Podatnik zwolniony z VAT sprzedaje samochód przez komis. Rozliczenie na przykładzie

Problem: Jak prawidłowo podatnik zwolniony z VAT powinien rozliczyć i udokumentować sprzedaż samochodu osobowego wprowadzonego do ewidencji środków trwałych w 2022 roku. Samochód nie jest jeszcze w pełni zamortyzowanego. Należy dodać, że samochód był wykupiony z leasingu, a obecnie sprzedaż będzie dokonywana za pośrednictwem komisu samochodowego. Jak rozliczyć tę sprzedaż w kosztach uzyskania przechodów oraz w podstawie składki na ubezpieczenie zdrowotne? Czy w momencie oddania samochodu do komisu nadal należy zaliczać odpisy amortyzacyjne do kosztów uzyskania przychodów?

Rozwiązanie: Kosztem uzyskania przychodu ze sprzedaży samochodu jest jego niezamortyzowana wartość początkowa. Tą wartością komitent powinien obciążyć koszty podatkowe w momencie uzyskania przychodu ze sprzedaży pojazdu samochodowego.

Z kolei przychód ze sprzedaży samochodu za pośrednictwem komisu powstaje u komitenta w momencie wydania samochodu przez komisanta finalnemu nabywcy pojazdu.

Przez umowę komisu - w myśl art. 765 Kodeksu cywilnego - przyjmujący zlecenie (komisant) zobowiązuje się za wynagrodzeniem (prowizja) w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa do kupna lub sprzedaży rzeczy ruchomych na rachunek dającego zlecenie (komitenta), lecz w imieniu własnym.

W sytuacji opisanej w pytaniu mamy do czynienia z komisem sprzedaży. Prowadzący komis- komisant, przyjmuje towar w komis od komitenta z zamiarem jego sprzedaży osobie trzeciej.

Cywilnoprawnie umowa komisowa jest umową pośrednictwa. Pomiędzy komitetem, a komisantem nie jest przenoszone prawo własności do towaru wstawionego do komisu. W świetle regulacji VAT pomiędzy komitetem a komisantem oraz pomiędzy komisantem, a osobą trzecią, każdorazowo dochodzi do przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Mamy zatem dwie transakcje sprzedażowe.

Pierwsza z nich - pomiędzy komitentem a komisantem, jeśli oba podmioty są przedsiębiorcami, może wymagać wystawiania faktury. Fakturę tę powinien sporządzić komitent, który oddaje towar do komisu. Mimo że podatnicy zwolnieni od podatku nie mają obowiązku wystawiania faktur, jednak na żądanie drugiej strony transakcji (tu: komisanta), taką fakturę muszą wystawić. Komitent sporządza fakturę na zasadach ogólnych, tj. do 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru, a więc dokonano dostawy samochodu, czyli wstawiono samochód do komisu. Tak wynika z art. 106i ust. 1 ustawy o VAT.

Nie będzie bowiem potwierdzać zbycia składnika majątku na rzecz finalnego nabywcy samochodu, który nabywa prawo własności pojazdu. Z uwagi na to, że w podatku dochodowym nie ma zastosowania fikcja prawna przyjęta w VAT, do powstania przychodu u komitenta z tytułu zbycia środka trwałego dochodzi dopiero w momencie wydania środka transportu klientowi, przez komisanta (działającego we własnym imieniu na rachunek komitenta).

Do zbycia pojazdu skutkującego koniecznością rozpoznania przychodu podatkowego dochodzi zatem dopiero wówczas, gdy prawo własności do samochodu przechodzi z komitenta na osobę trzecią.

Przychód z tytułu zbycia samochodu należy rozpoznać w dacie jego wydania przez komisanta osobie trzeciej, ujmując ten przychód w kolumnie 8 podatkowej księgi „Pozostałe przychody”.

Koszty uzyskania przychodu ze sprzedaży samochodu osobowego ujętego w środkach trwałych prowadzonego przedsiębiorstwa

W myśl art. 24 ust. 2a ustawy PIT, dochodem albo stratą z odpłatnego zbycia nabytego uprzednio samochodu osobowego będącego środkiem trwałym, jest różnica między przychodem z odpłatnego zbycia tego samochodu a jego wartością początkową wykazaną w ewidencji środków trwałych, w części nieprzekraczającej kwoty 150.000 zł (lub 225.000 zł - w przypadku pojazdu elektrycznego lub napędzanego wodorem), po pomniejszeniu tej wartości o sumę odpisów amortyzacyjnych z tytułu zużycia tego samochodu zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

Należy ją zaewidencjonować w kolumnie 13 „Pozostałe wydatki”. Koszt ten należy zadeklarować w księdze w dniu uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia samochodu osobowego. Do momentu sprzedaży środka trwałego, należy kontynuować dokonywanie odpisów amortyzacyjnych od pojazdu.

W sytuacji natomiast, gdy wartość początkowa samochodu osobowego wykupionego z leasingu była wyższa niż 150.000 zł, to do kosztów podatkowych komitent zaliczy różnicę między 150.000 zł, a sumą odpisów amortyzacyjnych już wcześniej zaliczonych do kosztów uzyskania przychodów.

W przypadku sprzedaży samochodu osobowego wykupionego z leasingu i wprowadzonego do ewidencji środków trwałych po 1 stycznia 2022 r., podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za dany miesiąc komitent ustali na podstawie dochodu z działalności gospodarczej ustalony na potrzeby PIT.