SN: Decyzja o ubezpieczeniu w ZUS może dotyczyć okresu sprzed wielu lat

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Dodano:

ZUS może wydać decyzję w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym także, gdy składki z tego tytułu już się przedawniły. Uwaga! Nie oznacza to automatycznie obowiązku ich opłacania. Poznaj najnowsze stanowisko sądu w tej sprawie i przeczytaj komentarz eksperta. 

Zleceniobiorca była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w spółce od kwietnia do grudnia 1999 r., przy czym – jak stwierdzono w późniejszym postępowaniu – tylko przez okres niecałych 2 miesięcy nie podlegała obowiązkowym już wówczas ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania zlecenia. Jednak decyzję w sprawie obowiązku ubezpieczenia ZUS wydał dopiero w listopadzie 2012 r.

W tej sytuacji płatnik – spółka odwołała się do sądu, powołując się zarówno na przedawnienie należności składkowych (nawet biorąc pod uwagę przepisy obowiązujące do maja 2012 r., wyznaczające dłuższy, 10-letni termin przedawnienia należności składkowych, od daty powstania zobowiązania minęło już ponad 11 lat), określone w art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), jak i na art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Zgodnie z tym przepisem, zdaniem spółki, odpowiednio stosowanym, zobowiązanie z tytułu składek ZUS po upływie terminu przedawnienia wygasa i wydanie decyzji w przedmiocie wymiaru składek już przedawnionych jest niedopuszczalne prawnie.

ZUS nie powinien więc w ogóle wydawać decyzji.

Orzeczenia sądów i pytanie prawne

Sąd I instancji odwołanie oddalił i wskazał, że decyzja, nawet wydana po tak długim okresie, jest przede wszystkim decyzją stwierdzającą podleganie ubezpieczeniom społecznym i okres ten ma znaczenie przy ustalaniu uprawnień emerytalno-rentowych.

Decyzja natomiast nie określa wysokości składek i obowiązku ich zapłaty.

Sąd II instancji, rozpatrując apelację spółki stwierdził, że w sprawie istnieje problem prawny i przekazał do Sądu Najwyższego pytanie prawne dotyczące kwestii dopuszczalności ustalenia przez ZUS podlegania ubezpieczeniom społecznym, w sytuacji, gdy składki się przedawniły.

Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego

W odpowiedzi SN wydał 2 czerwca 2016 r. uchwałę, zgodnie z którą dopuszczalne jest ustalenie w decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podlegania ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu osoby wykonującej pracę na podstawie umowy zlecenia w sytuacji, gdy należności z tytułu składek na te ubezpieczenia uległy przedawnieniu przed wydaniem decyzji.

W uzasadnieniu SN wskazał, że stosunek ubezpieczeniowy powstaje z mocy prawa, a jego skutki mogą mieć konsekwencje prawne nawet po kilkudziesięciu latach, co wynika z terminów uzyskania uprawnień emerytalnych ( oraz ewentualnych rentowych).

To w jakich okresach dana osoba była objęta obowiązkiem ubezpieczeniowym może okazać się istotne przy ustalaniu prawa do świadczeń wypłacanych przez ZUS oraz ich wysokości. To oznacza, że ZUS może praktycznie w każdym czasie ustalić, że ktoś w danym okresie był obowiązkowo ubezpieczony.

Ale to zarazem nie oznacza automatycznego obowiązku zapłaty składek czy sporządzania dokumentów ubezpieczeniowych. Składki w określonych przypadkach nie mogą być już ściągnięte od zobowiązanego płatnika – gdyż – jak w rozpatrywanej sprawie – już się przedawniły.

SN podkreślił, że w tym wypadku analogiczne stosowanie przepisów prawa podatkowego nie może mieć miejsca. Przepisy Ordynacji podatkowej odnoszą się tutaj ściśle do zobowiązań podatkowych.

Uchwała Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2016 r. (III UZP 8/16)

KOMENTARZ EKSPERTA: Michał Culepa, prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, doświadczony trener i wykładowca

Każdy pracodawca czy zleceniobiorca, oraz osoba prowadząca na własny rachunek działalność objętą obowiązkiem ubezpieczeń społecznych musi opłacać składki.

Jeżeli z jakichś względów nie zostały one za ubezpieczonego opłacone, ale mimo to dana osoba (czy to zatrudniona, czy pracująca na własny rachunek) powinna być w danym okresie objęta ubezpieczeniem w ZUS, wówczas Zakład ma prawo wydać – nawet po wielu latach – stosowną decyzję, dotyczącą ubezpieczonego w pierwszej kolejności.

Decyzja ta nie rodzi jednak obowiązku opłacania składek np. za okres sprzed 20 lat. Do tego potrzebna jest już druga decyzja ZUS, dotycząca wymiaru składek, co w sytuacji gdy sprawa dotyczy składek za okresy starsze niż 5 lat, nie powinna być już wykonana, gdyż doszło do przedawnienia zobowiązań składkowych.

Tak więc płatnik w takim wypadku nie może z powodu upływu czasu ponosić konsekwencji finansowych braku opłaconych składek. Ale ubezpieczony ma za to dowód, że w danym okresie był ubezpieczony i lata te będą się zaliczać np. do stażu emerytalnego.

Michał Culepa

Autor: Michał Culepa

Michał Culepa - prawnik, specjalista z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, wieloletni redaktor Serwisu Prawno-Pracowniczego, współpracownik merytoryczny największych wydawnictw prawniczych. Doświadczony trener i wykładowca. Autor licznych komentarzy i opracowań dotyczących m.in. zatrudnienia w jednostkach sektora finansów publicznych, instytucjach kultury, oświacie.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel