Strata z przymusowego umorzenia papierów wartościowych jako koszt podatkowy – nowe przepisy od 2026 r.

Zgodnie z projektowanymi przepisami, podatnik będzie mógł zaliczyć wydatki na zakup akcji lub obligacji umorzonych decyzją BFG jako koszt uzyskania przychodu – nawet jeśli nie osiągnął innych przychodów z kapitałów pieniężnych w danym roku.

Resort finansów przygotował założenia do zmian w ustawie o PIT. Projekt realizuje zobowiązanie rządowego Zespołu Deregulacyjnego i stanowi realizację filaru VI: „Wsparcie dla biznesu i deregulacja” planu gospodarczego na 2025 r. „Polska. Rok przełomu”, który zakłada eliminację zbędnych procedur administracyjnych, redukcję kosztów prowadzenia działalności oraz zwiększenie przejrzystości systemu podatkowego.

Jeśli podatnik ponosi ekonomiczną stratę w wyniku częściowego lub całkowitego umorzenia papierów wartościowych (np. obligacji czy akcji), to – zgodnie z obowiązującymi przepisami – nie powoduje to skutków podatkowych.

Przychody z obligacji (stanowiące przychody z odsetek lub dyskonta od obligacji, albo dochody z wykupu przez emitenta obligacji) oraz dochody z przymusowego umorzenia akcji podlegają, opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym. W takich przypadkach jeżeli u podatnika powstanie ujemny wynik ekonomiczny, zdarzenie to nie powoduje dla celów podatkowych straty, lecz traktowane jest jako brak dochodu (przychodu).

W praktyce oznacza to, że wydatków na zakup takich papierów nie można rozliczyć jako straty – ani w tym samym roku, ani w kolejnych latach – z innymi dochodami z kapitałów pieniężnych.

Zgodnie z przepisami ustawy o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, BFG może – w ramach przymusowej restrukturyzacji – wydać decyzję administracyjną o umorzeniu papierów wartościowych bez wypłaty wynagrodzenia. Taka decyzja jest ostateczna i natychmiast wykonalna.

Dla posiadaczy tych papierów oznacza to całkowitą utratę zainwestowanego kapitału. Co więcej – nie mogą oni rozliczyć tej straty (poniesionych wydatków na nabycie papierów) w ramach dochodów z kapitałów pieniężnych – ani w bieżącym roku, ani w kolejnych.

Dzięki nowym przepisom podatnik zyska możliwość zaliczenia wydatków poniesionych na papiery wartościowe, które zostały przymusowo umorzone decyzją administracyjną, jako koszt uzyskania przychodu. Oznacza to, że strata ekonomiczna może być uwzględniona w rozliczeniach podatkowych.

Taką stratę – podobnie jak inne straty z kapitałów pieniężnych – będzie można rozliczyć z innymi dochodami z tego źródła: zarówno w roku, w którym powstała, jak i w kolejnych 5 latach podatkowych.

Prawo do rozliczania podatkowego straty ekonomicznej powinno obejmować także akcje tego podmiotu, które zostały umorzone decyzją BFG, z uwagi na to, że w drodze decyzji wydawanej przez BFG mogą być umarzane nie tylko obligacje emitowane przez podmiot zagrożony upadłością, ale także jego akcje.

Projektowane zmiany przewidują szczególny przepis, który ureguluje, jak rozliczać koszt uzyskania przychodu w przypadku umorzenia papierów wartościowych decyzją BFG.

Przepis ten umożliwi zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów z odpłatnego zbycia papierów wartościowych wydatków na objęcie lub nabycie umorzonych papierów wartościowych (akcji lub obligacji) w wyniku decyzji administracyjnej BFG. Zaliczenie do kosztów nastąpi w roku podatkowym wydania takiej decyzji, nawet gdy w danym roku podatkowym podatnik nie uzyskał innych przychodów z kapitałów pieniężnych, opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b ust. 1 ustawy PIT.

Nowy przepis pozwoli podatnikowi zaliczyć do kosztów uzyskania przychodu wydatki na zakup lub objęcie papierów wartościowych (np. akcji lub obligacji), które zostały umorzone na podstawie decyzji BFG.

Co ważne – taki koszt można rozliczyć w roku, w którym wydano decyzję, nawet jeśli podatnik w tym roku nie osiągnął żadnych przychodów z kapitałów pieniężnych opodatkowanych według zasad z art. 30b ust. 1 ustawy o PIT.

Nowe przepisy mają wejść w  życie 1 stycznia 2026 r. i będą dotyczyły tylko wydatków na objęcie lub nabycie takich papierów wartościowych, które zostały umorzone decyzjami BFG wydanymi po dniu wejścia w życie proponowanych zmian.

Planowany termin przyjęcia projektu przez RM to III kwartał 2025 roku.

Nowelizacja ustawy o PIT wprowadza długo oczekiwaną możliwość rozliczania straty z przymusowego umorzenia papierów wartościowych jako kosztu podatkowego. Zmiany wejdą w życie od 1 stycznia 2026 r.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych – numer w wykazie prac legislacyjnych UDER77