Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania Polska–Brazylia 2026 – zasady, terminy, skutki

Obowiązuje już umowa między Polską a Brazylią w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania dochodów oraz zapobiegania uchylaniu się i unikaniu opodatkowania. Jest to pierwszy tego rodzaju akt prawny w relacjach między tymi dwoma krajami.

Zawarcie umowy jest odzwierciedleniem rozwijających się stosunków handlowych między Polską i Brazylią. Brazylia jest największą gospodarką Ameryki Łacińskiej, a także jednym z najważniejszych partnerów handlowych Polski w tym regionie. Intensywna współpraca gospodarcza obu państw spowodowała, że niezbędne okazało się wprowadzenie jasnych i stabilnych zasad opodatkowania transakcji między podmiotami z tych krajów.

Pomimo tego, że wspomniana umowa została podpisana we wrześniu 2022 roku (podczas corocznej sesji Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku), a następnie dość szybko – bo w maju 2023 roku ratyfikowana przez Polskę – to jednak druga strona nie spieszyła się z jej wdrożeniem. Prace legislacyjne w Brazylii nad ustawą ratyfikującą tę umowę rozpoczęły się bowiem dopiero w 2024 roku. W efekcie jej zapisy zaczęły obowiązywać z kilkuletnim poślizgiem.

Jak tłumaczyło Ministerstwo Finansów,  dokument uwzględnia polską politykę zwalczania oszustw podatkowych, polegającą na ograniczeniu możliwości wykorzystywania umów w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w agresywnym planowaniu podatkowym. Oparty jest o Modelową Konwencję OECD w sprawie podatku od dochodu i majątku oraz Modelową Konwencję ONZ w sprawie podatku od dochodu i majątku.

Umowa zawiera szereg regulacji antyabuzywnych, czyli takich, które mają na celu przeciwdziałanie nadużyciom podatkowym. Są to m.in.:

• regulacje ograniczające przyznanie korzyści zakładom położonym w państwach trzecich,
•  klauzula zastrzegająca korzystanie z określonych przywilejów umownych jedynie przez podmioty kwalifikowane, a także
• przepis zawierający test podstawowego celu (tzw. klauzula PPT).

Pomimo tego, że część jej rozwiązań ma restrykcyjny charakter, umowa stanowi duże ułatwienie m.in. dla polskich przedsiębiorców utrzymujących relacje gospodarcze z podmiotami z Brazylii. Uzyskali oni bowiem jasne wytyczne co do sposobu postępowania w konkretnych przypadkach, dotyczących zaangażowanych w taką  współpracę  firm i pracowników. Ograniczy to ryzyko w zakresie rozliczeń z fiskusem transakcji z ich partnerami z Brazylii, a także ułatwi im planowanie podatkowe. Na umowie skorzystają m.in. podmioty rozliczające tzw. podatek u źródła (WHT).

Polsko-brazylijska  umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania weszła w życie 6 listopada 2025 r. Przy czym zawiera ona przepis, zgodnie z którym w Polsce będzie ona miała zastosowanie w odniesieniu do lat podatkowych i okresów rozpoczynających się oraz zdarzeń powodujących powstanie opodatkowania mających miejsce w pierwszym dniu lub po pierwszym dniu stycznia roku kalendarzowego następującego po roku, w którym  ta  umowa weszła w życie (art. 30 ust. 2).

Umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Brazylią zaczęła w naszym kraju obowiązywać od 1 stycznia 2026 r. W zakresie unikania podwójnego opodatkowania przewiduje ona metodę proporcjonalnego odliczenia.