Zmiany w CIT 2018: zaliczanie niektórych wydatków do kosztów będzie limitowane

Wśród nowych ograniczeń wskazać należy przede wszystkim wprowadzenie limitu wydatków na nabycie usług niematerialnych od podmiotów powiązanych, które będą mogły zostać rozpoznane jako koszt uzyskania przychodu.

Wprowadzenie limitu kosztów podatkowych w zakresie wydatków na usługi niematerialne zmierzać ma do ograniczenia praktyk zmierzających do unikania opodatkowania. Cel leżący u podstaw proponowanej zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wpisuje się zatem w szerszą, ogólnoświatową tendencję.

Zgodnie z treścią nowego art. 15e ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy są zobowiązani wyłączyć z kosztów uzyskania przychodów wydatki na:

• usługi doradcze, badania rynku, usługi reklamowe, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze,
• wszelkiego rodzaju opłaty i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z praw autorskich lub pokrewnych praw majątkowych, licencji, praw własności przemysłowej,
• przeniesienie ryzyka niewypłacalności dłużnika z tytułu pożyczek, innych niż udzielonych przez banki i spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, w tym w ramach zobowiązań wynikających z pochodnych instrumentów finansowych oraz świadczeń o podobnym charakterze (np. ryzyko pozostające po faktoringu niepełnym).

Ograniczenie w odliczeniu kosztów dotyczy również sytuacji kiedy wydatki co prawda nie zostały poniesione na rzecz podmiotów powiązanych, ale na rzecz podmiotu niepowiązanego, jeżeli rzeczywistym właścicielem należności (beneficial owner) jest podmiot powiązany z podatnikiem (lub podmiot z raju podatkowego).

Powyższe przepisy stosuje się również odpowiednio do spółek wchodzących w skład podatkowej grupy kapitałowej (w zakresie wydatków poniesionych na usługi wykonane przez podmioty powiązane nie wchodzące w skład podatkowej grupy kapitałowej) oraz znajdujących się na terytorium Polski zagranicznych zakładów.

W tym miejscu warto również dodać, że za koszty poniesione rozumie się również koszty przypisane podatnikowi z tytułu współwłasności czy wspólnego przedsięwzięcia.

Nielimitowane będą wydatki z powyższej kategorii kosztów nieprzekraczające łącznie w roku podatkowym 3.000.000 zł.

Do kwot przewyższających powyższą wartość ustawodawca wprowadził szczegółowy sposób kalkulacji limitu. Jeżeli więc wydatki powyżej 3.000.000 zł w danym roku podatkowym przekraczają 5% EBIDTA podatnika, to w tej części nie mogą być uznane za koszty podatkowe. Pamiętajmy, że przy obliczeniu wysokości EBITDA nie bierze się pod uwagę pomniejszeń wynikających z powyższych przepisów oraz przepisów dotyczących finasowania dłużnego (dawnej cienkiej kapitalizacji). Innymi słowy wyliczając EBIDTA należy przyjąć fikcję, że kosztami podatkowymi będą koszty w pełnej wysokości (zarówno te poniesione w związku z finansowaniem dłużnym jak i nabyciem usług niematerialnych od podmiotów powiązanych).

Warto ponadto zaznaczyć, że kwotę kosztów poza limit wyłączonych z kosztów podatkowych uwzględnia się w danym źródle przychodów proporcjonalnie do wysokości kosztów poniesionych w ramach danego źródła przychodów. Ta regulacja jest konsekwencją innej istotnej zmiany – wyodrębnienia źródeł przychodów w CIT.

W sytuacji, gdy w danym roku wystąpi rzeczywiście przypadek przekroczenia limitu, kwota takich nieodliczonych kosztów podlega odliczeniu w kolejnych 5 latach podatkowych z uwzględnieniem powyższych zasad odnośnie limitów.

Ograniczenia, o którym mowa powyżej nie stosuje się do:

• kosztów usług, opłat i należności zaliczanych do kosztów bezpośrednio związanych z wytworzeniem lub nabyciem towaru lub świadczeniem usługi,
• kosztów usług refakturowanych,
• usług ubezpieczenia świadczonych przez zakład ubezpieczeń oraz reasekuracji w rozumieniu właściwych ustaw,
• gwarancji i poręczeń udzielonych przez powyższe podmioty oraz banki krajowe (w tym miejscu należy zastanowić się dlaczego z wyłączenia wykluczono usługi świadczone przez banki zagraniczne), instytucje kredytowe oraz SKOKI.

Ponadto ograniczenie nie ma zastosowania do wszelkich kosztów usług poniesionych przez spółkę tworzącą podatkową grupę kapitałową nabytych od innych spółek z tej podatkowej grupy kapitałowej.

Co ciekawe przedmiotowe ograniczenie, bez względu na rodzaj i wartość usługi, nie będzie miało zastosowania do wydatków na usługi, opłaty i należności w zakresie, o ile prawidłowość kalkulacji ich wynagrodzeń będzie objęta decyzją w sprawie uznania prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej pomiędzy podmiotami powiązanymi (APA).

W przypadku banków, spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych, Krajowej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej i innych instytucji finansowych limit, o którym mowa powyżej, ustala się bez pomniejszania przychodów oraz kosztów uzyskania przychodów odpowiednio o przychody z tytułu odsetek oraz koszty z tytułu odsetek.

Pomijając zasadność wprowadzenia opisanych ograniczeń należy uznać, że faktyczne ich wykonanie wiązać się będzie z dodatkową pracą ze strony podatników. Dlatego w praktyce zmiana przepisów będzie wymagać wprowadzenia zmian polityki rozpoznawania kosztów podatkowych, a także wcześniejszego planowania i kalkulacji wydatków na usługi niematerialne objęte nową regulacją.