Sprawdź, jak prawidłowo zintegrować pomiar rentowności i płynności

Dodano: 12 lutego 2017
pracownik

Dwoma istotnymi siłami, które kreują bieżącą oraz przyszłą sytuację firmy, są zjawiska związane z rentownością i płynnością finansową. Najczęściej opisuje się je niejako „obok siebie", równolegle. Z tego artykułu dowiesz się, jak skutecznie zintegrować pomiar rentowności i płynności, dzięki czemu będziesz mieć kontrolę nad stanem finansów firmy oraz właściwie ocenisz jej przyszłą kondycję.

WARTOŚĆ FIRMY A ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY PŁYNNOŚCIĄ FINANSOWĄ A RENTOWNOŚCIĄ

Procesy, które kształtują kondycję firmy oraz zmieniają poziom jej wartości, wyzwalają działania bardzo wielu sił, zjawisk i czynników. Nie tylko każdy z tych czynników z osobna wpływa na sytuację jednostki, lecz także wzajemne zależności między nimi.

Schemat wybranych zależności między czynnikami wpływającymi na wartość firmy



Wskazówka: Powyższy model można wykorzystać w praktyce w procesach planowania krótkookresowego.

UWAGA: Nie ma możliwości stworzenia dla firmy wzorcowego opisu wszystkich tych zależności, gdyż nawet w teorii nie udało się tego dokonać. Poza tym można nawet założyć, że nie wszystkie zależności zostały rozpoznane.

W obszarze finansów szczególną rolę w wyznaczaniu bieżącej i przyszłej sytuacji firmy przypisuje się rentowności oraz płynności finansowej.

WSKAŹNIKI FINANSOWE - JAK Z NICH KORZYSTAĆ

Monitorowanie sytuacji firmy na podstawie zmian poziomu wskaźników zbudowanych na potrzeby oceny płynności finansowej oraz rentowności jest pewnie najpopularniejszym sposobem ich wykorzystania. Równolegle, prezentowane są wskaźniki mierzące płynność finansową i rentowność oraz - w konsekwencji – dokonuje się interpretacji zmian ich poziomu.

Natomiast na płaszczyźnie opisywanych zdarzeń (nie wskaźników, które te zdarzenia charakteryzują) zależność między sytuacją w zakresie rentowności i płynności finansowej zwykle postrzega się jako rezultat przyjętej gospodarki w zakresie rozrachunków oraz gospodarki gotówkowej, czyli terminowości w inkasowaniu należności i regulowaniu zobowiązań firmy, a także w gospodarowaniu zasobem środków pieniężnych. Nieco rzadziej spotkasz szukanie powiązań między płynnością finansową a rentownością z optymalizacją gospodarki zapasami.

Dowiedz się, jak ocenić przyszłą sytuację przedsiębiorstwa za pomocą wskaźników

Wskaźniki do pomiaru płynności finansowej i rentowności mają jeszcze jedno zastosowanie. Możesz je bowiem wykorzystać do oceny przyszłej sytuacji Twojej firmy.

Masz możliwość takiego zastosowania wskaźników w dwóch odmianach:

  1. Podczas tworzenia planu ekonomiczno-finansowego. Po jego sporządzeniu możesz ocenić jego jakość, stosując zestawienie wskaźników odnoszących się do przyszłego okresu (planistycznego).
  2. Wskaźników jako wymiernych charakterystyk m.in. płynności finansowej i rentowności możesz użyć w roli bardziej aktywnej. Jeśli firma buduje swoje plany ekonomiczno-finansowe, aby zrealizować zakładane cele, to cele te w postaci zestawu wskaźników możesz traktować jako punkt wyjścia konstruowania systemu takich planów. A zatem poziom wskaźników staje się zarazem celem planów i kryterium oceny realizowanych planów w skali rocznej.

UWAGA: Istnieje pewna ułomność zastosowania wskaźników w planowaniu: do oceny planu i do wyznaczania celów planu w formie wskaźników. Występuje tu luka między „światem zjawisk" a „światem wskaźników", które te zjawiska opisują. Te drugie bowiem są jedynie odzwierciedlaniem tych obiektywnych zjawisk w postaci formuł matematycznych.

Upewnij się jaki jest związek między rentownością a płynnością

Możliwość realizacji założonych celów firmy jest częściowo determinowana przez charakter zależności między zjawiskami płynności finansowej a rentowności. Jeśli np. dominującym kryterium w działaniu bieżącym firmy jest utrzymanie płynności finansowej na określonym poziomie, co może skutkować tendencją do utrzymywania wyższych zasobów środków pieniężnych, to pojawiają się tzw. utracone korzyści na poziomie rentowności.

W sytuacji odwrotnej, gdy np. dominuje kryterium osiągnięcia jak najwyższej rentowności, może wystąpić tendencja do zmniejszania zasobów gotówki (a także innych składników aktywów obrotowych) - gdyż mają intensywnie „pracować na zysk" oraz jednocześnie - tendencja do jak najwolniejszego regulowania zobowiązań bieżących - a takie działania musisz wiązać z obniżeniem płynności firmy.

Może zaistnieć sytuacja, że związek między dwoma głównymi kryteriami kondycji firmy -płynnością finansową i rentownością przybiera charakter rozbieżny, czyli sprzeczny. Dążenie za wszelką cenę do maksymalizacji rentowności obniża płynność finansową i odwrotnie.

Na płaszczyźnie wskaźników nie odnajdziesz jednak wyraźnego związku o charakterze funkcji, algorytmu, który pokazywałby zależność między płynnością finansową a rentownością. Nie masz więc możliwości zobaczenia, czy cele planu wyrażone w formie wskaźnikowej dadzą się w Twojej firmie zrealizować na założonym poziomie, czy nie są sprzeczne lub wykluczające się.

POZNAJ NARZĘDZIA ŁĄCZNEJ OCENY PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ I RENTOWNOŚCI

Jeśli założysz, że istotnym czynnikiem wyznaczającym kondycję i wartość Twojej firmy może być współzależność między poziomem płynności finansowej i rentowności, to warto poszukać narzędzia, które pozwoli Ci ocenić różne warianty lub scenariusze planu z punktu widzenia tego połączonego kryterium.

Narzędzie takie mógłbyś wykorzystać jako symulator różnych wariantów rocznego planu ekonomiczno-finansowego lub odmiennych wariantów zestawu celów planu przedstawionego w formie wskaźnikowej.

Poniżej znajdziesz dwie odmiany takiego narzędzia, w którym dokonano próby zalgorytmizowanego połączenia i wzajemnego uzależnienia od siebie poziomu wskaźników płynności finansowej i rentowności:

  • odmiana pierwsza oparta jest na modyfikacji piramidy wskaźników typu Du Ponta,
  • druga prezentuje formułę zależności funkcyjnej wskaźnika bieżącej płynności i wskaźnika rentowności brutto.

Jakie informacje zyskasz dzięki wykorzystaniu piramidy Du Ponta

Najczęściej spotykasz postać piramidy wskaźników typu Du Ponta przedstawioną poniżej.

Tradycyjna piramida wskaźników typu Du Ponta

W powyższej formule piramidy bardzo silnie akcentowane są poziomy rentowności. I tak:

  1. Rentowność majątkowa (ROA) jest wynikiem iloczynu rentowności sprzedaży netto oraz syntetycznego wskaźnika sprawności całego majątku (OA). Rentowność kapitałowa (ROE) pochodzi z dodatkowego wzmocnienia (lub osłabienia) rentowności majątkowej przez poziom tzw. Mnożnika (Mn), który obrazuje ogólną strukturę kapitałową (czyli stopień finansowania majątku kapitałem własnym). Zwróć uwagę, że w tej postaci piramidy nie występuje wskaźnik płynności finansowej.
  2. Mierząc płynność finansową za pomocą wskaźnika bieżącej płynności, określasz relację między tzw. aktywami bieżącymi i zobowiązaniami krótkoterminowymi. Obie te kategorie są jednak w pewien sposób „ukryte" w powyższej piramidzie, a zatem powstaje problem ich wyłonienia.
    • Aktywa bieżące stanowią jeden ze składników tworzących wskaźnik Rotacji aktywów OA.
      Jeśli rozwiniesz formułę tego wskaźnika poprzez przedstawienie go w postaci wzorów szczegółowych wskaźników sprawności (rotacja aktywów trwałych, rotacja należności, rotacja zapasów oraz rotacja pozostałych składników aktywów bieżących), to dotrzesz do kategorii „aktywa bieżące".
    • Zobowiązania krótkoterminowe możesz z kolei wyłonić przez przekształcenie mnożnika kapitału własnego (Mn), korygując go o wskaźnik zadłużenia długotermi­nowego.

Połączenie w formie wzoru powyższych zabiegów pozwoli utworzyć wskaźnik bieżącej płynności (oraz wskaźnik wysokiej płynności) i przez to pokazać związek rentowności oraz płynności finansowej na bazie zmodyfikowanej piramidy Du Ponta.

Techniczny sposób opisanych przekształceń znajdziesz na schemacie obok wraz ze szczegółowym opisem kroków postępowania niezbędnych do zbudowania takiego algorytmu.

Jeśli dokładnie przyjrzysz się schematowi, będziesz mógł samodzielnie zmodyfikować piramidę Du Ponta, aby uzyskać narzędzie zintegrowanego pomiaru płynności finansowej i rentowności gotowe do wykorzystania przez Ciebie, np. w procesie oceny różnych wariantów planu finansowego firmy.

Modyfikacja piramidy wskaźników typu Du Ponta, wyłaniająca wskaźnik bieżącej płynności
 

Konstrukcja algorytmu zmodyfikowanej piramidy Du Ponta

W trzech miejscach przedstawionego schematu, które zostały zakreślone liniami przerywanymi, dokonaliśmy przekształceń. Poniżej znajdziesz ich „techniczny" opis - sposób, który pozwala stworzyć algorytm - najprościej przy wykorzystaniu arkusza kalkulacyjnego Excela, gdzie każda przedstawiona na schemacie formuła jest wprowadzona do komórek Excela.

1. Odwrotność mnożnika kapitału własnego (Mn) odejmujesz od  jedności i następnie pomniejszasz o poziom wskaźnika zadłużenia długoterminowego (podany w postaci liczby dziesiętnej, WZdł). Ten ostatni wskaźnik jest określany przez użytkownika modelu. Rezultat to wskaźnik zadłużenia krótkoterminowego (WZkr) i zostanie on użyty w punkcie 3 do obliczenia wskaźnika bieżącej płynności.

2. Wskaźnik rotacji aktywów (OA) dzielisz przez wskaźnik rotacji aktywów bieżących (OAb), który powinieneś wyznaczyć na podstawie rotacji należności (ONal), zapasów (OZap) i pozostałych aktywów bieżących (OPoz) - określanych przez użytkownika modelu. Wyznaczenie to polega na obliczeniu odwrotności tych trzech cząstkowych rotacji, zsumo­waniu ich i obliczeniu odwrotności tej sumy.Iloraz wyniku liczbowego, który obliczysz w punkcie 2 przez wynik liczbowy obliczony w punkcie 1 daje w rezultacie wskaźnik bieżącej płynności (WBpł).

3. Iloraz wyniku liczbowego, który obliczysz w punkcie 2 przez wynik liczbowy obliczony w punkcie 1 daje w rezultacie wskaźnik bieżącej płynności (WBpł).
 

 

Jeśli powtórzysz tę procedurę, ignorując w punkcie 2 rotację zapasów (OZap) - otrzymasz wskaźnik wysokiej płynności (WWpł).

Tak stworzony układ zależności wskaźników, które mierzą główne siły określające sytuację Twojej firmy, możesz zastosować do okresu przyszłego (rocznego) jako narzędzie symulacyjne. Przy zmianie kierunkowych założeń planistycznych pozwoli on obserwować możliwe zmiany wskaźników rentowności kapitałowej i majątkowej (ROE i ROA), a równocześnie - zmiany poziomu wskaźników płynności finansowej - bieżącej i wysokiej. Z jednej więc strony określisz jakość planu, z drugiej zaś zweryfikujesz wykonalność i spójność jego celów podanych w postaci wskaźników finansowych.

Tak zwane syntetyczne założenia planistyczne w opisanej powyżej wersji narzędzia to konieczny do określenia przez Ciebie w 1. kroku zbiór informacji liczbowych dotyczących:

  • rozliczania się z odbiorcami (wskaźnik rotacji należności, czyli ONal),
  • gospodarowania zapasami (wskaźnik rotacji zapasów - OZap),
  • gospodarki zasobem środków pieniężnych i pochodnych (rotacja pozostałych składników aktywów bieżących zatem, tj. OPoz),
  • planowanego stopnia zadłużenia długoterminowego aktywów (czyli WZdł) oraz
  • oczekiwanej wielkości rentowności netto sprzedaży (a więc Rn).

Liczbową ilustrację działania tego narzędzia możesz zobaczyć w dwóch wariantach założeń planistycznych w poniższym przykładzie. W zacieniowanych polach znajdują się założenia planistyczne, od których zaczynasz zastosowanie omawianego narzędzia: wskaźnik rentowności netto, wskaźniki rotacji należności, zapasów i pozostałych składników aktywów obrotowych oraz wskaźnik zadłużenia długoterminowego. Natomiast pozostałe wskaźniki w piramidzie, takie jak ROA, ROE, WBpł i WWpł, są obliczone automatycznie.

Przykład

Poniżej przedstawiamy dwa różne warianty symulacji zmian rentowności i płynności. W obu przypadkach widzisz odmienne założenia planistyczne oraz różne dla nich poziomy wskaźników rentowności i płynności.

Ilustracja liczbowa symulacji zmian rentowności i płynności- wariant 1

Ilustracja liczbowa symulacji zmian rentowności i płynności- wariant 2


W obu wariantach ze względu na planowanie w okresie krótkim (rocznym) przyjęliśmy, że:

  • generalna struktura kapitałów jest taka sama (identyczny poziom liczbowy mnożnika- Mn), choć inny sposób finansowania kapitałami obcymi oraz
  • aktywa trwałe zachowują tę samą sprawność generowania sprzedaży (identyczny poziom wskaźnika rotacji aktywów trwałych).

W praktyce trudniej jest operować wyłącznie wielkościami wskaźnikowymi (m.in. wskaźnikami rotacji). Nawet w ujęciu syntetycznym używasz wielkości takich jak: sprzedaż, koszty, aktywa itd. w jednostkach pieniężnych. W zaprezentowanym narzędziu możesz sprostać takiemu wymogowi i wprowadzić wielkości w jednostkach pieniężnych.

Będzie to dla Ciebie również symulator kształtowania się równocześnie poziomu rentowności i płynności finansowej oparty na piramidzie wskaźników typu Du Ponta zależnie od przyjętych założeń planu. Choć w tym przypadku owe założenia możesz sformułować nieco bardziej szczegółowo i podać w wymiarze jednostek pieniężnych.

W samej konstrukcji zależności hierarchicznych wskaźników występujących w piramidzie możesz dokonać rozbudowy zarówno wskaźnika rentowności netto sprzedaży, jak i podstaw wyznaczania wskaźników rotacji.

Na czym polega bardziej szczegółowa odmiana algorytmu

Jeśli skorzystasz z uproszczonego rachunku zysków na podstawie układu kosztów „zmienne - stałe", co często się zdarza przy tworzeniu rocznych planów firmy, możesz przedstawić algorytm powstawania wskaźnika rentowności netto sprzedaży, począwszy od zakładanej w Twoim planie wielkości sprzedaży oraz kosztów zmiennych, poprzez relacje w stosunku do sprzedaży kosztów stałych oraz kosztów finansowych, a także stopę podatku dochodowego. Pozwala to obserwować planistyczny poziom takich wskaźników rentowności, jak:

  • wskaźnik marży brutto,
  • rentowności operacyjnej oraz
  • rentowności brutto.

Jeśli chodzi o strukturę aktywów - zauważ, że jest ujmowana albo jako:

  • planowana relacja (procentowa) w stosunku do wielkości sprzedaży (pozwala to Ci jednoznacznie określić wartość składników majątkowych), albo -jako
  • bezpośrednio podana wartość tych składników zakładana w planie, co z kolei wyznacza dla okresu planistycznego po­ziom wskaźników rotacji składników majątku.

Ilustrację liczbową tej odmiany piramidy przedstawia przykład.

Przykład

Spójrz na poniżej przedstawiony algorytm z rozpisanym wariantem szczegółowych założeń.

Ilustracja liczbowa symulacji zmian rentowności i płynności - wariant szczegółowych założeń

W powyższym przykładzie w zacieniowanych polach widzisz założenia planistyczne, czyli:

  • wielkość sprzedaży,
  • wielkość kosztów zmiennych - choć opcjonalnie może to być relacja kosztów stałych do sprzedaży,
  • procentowy udział poszczególnych składników majątkowych w planowanej sprzedaży lub - ewentualnie - planowana wartość tych składników majątkowych,
  • udział zadłużenia długoterminowego w finansowaniu aktywów.

Zauważ, że - podobnie jak układy wskaźnikowe przedstawione w poprzednich przykładach - również układ w powyższym przykładzie jest narzędziem odnoszącym się do okresu krótkiego (rocznego).

Posługując się tym modelem, wprowadzasz jako dane:

  • strukturę kapitałową (poziom mnożnika Mn),
  • stopę podatku dochodowego oraz
  • przewidywany udział kosztów finansowych w planowanej sprzedaży.

Relacje te nie stanowią założeń planistycznych w tym sensie, że nie podlegają zmianom w badaniu różnych wariantów planu - są to dane jako stałe w okresie krótkim.

Zależność funkcyjna wskaźnika bieżącej płynności i wskaźnika rentowności brutto

Zależność między zjawiskami rentowności i płynności finansowej, jak widzisz we wcześniej przedstawionych modelach, jest związana z:

  • poziomem sprawności rozrachunków z odbiorcami i dostawcami,
  • z gospodarowaniem zapasami oraz
  • gospodarką zasobami pieniężnymi.

Przedstawiliśmy to w postaci modeli opartych na modyfikacji piramidy wskaźników typu Du Ponta. Zwróć uwagę, że w relacji płynność finansowa - rentowność istotne znaczenie ma kształtowanie się długości cyklu operacyjnego i cyklu konwersji gotówkowej.

Cykl operacyjny i cykl konwersji gotówkowej

Swoistą „klamrą" wiążącą rentowność i płynność finansową są cykle inkasowania należności od odbiorców, rozliczeń z dostawcami, zapasów w firmie oraz „wymiany" zasobów gotówki.

A zatem jeśli:

  • zjawiska kształtowania się długości tych cykli możesz przedstawić w formie powszechnie znanych wskaźników cykli,
  • zjawisko rentowności - w formie wskaźnika rentowności brutto (bez uwzględniania stopy podatku dochodowego), zaś
  • zjawisko płynności finansowej - w formie wskaźnika bieżącej płynności,

to możesz też sformułować poniższą zależność (formułę wiążąca płynność z rentownością).

Ma ona postać prostego algorytmu, w którym widzisz, w jaki sposób wskaźnik bieżącej płynności (zmienna objaśniana) zależy od poziomu wskaźnika rentowności brutto i wskaźników cykli (zmienne objaśniające).

Formuła wiążąca płynność z rentownością

WBPł -            wskaźnik bieżącej płynności,

CNal - cykl należności w dniach,

CZap - cykl zapasów w dniach,

Got -    poziom gotówki,

Rbr -    wskaźnik rentowności brutto (liczba dziesiętna),

CZobow -        cykl regulowania zobowiązań krótkotermin.

Formułę tę możesz także stosować jako narzędzie symulacyjne o cha­rakterze syntetycznym, czyli ukazującym w jednym kroku związek płynności finansowej i rentowności, w którym w zależności od za­łożonego poziomu rentowności oraz cykli operacyjnego i konwersji gotówkowej wyznaczasz stopę płynności bieżącej.

Zastosowanie formuły wiążącej płynność z rentownością w praktyce

Procedura aplikacyjnego zastosowania tej formuły wymaga od Ciebie zachowania następującej kolejności działań:

  1. Planistycznie określ lub dokonaj projekcji cykli: należności, zapasów, zobowiązań krótkoterminowych oraz poziomu gotówki (pożądanego, bezpiecznego).
  2. Załóż lub oblicz na podstawie planu zysków wskaźnik rentowności brutto oraz poziom wszystkich kosztów (także finansowych).
  3. Podstaw dane do formuły, aby poznać przyszły poziom wskaźnika bieżącej płynności.

Powtórz pierwsze trzy kroki dla innych konfiguracji wielkości przyjętych w punktach 1 i 2.

Przykład

Poniżej znajdziesz układ wielkości założonych w planie (w zacieniowanych polach) i rezultat w postaci wskaźnika bieżącej płynności obliczonego wg prezentowanej formuły.

Ilustracja liczbowa wykorzystania formuły obliczania wskaźnika bieżącej płynności na podstawie wskaźnika rentowności brutto i wskaźników cykli
 

Wskaźnik rentowności brutto przy stosowaniu tej formuły liczy się w sposób nieco zmodyfikowany: zysk brutto jest dzielony przez wszystkie planowane przychody (a nie tylko przez przychody ze sprzedaży). Uzasadnieniem tego jest postulat, aby całą działalność firmy (a nie tylko operacyjną podstawową) maksymalnie ująć w danych wprowadzanych do formuły.

Zarówno koszty z różnych tytułów, jak i poziom cykli operacyjnych oraz gotówkowego nie powinny ignorować działalności pozostałej operacyjnej czy finansowej. Oczywiście pod warunkiem, że uwzględniasz je w planie finansowym firmy.

Narzędzie symulujące współzależność płynności finansowej i rentowności w postaci przedstawionej formuły bazuje na wielkościach finalnych (zagregowanych), jak np. cykle należności, zapasów czy zobowiązań. Nie byłoby zasadne stosowanie tego narzędzia, gdybyś przyjmował te wielkości w sposób arbitralny, oderwany od realiów firmy, tzn. wprowadzał do algorytmu dowolne wielkości, aby osiągnąć zadowalający wynik liczbowy poziomu wskaźnika bieżącej płynności.

Pamiętaj też, aby długość cykli wyznaczać możliwie precyzyjnie. Sugerujemy wykorzystanie metod analitycznych, stosowanych zwykle przy określaniu przyszłego poziomu zapotrzebowania na kapitał obrotowy, czyli przyszłych wielkości aktywów i zobowiązań bieżących.

Warto zapamiętać

  • Nie ma możliwości stworzenia dla firmy wzorcowego opisu wszystkich zależności pomiędzy wartością firmy, rentownością i płynnością finansową firmy, gdyż nawet w teorii nie udało się tego dokonać. Poza tym można nawet założyć, że nie wszystkie zależności zostały rozpoznane.
  • Może zaistnieć sytuacja, że związek między dwoma głównymi kryteriami kondycji firmy -płynnością finansową i rentownością przybiera charakter rozbieżny, czyli sprzeczny. Dążenie za wszelką cenę do maksymalizacji rentowności obniża płynność finansową i odwrotnie.
  • Jeśli skorzystasz z uproszczonego rachunku zysków na podstawie układu kosztów „zmienne - stałe", możesz przedstawić algorytm powstawania wskaźnika rentowności netto sprzedaży, począwszy od zakładanej w planie wielkości sprzedaży oraz kosztów zmiennych, poprzez relacje w stosunku do sprzedaży kosztów stałych oraz kosztów finansowych, a także stopę podatku dochodowego.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel