Zmiany w Ordynacji podatkowej 2026 – praktyczne podsumowanie nowelizacji

W ramach szeroko zakrojonych prac nad modyfikacją procedur podatkowych uchwalono m.in. ustawę  o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz ustawy - Kodeks karny skarbowy. Rządowy projekt tej nowelizacji trafił do Sejmu 25 lutego 2026 r. (druk sejmowy nr 2288). Po czym już następnego dnia został skierowany do pierwszego czytania. Następnie – po przeprowadzeniu prac parlamentarnych z udziałem Senatu – nowelizacja została przyjęta na posiedzeniu Sejmu 15 maja 2026 r. Z kolei 22 maja br. skierowano ją do podpisu na biurko Prezydenta, który jednak ją zawetował.

Chodziło m.in. o likwidację możliwości korzystania z nadużywanego w przeszłości przez organy fiskusa mechanizmu, polegającego na celowym zawieszaniu biegu przedawnienia przez wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.

Wśród przewidzianych w niej nowości były jednak również niekorzystne dla podatników rozwiązania. Polegały one na uchyleniu art. 44 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Przepis ten mówi o  ustaniu karalności przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, jeśli nastąpiło przedawnienie tej należności.  Dodatkowo po zmianach fiskus mógłby  domagać się od podatników uiszczenia równowartości pieniężnej uszczuplonej należności publicznoprawnej. Miałoby do tego prawo nawet po wielu latach, pomimo przedawnienia tej należności. Prezydent uznał  te rozwiązania – prowadzące do faktycznego obejścia instytucji przedawnienia – za sprzeczne z konstytucją. Zmiany miały wejść w życie 1 października 2026 r. (z pewnymi wyjątkami). Jednak wobec weta Prezydenta nie wiadomo, czy i kiedy ta nowelizacja zacznie obowiązywać, ani jaki będzie jej ostateczny kształt. 

Istotna nowelizacja Ordynacji podatkowej  dotyczy także publikacji interpretacji w zakresie podatków i opłat lokalnych, np. podatków od nieruchomości, rolnego, leśnego itp.  Dotychczas tego rodzaju interpretacje, wydawane przez organy podatkowe na szczeblu samorządowym (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast) – były publikowane w Biuletynach Informacji Publicznej (BIP)  poszczególnych gmin.

Dzięki temu, że w bazie systemu „EUREKA” są publikowane również interpretacje i wyjaśnienia dotyczące takich podatków, jak np. PIT, CIT czy VAT, zainteresowanym łatwiej będzie sprawdzić najnowsze linie interpretacyjne różnych organów podatkowych, mające wpływ np. na ich działalność jako przedsiębiorców.  

Projekt  tej nowelizacji został skierowany do Sejmu  10 marca 2026 r. W trakcie prac parlamentarnych Senat przyjął do niej poprawkę, która jednak miała charakter techniczny. Dotyczyła ona formularzy, których wzory będzie publikować ministerstwo finansów. Następnie nowelizacja została uchwalona przez Sejm na posiedzeniu 29 maja 2026 r. (jako „Ustawa o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa” – druk sejmowy nr 2352). Kolejnymi etapami na ścieżce legislacyjnej były  podpisanie jej przez Prezydenta (19 czerwca 2026 r.)  i publikacja w Dzienniku Ustaw (23 czerwca 2026 r.). Weszła ona w życie 24 września 2026 r. (tj. po upływie 3 miesięcy od dnia jej ogłoszenia), pod pozycją 825.

Z kolei istotą rządowego projektu nowelizacji ustawy – Ordynacja podatkowa (UD450), który opublikowano 4 września 2026 r.,  jest centralizacja procesu wydawania interpretacji indywidualnych w zakresie podatków i opłat lokalnych. Przewiduje on przeniesienie kompetencji do wydawania interpretacji indywidualnych dotyczących m.in. podatku od nieruchomości, podatku od środków transportowych czy opłat lokalnych z poszczególnych wójtów, burmistrzów i prezydentów miast na dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (KIS). Zmiany mają wejść w życie 1 lipca 2027 r.

Obszerną nowelizację przepisów przewiduje  również  ustawa o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2287). Jej rządowy projekt – tak jak ustawy wskazanej na wstępie – wpłynął do Sejmu w lutym 2026 roku. Ostatecznie, po przyjęciu poprawek Senatu, uchwalono ją na posiedzeniu izby niższej parlamentu 29 maja 2026 r. Prezydent podpisał tę nowelizację 19 czerwca br., natomiast jej publikacja nastąpiła 25 czerwca 2026 r.

Nowelizacja upraszcza obowiązki podatników, zwłaszcza jeśli chodzi o raportowanie tzw. schematów podatkowych MDR (z ang. Mandatory Disclosure Rules). Wprowadza również zmiany o charakterze porządkującym i doprecyzowującym, dotyczące m.in. terminów podatkowych, płatności podatku i jego zwrotów czy korekt deklaracji.

Ministerstwo finansów uznało bowiem powyższy obowiązek za zbyt restrykcyjny dla przedsiębiorców, a przy tym nieprzynoszący oczekiwanych skutków. Jego utrzymywanie jest według MF niezasadne tym bardziej, że obowiązek ten – w odniesieniu do schematów krajowych – nie wynikał wprost z przepisów prawa unijnego. Dlatego ograniczono go tylko do tzw. schematów transgranicznych.  

Z kolei z projektu nowelizacji Ordynacji podatkowej oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, opublikowanego 4 maja 2026 r. na stronie  Rządowego Centrum Legislacji (RCL) wynika, że MF planuje wprowadzenie ugody podatkowej jako nowego, alternatywnego instrumentu rozwiązywania sporów między podatnikami i płatnikami a administracją skarbową. Zmiany miałyby wejść w życie 1 stycznia 2028 r. Obecnie wspomniany projekt (nr UDER110) jest na etapie konsultacji i opiniowania.

To jednak nie koniec zmian w zakresie Ordynacji podatkowej, podjętych w ostatnim czasie przez resort finansów. W dniu 25 maja 2026 r. na stronie RCL został opublikowany kolejny projekt nowelizacji tej ustawy. Chodzi o „Projekt ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw” (UDER111).

Nowe przepisy mają dotyczyć korygowania ksiąg podatkowych w dwóch przypadkach (analogicznie do aktualnych regulacji zawartych w ustawie o VAT), tj. gdy:

• podatnik sam zidentyfikuje nieścisłość w złożonej księdze podatkowej, oraz
• błąd zostanie dostrzeżony przez organ podatkowy w toczącej się procedurze podatkowej.

Według projektodawców, ma to ułatwić realizację obowiązków związanych z przesyłaniem ksiąg podatkowych (JPK). Nowelizacja miałaby wejść w życie 1 stycznia 2027 r. (z wyjątkiem niektórych przepisów, które zaczęłyby obowiązywać już od 1 grudnia 2026 r.). Aktualnie wciąż trwają nad nią prace legislacyjne.

W tym miejscu warto również wspomnieć o ustawie z 11 czerwca 2026 r. o zmianie niektórych ustaw w celu uproszczenia procedur administracyjnych w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych albo załatwianych milcząco. Rozszerza ona liczbę spraw załatwianych bez wydawania decyzji – w trybie tzw. milczącej zgody. Polega on na tym, że  sprawę uznaje się za załatwioną milcząco w sposób w całości uwzględniający żądanie wnioskodawcy, jeśli w określonym przepisami terminie organ nie wydał decyzji lub postanowienia kończącego postępowanie w tej sprawie. Wspomniana nowelizacja wprowadziła zmiany w różnych ustawach, w tym w Ordynacji podatkowej. Dotyczą one m.in. wniosków o umorzenie w całości lub w części zaległości podatkowych, wraz z odsetkami za zwłokę. Nowelizacja ta ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r.   

Tak wynika z projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa (UD436). Został on 23 września 2026 r. opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL). Zgodnie z przyjętymi w nim założeniami, do działu IV Ordynacji podatkowej ma zostać dodany nowy rozdział 4a „Milczące załatwienie sprawy”. Będzie on określał zasady stosowania tej instytucji w postępowaniu podatkowym (zasadniczo w razie upływu 2 miesięcy od dnia otrzymania przez organ żądania strony). Ma to dotyczyć zarówno organów KAS, jak i samorządowych organów podatkowych.   

Inne rozwiązanie zaproponowane w projekcie polega na tym, że zwrot nadpłaty powstałej w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (TK) bądź Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) będzie mógł nastąpić bez konieczności wydawania w tej sprawie decyzji.   

Kiedy wejdą w życie zmiany w Ordynacji podatkowej?

Likwidacja obowiązku raportowania krajowych schematów podatkowych (MDR), modyfikacja przepisów w zakresie  interpretacji indywidualnych, korygowania deklaracji przez fiskusa czy milczącego załatwiania spraw w zakresie wniosków o umorzenie  zaległości podatkowych to tylko niektóre zmiany w Ordynacji podatkowej, opublikowane w 2026 roku. Ministerstwo finansów planuje kolejne zmiany tej ustawy, dotyczące m.in. zawierania ugody podatkowej  z fiskusem, dokonywania korekt JPK, a także bezdecyzyjnego trybu zwrotu PCC i nadpłat powstałych w wyniku orzeczenia TK bądź TSUE.