prawa, a to jest inny przypadek niż rozwiązanie umowy.

Od tej decyzji kobieta odwołała się do sądu.

Co orzekły sądy i Sąd Najwyższy?

Sądy nie były zgodne w kwestii prawa do świadczenia.

W I instancji kobieta uzyskała korzystny wyrok, ale sąd II instancji uwzględnił apelację ZUS i zmieniły wyrok oddalając odwołanie. Ten wyrok z kolei uchylił Sąd Najwyższy i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazał, że okres pracy zagranicznej w państwie członkowskim UE (w Hiszpanii) należy zaliczyć do okresu uprawniającego do emerytury.

SN zwrócił uwagę na to sformułowanie – ustawa o świadczeniach emerytalnych używa pojęcia „okres uprawniający do emerytury” a nie okres, od którego zależy prawo do świadczenia, czy inne tego typu pojęcie. Jeżeli zachodzi bowiem przypadek, że obywatel polski pracuje za granicą i tam są opłacane składki emerytalne, to oznacza, że wprawdzie zarobki i wysokość składek zagranicznych nie mają zasadniczo wpływu na wysokość późniejszej emerytury, to już ten okres zatrudnienia należy zaliczyć do okresu, od którego zależy prawo do emerytury.

Stanowi zresztą o tym art. 8 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym przy ustalaniu prawa do emerytury i renty oraz przy obliczaniu ich wysokości uwzględnia się okresy ubezpieczenia za granicą, jeżeli tak stanowią umowy międzynarodowe.

Skoro więc okres pracy zagranicznej, w Hiszpanii, jest zaliczany do okresu uprawniającego do emerytury w świetle przepisów ustawy emerytalnej, to nie ma powodów by nie zaliczyć tego okresu zatrudnienia także do okresu, który jest brany pod uwagę przy ustalaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Zdaniem SN przyjęcie takiej wykładni jest tym bardziej zasadne, że jedną z podstawowych zasad unijnych jest swoboda przepływu osób, a taka wykładnia wspiera tą zasadę.

Co do kwestii śmierci pracodawcy, to Sąd Najwyższy wskazał, że przyjęcie w Kodeksie pracy zasady, że ze śmiercią osoby fizycznej będącej pracodawcą stosunek pracy wygasa jest podyktowane czysto utylitarnymi względami.

Gdyby bowiem przyjąć, że umowa ulega rozwiązaniu, to wówczas pojawiłyby się problemy, związane z ustaleniem, kto ma przejąć pracowników po zmarłym pracodawcy, zwłaszcza, gdy toczy się długotrwałe postępowanie spadkowe.

W rozpoznawanej sprawie po śmierci pracodawcy jego syn wyrejestrował firmę i jej działalność nie była kontynuowana. Można więc uznać, że w wyniku śmierci pracodawcy de facto doszło do likwidacji zakładu pracy w znaczeniu przedmiotowym, co spełnia warunek objęcia ubezpieczonej świadczeniem przedemerytalnym.

Okresy zatrudnienia za granicą podlegają zaliczeniu do okresu uprawniającego do emerytury, od wykazania którego zależy prawo do świadczenia emerytalnego. Przez likwidację pracodawcy należy rozumieć także likwidację zakładu pracy spowodowaną śmiercią pracodawcy będącego osobą fizyczną.

Wyrok Sądu Najwyższego z 20 czerwca 2017 r. I UK 282/16KONIEC RAMKI

KOMENTARZ EKSPERTA: Michał Culepa, prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, doświadczony trener i wykładowca

Wprawdzie ustawa o świadczeniach przedemerytalnych mówi wyraźnie o likwidacji pracodawcy jako przyczynie rozwiązania stosunku pracy, warunkującej uzyskanie świadczenia przedemerytalnego, to jednak SN w swoim orzeczeniu odszedł od literalnej wykładni tego pojęcia, rozszerzając je za pomocą wykładni systemowej, także o przypadki likwidacji zakładu pracy, rozumianego przedmiotowo, jako zespół składników majątkowych służących prowadzeniu działalności i zatrudnianiu pracowników, której przyczyną była śmierć pracodawcy – osoby fizycznej.

Podobnie szeroko ustalił SN wykładnię pojęcia okresów uprawniających do emerytury w zakresie zatrudnienia zagranicznego, przyjmując, że do tych okresów zaliczyć należy praktycznie wszystkie okresy pracy za granicą, jeżeli podlegają one – na podstawie przepisów międzynarodowych, w tym także przepisów unijnych – zaliczeniu do okresów, od których zależą uprawnienia emerytalne w Polsce.

Ważnym jest wówczas udokumentowanie okresów zatrudnienia i wykazanie podlegania ubezpieczeniom społecznym za te okresy.

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Michał Culepa - prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wieloletni redaktor Serwisu Prawno-Pracowniczego, współpracownik merytoryczny największych wydawnictw prawniczych. Doświadczony trener i wykładowca. Autor licznych komentarzy i opracowań dotyczących m.in. zatrudnienia w jednostkach sektora finansów publicznych, instytucjach kultury, oświacie.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel