Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika 2025 – zmiany w Ordynacji podatkowej

13 maja 2025 r. Rada Ministrów przyjęła kolejny projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej.  Przyjęty przez rząd projekt –  opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL) – jest częścią pakietu deregulacyjnego, w ramach realizacji filaru VI: „Wsparcie dla biznesu i deregulacja” planu gospodarczego na 2025 r. „Polska. Rok przełomu”. Zakłada on eliminację zbędnych procedur administracyjnych, redukcję kosztów prowadzenia działalności oraz zwiększenie przejrzystości systemu podatkowego. Przypomnijmy, że wcześniej w związku z deregulacją, o której mowa, Ministerstwo Finansów przygotowało m.in. projekt zmian w tej ustawie, mający na celu ochronę podatników przed nagłymi zmianami przepisów ustaw podatkowych (6-miesięczne vacatio legis w przypadku zmian tych przepisów, które wiążą się z dodatkowymi obciążeniami dla tych podmiotów).

Nowy projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej zakłada rozszerzenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika („in dubio pro tributario”). Obecnie zasada ta jest wyrażona w art. 2a wskazanej ustawy. Przywołany przepis nakazuje, aby niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzygać  na korzyść podatnika. Natomiast zgodnie z art. 122 tej ustawy, w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.

Po zmianach, w postępowaniu podatkowym również niedające się usunąć wątpliwości dotyczące stanu faktycznego (a nie tylko prawnego, jak do tej pory) – mają być rozstrzygane na korzyść podatnika. Jak tłumaczą autorzy proponowanych rozwiązań, chodzi o sytuacje, gdy wątpliwości tych nie dało się wyeliminować po przeprowadzeniu wnikliwego i wszechstronnego postępowania dowodowego, tj. po podjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Odpowiedni zapis w tym względzie ma się znaleźć w nowym art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej, dotyczącym ogólnych zasad postępowania. Jak wskazano w uzasadnieniu, dodana regulacja będzie stanowiła dodatkową gwarancję chroniącą interes podatnika i innych stron.

Co istotne, nowe przepisy będą dotyczyły tylko tych postępowań podatkowych, które zostały wszczęte z urzędu. Nie znajdą więc zastosowania w przypadkach, gdy takie postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony (np. o umorzenie zaległości podatkowych, ich rozłożenie na raty itp.).

Projekt przewiduje w tym zakresie także inne ograniczenia. Spod  zasady określonej w art. 122 § 2 Ordynacji podatkowej wyłączono bowiem przypadki, gdy:

• w postępowaniu uczestniczą strony o spornych interesach lub wynik postępowania ma bezpośredni wpływ na interesy innych osób,
• przepisy odrębne wymagają od strony wykazania określonych faktów,
• sprzeciwia się temu ważny interes publiczny, w tym istotny interes państwa.

Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia ustawy zmieniającej Ordynację podatkową w Dzienniku Ustaw. Przy czym jak wynika z wyjaśnień zawartych w projekcie, przepisy te będą mieć zastosowanie zarówno do nowych procedur, tj. wszczynanych i prowadzonych od dnia wejścia w życie tych przepisów, jak i będących w toku. 

Nowelizacja Ordynacji podatkowej na 2025 rok przynosi realne wzmocnienie ochrony interesów podatnika. Szczególnie istotne jest rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika 2025 także w przypadku niejasności dotyczących stanu faktycznego, co może znacząco wpłynąć na wynik kontroli i postępowań wszczynanych przez organy z urzędu.

Źródło:

• projekt (z 15 kwietnia 2025 r.) ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa (nr UDER2).