Rachunek zysków i strat - analiza pozioma

Dodano: 2 lutego 2017
męzczyzna pokazuje wyliczenia zmartwione/przerażonej kobiecie

Rachunek zysków i strat może dostarczyć Ci danych, które nie tylko pozwolą na obiektywną ocenę odchyleń, ale również na znaczącą poprawę wyników Twojej firmy w przyszłości. RZiS odpowie Ci rów­nież na pytanie, czy problem leży w działalności operacyjnej firmy, czy może w niewłaściwym zarządzaniu jej majątkiem. Przeczytaj ten artykuł, a będziesz wiedział m.in. co da Ci policzenie tempa zmian, a czego dowiesz się z analizy dynamiki danych finansowych, jakie są trudności i pułapki w wykorzystaniu analizy dynamiki w praktyce oraz jak możesz sobie poradzić z kwestią inflacji w analizie rachunku zysków i strat.

Upewnisz się ponadto:  co to jest i co daje analiza struktury wyniku finansowego brutto, jak duży wpływ mogą mieć różnice wynikające z prawa bilansowego i podatkowego, na czym polega i co daje analiza odchyleń wyniku finansowego.  

2 KIERUNKI BADAŃ W ANALIZIE POZIOMEJ RZIS

Wstępna ocena, tzw. czytanie rachunku zysków i strat, polega na dokonaniu:

  • analizy poziomej (porównawczej) oraz
  • analizy pionowej (procentowej, strukturalnej).

Analizę poziomą możesz potraktować jako skuteczne narzędzie oceny skutków zmian (wartościowych i procentowych) danych składników rachunku w okresie bieżącym w relacji do ich stanu w okresie poprzed­nim. Oceniasz więc zmienność w czasie poszczególnych składników tego rachunku.

Możesz w tym przypadku policzyć:

  • tempo zmian (przyrost lub spadek) lub też
  • dynamikę danych finansowych.

Zmianę procentową (tempo zmian) możesz zdefiniować jako stosunek różnicy między wartością analizowanej wielkości w danym okresie a jej wartością w okresie bazowym do wartości w okresie bazowym.

Dynamika jest zaś relacją między wartością określonej po­zycji w okresie bieżącym a wartością tej pozycji w okresie bazowym.

Przykład

Poniżej w 2 tabelach przedstawiamy przykłady dotyczące liczenia zmiany procentowej oraz dynamiki danych finansowych.

Tempo zmian danych finansowych



Porównania do stałej i zmiennej bazy

Pamiętaj, że w obu przypadkach - liczenia zmiany procentowej i dynamiki - możesz odnosić je w stosunku do 2 różnych baz porównań:

  • stałej - dana wielkość porównywana do jednego ustalonego okresu bazowego,
  • zmiennej - tu porównujesz wielkości za dwa kolejne okresy (bieżący i poprzedni).
Przykład

Dynamika danych dla stałej bazy (Okres bieżący-2)

Zwróć też uwagę, że szczegółowa interpretacja tempa zmian czy dynamiki zależy od badanej wielkości (przychody, koszty, wynik finansowy) oraz od charakteru danego zjawiska ekonomicznego.

Trudności interpretacyjne wyników analizy dynamiki

Musisz mieć świadomość, że w praktyce interpretacja wyników analizy dynamiki może sprawiać pewne trudności. Wpływają na to m.in. takie okoliczności:

  1. wysokie (np. zysk) lub niskie (np. koszty) wskaźniki dynamiki mogą wynikać z niskiej bazy porównań, a nie ze szczególnych osiągnięć zarządu;
  2. pewien poziom wskaźników dynamiki może być charakte­rystyczny dla danej branży, do której należy Twoja firma. Stąd nie zawsze wysoka dynamika (np. przychodów) będzie czymś wyjątkowym;
  3. fakt, że ocena poziomu wskaźników dynamiki powinna być rozpatrywana w kontekście faz rozwoju przedsiębiorstwa.

Wybór sposobu analizy z wykorzystaniem tempa zmian lub dynamiki jest w zasadzie obojętny, ale w praktyce przyjęło się, że:

  • dla dłuższych okresów badasz dynamikę od bazy stałej,
  • dla krótszych okresów: dynamikę lub tempo zmian od bazy zmiennej,
  • praktycznie nie badasz przyrostu od bazy stałej.


Jest jeszcze trzeci, możliwy rodzaj analizy poziomej -jest nim liczenie zmiany w ujęciu wartościowym. Polega na znalezieniu różnicy pomiędzy wielkością pozycji finansowej w danym roku a tą samą pozycją w roku bazowym. Jednak interpretacja nie dodaje nowych treści do analizy w związku ze względnością otrzymanych wyników.

 ANALIZA POZIOMA RACHUNKU ZYSKÓW I STRAT A WPŁYW INFLACJI

Analizę poziomą możesz prowadzić:

  • w ujęciu nominalnym (bez uwzględnienia zmiany wartości pieniądza w czasie) lub
  • w ujęciu realnym (z uwzględnieniem inflacji).

Jeżeli badasz dynamikę obrotu za okres 1 stycznia - 31 grudnia, wów­czas przyjmujesz średni w roku wskaźnik inflacji. Jeżeli analizowa­na wielkość będzie dotyczyła okresu 1 stycznia - 31 lipca, to również w tym przypadku przyjmiesz średni wskaźnik inflacji, ale za badany okres, a nie całoroczny.

Zwróć uwagę, że badanie wpływu inflacji na liczoną dynamikę zmian jest szczególnie ważne przy analizie obrotu. Posłużyć wówczas możesz się wskaźnikiem inflacji dóbr konsumpcyjnych, gdyż to on ma zasadniczy wpływ na poziom popytu.

Urealnienie analizy dynamiki obrotu, czyli wyeliminowanie wpływu inflacji, ma następującą postać:

W przypadku analizy dynamiki obrotu możesz pogłębić j ą o ustalenie, czy wartościowa zmiana obrotu jest proporcjonalna do wzrostu/spadku ilościowego.

Znalezione przez Ciebie dysproporcje będą wskazywały na zmianę cen sprzedaży lub zmianę struktury sprzedaży.

JAK PRAWIDŁOWO BADAĆ WYNIK FINANSOWY? ogólnej analizy wyniku finansowego
  1. bezwzględną kwotę wyniku finansowego i jego charakter (zysk, strata),
  2. dynamikę wyniku finansowego,
  3. strukturę wyniku finansowego (udział wyników cząst­kowych),
  4. wskaźniki rentowności.

Bezwzględna kwota wyniku finansowego (zysk lub strata) świad­czy o efektywności gospodarowania. Wielkość zysku decyduje o rozmiarach wewnętrznych strumieni pieniężnych pozostających do dyspozycji firmy. Pamiętaj jednak, że ustalenie bezwzględnej kwoty wyniku stano­wi podstawę do głębszej analizy - obliczając dynamikę wyniku finansowego, określasz tendencje w kształtowaniu się tego wyniku w pewnym horyzoncie czasowym. Następnie możesz przejść do badania struktury wyniku finanso­wego. Uwzględniasz tu wynik ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów, wynik na działalności operacyjnej, wynik na dzia­łalności gospodarczej itd.

Analiza struktury wyniku finansowego brutto

Na wynik finansowy roku poprzedniego miała wpływ głównie wysokość wyniku z działalności gospodarczej. Natomiast w roku bieżącym sytuacja jest odwrotna - największy wpływ na końcowy wynik ma wynik na sprzedaży, ale korekty wynikające z działalności operacyjnej i gospodarczej (na przykład wysokie koszty finansowe) spowodowały zmniejszenie wyniku finansowego brutto.

Podstawowym źródłem powstawania wyniku finansowego powi­nien być zysk operacyjny, wynikający z podstawowej działalności firmy. Relatywnie mały zysk operacyjny (wynik na działalności operacyjnej) stwarza zagrożenie dla stabilności dochodów. Pamiętaj też, że pewne korzyści może przynosić wynik na działalności finansowej, ale to nie od niej powinna zależeć silna pozycja Twego przedsiębiorstwa.

Gdy poddajesz analizie wynik finansowy przedsiębiorstwa, pamiętaj o zasadzie memoriału - zgodnie z którą rachunkowość przedstawia obieg dokumentów, a nie wartości, stąd wynik finansowy może być jedynie tzw. zapisem „papierowym" - nierzeczywistym. Dopiero porównanie z przepływem środków pieniężnych daje ostateczną odpowiedź o eko­nomicznej efektywności działania firmy.

O jakich różnicach wynikających z prawa bilansowego oraz podatkowego powinieneś pamiętać?

Zwróć też uwagę na różnice wynikające z rozbieżnych zapisów prawa bilansowego oraz podatkowego, co prowadzi do różnicy pomiędzy kosztami stanowiącymi koszty uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów podatkowych a kosztami według ustawy o rachunkowości. Dla przykładu możemy wymienić następujące:

  • amortyzację (np. liniowa - bilansowa, degresywna - podatkowa),
  • różne koszty limitowane (koszty reklamy),
  • niezrealizowane różnice kursowe (niespłacone zobowiązania wyrażone w obcej walucie i wycenione na dzień bilansowy będące tylko kosztem bilansowym, a nie podatkowym).

Wszystkie różnice znajdą swe odzwierciedlenie w wyniku finansowym brutto, co może prowadzić do sytuacji, gdy firma wykaże stratę, ale będzie płacić podatek dochodowy.

PODZIAŁ NA KOSZTY STAŁE ORAZ KOSZTY ZMIENNE
  • koszty stałe - niezależne od wielkości produkcji oraz
  • zmienne - zależne od poziomu sprzedaży, produkcji.

Wynik finansowy a koszty stale i zmienne

Sporządzenie tzw. rachunku kosztów zmiennych pozwala Ci określić marżę brutto (CM - ang. Contribution Margin). Marża brutto jest różnicą między przychodem ze sprzedaży a kosztami zmiennymi.

Każda sprzedaż, która cechuje się dodatnią marżą brutto, pomimo ujem­nego wyniku finansowego godna jest uwagi. Wówczas to nie działalność operacyjna jest nieopłacalna, lecz niewłaściwe zarządzanie majątkiem i kapitałem. W tym obszarze więc powinieneś szukać redukcji kosztów stałych (np. przez pozbycie się zbędnych aktywów).

JAK ANALIZOWAĆ ODCHYLENIA WYNIKU FINANSOWEGO?

Aby ustalić przyczyny korzystnego lub niekorzystnego odchylenia zysków, potrzebna jest jakaś wielkość modelowa, z którą będziesz porównywać rzeczywiste wyniki. Wartość ta może opierać się na ce­nach i kosztach poprzedniego roku bądź któregoś z lat wcześniejszych, wybranych jako okres bazowy.

Zysk na każdym poziomie rachunku wyników jest zależny od co najmniej 3 czynników:

  1. ceny sprzedaży,
  2. obrotu,
  3. poziomu kosztów.

Odchylenie zysku możesz ustalić dzięki policzeniu następujących wiel­kości:

1. Odchylenie ceny sprzedaży = (Cena jednostkowa roku następnego - Cena jednostkowa roku poprzedniego) x Poziom (liczba sztuk) sprzedaży z roku następnego

2. Odchylenie ceny sprzedaży jest miarą wpływu, jaki na marżę pokrycia (przychód ze sprzedaży - koszty zmienne) wywierają zmiany w jednost­kowej cenie sprzedaży. Jeżeli cena roku następnego jest niższa od ceny roku poprzedniego, wówczas odchylenie jest niekorzystne, gdyż redukuje zysk.

3. Odchylenie kosztu wytwarzania = (Koszt jednostkowy roku poprzedniego - Koszt jednostkowy roku następnego) x Poziom sprzedaży z roku następnego

4. Odchylenie kosztu wytwarzania jest sumą odchyleń cen materiałów, ro­bocizny i kosztów wydziałowych. Jeżeli koszt roku poprzedniego jest niższy od kosztu roku następnego, odchylenie to jest niekorzystne, gdyż redukuje zysk.

5. Odchylenie wolumenu sprzedaży = (Poziom sprzedaży roku następ­nego - Poziom sprzedaży roku poprzedniego) x Cena jednostkowa z roku poprzedniego. Odchylenie wolumenu sprzedaży wykazuje wpływ, jaki na zysk firmy wywierają zmiany liczby sprzedanych jednostek. Jeśli poziom sprzedaży z roku następnego okazuje się wyższy od poziomu z roku poprzedniego, odchylenie jest korzystne.

4. Odchylenie wolumenu kosztów = (Poziom sprzedaży roku poprzed­niego - Poziom sprzedaży roku następnego) x Koszt jednostkowy z roku poprzedniego. Wzrost poziomu sprzedaży, w ujęciu ilościowym, pociąga za sobą wzrost poziomu kosztów.

Różnica między odchyleniem wolumenu sprzedaży a odchyleniem wolumenu kosztów spotkasz pod nazwą całkowitego odchylenia wolumenu.

PORÓWNANIE - ANALIZA POZIOMA I PIONOWA

Analiza pionowa w połączeniu z analizą poziomą pozwala Ci również wyodrębnić wpływ zmian w strukturze rachunku na tempo zmian wy­branej pozycji rachunku zysków i strat w ogóle.

Analiza pozioma - tempo zmian

Gdy koszty usług obcych w ujęciu nominalnym wzrosną o 25% stanowi to odzwierciedlenie zmian w strukturze rachunku zysków i strat. Możesz taką sytuację tłumaczyć pewną względnością danych. Jeśli zmieniły się także wszystkie pozycje rachunku zysków i strat, to interpretacja zmiany nominalnej na tle ogólnych zmian wielkości pozycji w sprawozdaniu może być złagodzona.

Analizę poziomą możesz traktować jako wstępny etap proce­dury badania kondycji finansowej firmy. Jej zadaniem jest pokazanie kierunków dalszej analizy, stąd kolejnym krokiem będzie wykorzystanie bardziej zaawansowanych metod analizy, m.in. analizy wskaźnikowej, podczas której wyliczysz wiele wskaźników do interpretacji.

Warto zapamiętać:

  1. Wstępna ocena rachunku zysków i strat polega na dokonaniu analizy poziomej (porównawczej) oraz analizy pionowej (procentowej, strukturalnej).
  2. Zmianę procentową (tempo zmian) możesz zdefiniować jako stosunek różnicy między wartością analizowanej wielkości w danym okresie a jej wartością w okresie bazowym do war­tości w okresie bazowym.
  3. Dynamika jest relacją między wartością określonej pozycji w okresie bieżącym a wartością tej pozycji w okresie bazowym.
  4. Gdy poddajesz analizie wynik finansowy firmy, pamiętaj o zasadzie memoriału - zgodnie z którą rachunkowość przedstawia obieg dokumentów, a nie wartości.
  5. Gdy uwzględniasz podział na koszty stałe oraz zmienne, możesz pogłębić analizę wielu pozycji rachunku zysków i strat.
  6. W przypadku trudności w interpretacji wyników analizy po­ziomej pomocą może Ci służyć analiza pionowa rachunku zysków i strat, która polega na procentowym ustaleniu udziału poszczególnych pozycji rachunku w wielkości przychodów ze sprzedaży.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel