Akcyza na alkohol i opłata cukrowa 2026 – ile wzrosną podatki od napojów?

Ministerstwo Finansów przedstawiło dwa projekty ustaw dotyczących zdrowia publicznego. Pierwszy z nich dotyczy modyfikacji stawek akcyzy od napojów alkoholowych. Natomiast drugi zakłada aktualizację opłaty cukrowej. Resort oficjalnie uzasadnia te zmiany troską o zdrowie Polaków. Jednak nie brakuje opinii, że ich celem jest także zwiększenie wpływów do budżetu państwa, w obliczu rosnącego deficytu.

Z opublikowanych przez Ministerstwo Finansów materiałów wynika, że planuje ono podwyższenie akcyzy na napoje alkoholowe. W tym celu mają zostać wprowadzone stosowne zmiany w przepisach ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 126 ze zm.). Ogólny ich zarys został przedstawiony 21 sierpnia 2025 r. w „Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów” (w ramach projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).

Resort finansów planowaną podwyżkę akcyzy na te wyroby tłumaczy potrzebą przeciwdziałania szkodliwemu wpływowi alkoholu na zdrowie Polaków. Jak wskazano we wspomnianych wcześniej materiałach, ma ona przede wszystkim na celu ograniczenie spożycia napojów alkoholowych, a w konsekwencji redukcję negatywnych skutków nadużywania alkoholu. Zmiany te projektodawcy uzasadniają także zwiększającą się z roku na rok siłą nabywczą konsumentów. Wraz ze wzrostem średniego wynagrodzenia, według danych GUS, za miesięczną wypłatę można kupić coraz większą ilość używek. Silny wzrost wynagrodzeń powoduje wzrost dostępności alkoholu.

Podwyżka akcyzy na napoje alkoholowe to nie jedyny krok, o którym myśli MF, jeśli chodzi o ochronę zdrowia Polaków, a przy okazji o załatanie dziury w państwowej kasie. Kolejnym ma być aktualizacja wysokości tzw. opłaty od środków spożywczych. Przypomnijmy, że danina ta (nazywana również opłatą cukrową lub podatkiem cukrowym) jest nakładana na napoje słodzone, tj. z dodatkiem:

• cukrów (monosacharydów, disacharydów środków spożywczych zawierających te substancje),
• substancji słodzących, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1333/2008 (na przykład ksylitol, sorbitol, aspartam),
• kofeiny lub tauryny (np. napoje energetyczne).

Nowelizacja zakłada również m.in. ułatwienie ustalenia podmiotu obowiązanego do zapłaty opłaty cukrowej, przez przeniesienie obowiązku jej zapłaty na początek łańcucha dostaw. Mianowicie obowiązek ten zostanie przeniesiony z podmiotów dokonujących sprzedaży detalicznej lub sprzedających napoje do punktów sprzedaży detalicznej – na producentów, importerów oraz na podmioty nabywające wewnątrzwspólnotowo napoje. Ponadto ma nastąpić doprecyzowanie zasad obliczania i pobierania należnej opłaty cukrowej.

W tym celu ma zostać znowelizowana ustawa z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1670 ze zm.). Odpowiednie zapisy w omawianym zakresie mają znaleźć się w drugim projekcie, nad którym pracuje Ministerstwo Finansów.  Chodzi o „Projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw”, którego ogólne założenia, tak jak w przypadku planowanych zmian w akcyzie, rząd zaprezentował 21 sierpnia 2025 r. Wspomniana nowelizacja – według informacji podanej przez rząd   – jest ukierunkowana na zwiększenie skuteczności opłaty cukrowej oraz stymulowanie prozdrowotnych wyborów konsumentów (przez ograniczenie ekonomicznej dostępności napojów słodzonych).

Z opublikowanych materiałów wynika, że projekt zmian w akcyzie – w odniesieniu do napojów alkoholowych – ma zostać przejęty przez Radę Ministrów w czwartym kwartale 2025 roku. Z kolei planowany termin przyjęcia przez rząd projektu zmian dotyczących opłaty cukrowej, to trzeci/czwarty kwartał br.  Co prawda we wspomnianych materiałach nie wskazano wprost, kiedy dokładnie te zmiany wejdą w życie, jednak można się spodziewać, że nastąpi to z początkiem 2026 roku. 

Ministerstwo Finansów przedstawiło dwa projekty ustaw dotyczących zdrowia publicznego. Pierwszy z nich zakłada podwyższenie akcyzy na wszystkie napoje alkoholowe. Natomiast drugi przewiduje wzrost opłaty cukrowej od słodzonych napojów.  W tym celu zostaną znowelizowane ustawa z 6 grudnia 2008 r.  o podatku akcyzowym, a także ustawa z 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Rada Ministrów ma przyjąć projekty w trzecim/czwartym kwartale 2025 roku.

Źródło:

• projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (UD289),
• projekt ustawy o zmianie ustawy o zdrowiu publicznym oraz niektórych innych ustaw (UD290).