Odszkodowanie a VAT w gminie – kiedy nie trzeba rozliczać podatku

Opodatkowaniu podatkiem VAT podlegają czynności wymienione w art. 5 ust. 1 ustawy o VAT). W świetle tych przepisów nie zawsze kwoty dokonywanych obciążeń stanowią wynagrodzenie z tytułu dokonywanych czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT.

Przykładowo charakteru takiego nie mają najczęściej odszkodowania i kary umowne, w związku z czym w efekcie otrzymywania odszkodowań i kar umownych nie dochodzi najczęściej do dokonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT (zob. przykładowo interpretacje indywidualne Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 12 grudnia 2017 r., nr 0113-KDIPT1-1.4012.761.2017.1.MW, z  31 sierpnia 2020 r., nr 0114-KDIP4-1.4012.268.2020.1.RMA oraz z 10 stycznia 2023 r., nr 0111-KDIB3-1.4012.836.2022.1.KO).

Jeżeli zatem realizacja wskazanej inwestycji spowodowała powstanie po stronie gminy szkody, odszkodowanie należne gminie z tego tytułu nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. W konsekwencji gmina odszkodowania tego nie powinna opodatkowywać podatkiem VAT.

Inaczej byłoby, gdyby gmina wcześniej zgodziła się na ograniczenie korzystania z nieruchomości w zamian za ustalone wynagrodzenie.

Byłoby tak, gdyż za podlegające opodatkowaniu VAT odpłatne świadczenie usług rozumie się również zobowiązanie (za wynagrodzeniem) do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji (zob. art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT). W konsekwencji w przypadku takiego scenariusza gmina obowiązana byłaby opodatkować VAT kwotę otrzymanego odszkodowania.