Czy praca na rzecz holdingu jest pracą na rzecz pracodawcy

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Dodano: 18 lipca 2016

Okazuje się, że zatrudnienie na podstawie umowy cywilnoprawnej przez inną niż pracodawca spółkę z tej samej grupy kapitałowej (holdingu) nie oznacza automatycznie, że praca wykonywana dla spółki - zleceniodawcy, czy nawet holdingu jako całości jest pracą wykonywaną na rzecz pracodawcy. Sprawdź, czy w takiej sytuacji istnieje obowiązek opłacania składek na ZUS od wynagrodzenia z tytułu zlecenia wykonywanego na rzecz innego podmiotu niż pracodawca.

Stan faktyczny sprawy

Spółka I.B. została decyzją ZUS obciążona obowiązkiem zapłaty składek od wynagrodzenia swojej pracownicy. Pracownica ta uzyskała wynagrodzenie z tytułu umowy zlecenia, jaką zawarła ze spółką H., a przedmiotem tej umowy miało być wdrożenie systemu informatycznego. Spółka H., podobnie jak spółka I.B. (w której osoba ta była zatrudniona na podstawie umowy o pracę) były spółkami zależnymi od spółki I. z którą tworzyły grupę kapitałową – holding.

Dlatego, biorąc pod uwagę związki kapitałowe pomiędzy spółkami, ZUS uznał, że wykonywanie zlecenia dla spółki H. w istocie było wykonywaniem przez tę pracownicę pracy także na rzecz własnego pracodawcy - spółki I.B. Wiązało się to z faktem, iż spółka H. została powołana głównie do zajmowania się obsługą spółek tworzących holding I. pod kątem kadrowym – rekrutacji, wprowadzania systemów zarządzania zasobami ludzkimi, sterowania ruchem kadr w ramach holdingu itp. System informatyczny, skądinąd służący zarządzaniu kadrami, został wprowadzony właśnie w spółce H. po to, by przetestować jego funkcjonalność. Ponieważ testy wypadły negatywnie, spółka I. i pozostałe spółki tworzące holding zaniechały jego wdrażania. To miała być korzyść którą spółka I.B. uzyskała z pracy na zlecenie pracownicy, co zdaniem ZUS, uzasadniało obciążenie spółki I.B. obowiązkiem zapłaty składek od wynagrodzenia wypłaconego przez spółkę H. na jej rzecz. Nie miał znaczenia fakt, że obie spółki były odrębnymi osobami prawnymi, miały własne zarządy i zatrudniały swoich pracowników, a zlecenie tej osoby miało być wykonywane wyłącznie dla spółki H.

ZUS uznał, że podstawą do obciążenia składkami spółki I.B. był w takim układzie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.

 
Orzeczenia sądów i pytanie prawne

Od tej decyzji spółka I.B. odwołała się do sądu. W I instancji uzyskała korzystne orzeczenie, sąd bowiem uchylił decyzję ZUS, jednak rozpoznający apelację Zakładu sąd II instancji dostrzegł w sprawie bardzo istotny problem prawny dotyczący kwestii: czy za pracodawcę można uznać tylko pojedynczą jednostkę organizacyjną – osobę prawną, czy też pojęcie pracodawcy powinno być szersze i obejmować także struktury szersze w rodzaju grup kapitałowych czy holdingów spółek.

Zadał więc Sądowi Najwyższemu następujące pytanie prawne:

czy pojęcie pracodawcy w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej należy wiązać ściśle z pojęciem pracodawcy zawartym w art. 3 kodeksu pracy opartym na modelu zarządczym, czy też szerzej na modelu właścicielskim związanym z holdingową strukturą organizacyjną spółek handlowych?

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

W odpowiedzi SN wydał uchwałę, w której stwierdził: spółka kapitałowa wchodząca w skład „holdingowej struktury organizacyjnej spółek handlowych", a nie ta struktura (holding, grupa kapitałowa) jest pracodawcą, o którym mowa w art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W uzasadnieniu SN podkreślił, że rozumienie pracodawcy, jako jednostki na rzecz której wykonywana jest praca zleceniobiorcy zatrudnionego przez inny podmiot, powinno być wąskie. Przepis ustawy systemowej, wskazany przez sąd i ZUS nie zawiera bowiem żadnej definicji pracodawcy, a więc należy się odnosić do definicji zawartej w art. 3 Kodeksu pracy.

 

Zgodnie z nim pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników.


Zdaniem SN przepis ten wyraźnie wskazuje, że pracodawcą może być tylko konkretna osoba prawna, czy jednostka organizacyjna.

 

Rozszerzenie pojęcia pracodawcy na struktury typu holdingowego spowodowałoby masę problemów – np. ustalenie siedziby pracodawcy, osób wykonujących w jego imieniu czynności z zakresu prawa pracy. Przepisy bowiem nie precyzują reprezentacji tego typu struktur kapitałowych.


Zdaniem SN w przepisach nie znajdzie się możliwości uznania za pracodawcę grupy kilku osób prawnych – spółek kapitałowych. Polskie prawo pracy nie zna bowiem pojęcia „zbiorowego pracodawcy” i tym samym tylko jedna osoba prawna może być pracodawcą i tym samym – płatnikiem składek.

Uchwała SN z 16 czerwca 2016 r., sygn. akt III UZP 6/16


KOMENTARZ EKSPERTA: Michał Culepa, prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, doświadczony trener i wykładowca

Jeżeli pracownik wykonuje prace na innej podstawie prawnej (np. na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło) na rzecz innego podmiotu prawnego, to musi to być wyraźnie praca przynosząca bezpośrednie korzyści swojemu pracodawcy, aby pracodawca został obciążony składkami z tytułu wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika od innego podmiotu.

Natomiast, gdy praca przynosi korzyści grupie podmiotów np. grupie kapitałowej czy holdingowi spółek, wówczas nie można traktować tej pracy jako prowadzonej na rzecz swojego pracodawcy, mimo zatrudnienia pracownika przez inny podmiot.

 

Zapamiętaj! Organizacja osób prawnych w grupy kapitałowe czy holdingi (także ponadnarodowe) może mieć znaczenie dla kwestii związanych z opodatkowaniem. Natomiast nie ma ona znaczenia dla ubezpieczeń społecznych.

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Michał Culepa - prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wieloletni redaktor Serwisu Prawno-Pracowniczego, współpracownik merytoryczny największych wydawnictw prawniczych. Doświadczony trener i wykładowca. Autor licznych komentarzy i opracowań dotyczących m.in. zatrudnienia w jednostkach sektora finansów publicznych, instytucjach kultury, oświacie.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel