Badanie sprawozdań finansowych OPP – kiedy możliwe zwolnienie z obowiązku i zmiany w 2025 roku

3 listopada 2025 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji (RCL) opublikowano projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki, dotyczącego zmian pod kątem obowiązków  sprawozdawczych organizacji pożytku publicznego (OPP). Zakłada on uchylenie rozporządzenia Ministra Finansów z 13 listopada 2018 r. w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2148).

Rozporządzenie MF z 13 listopada 2018 r. określa kryteria, po spełnieniu których organizacje pożytku publicznego (OPP) muszą poddać swoje sprawozdania finansowe badaniu przez biegłego rewidenta (w przypadku gdy sprawozdania te nie podlegają takiemu badaniu zgodnie z przepisami o rachunkowości). W myśl  § 1 ust. 1 wspomnianego aktu prawnego, obowiązek badania dotyczy tych OPP, które spełniają łącznie następujące kryteria:

• realizują zadania publiczne zlecone, jako powierzone do wykonywania lub do wspierania zadania publicznego oraz
• otrzymały w roku obrotowym łączną kwotę dotacji na realizację ww. zadań w wysokości co najmniej 100.000 zł oraz
• osiągnęły w roku obrotowym przychody w wysokości co najmniej 3.000.000 zł.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, ostatnia aktualizacja kryterium dotyczącego wysokości otrzymanych dotacji miała miejsce w 2018 r. (polegała na podniesieniu tej kwoty z 50.000 zł na 100.000 zł). Z kolei wielkość przychodów, czyli kluczowego kryterium informującego o skali działalności organizacji, nie była zmieniana od 2004 r. (tj. od momentu przyjęcia rozporządzenia w sprawie badania  sprawozdań OPP). Od tego czasu, według danych GUS, wskaźnik skumulowanej inflacji w Polsce (w okresie od 2004 r. do 2024 r. )  wyniósł niemal 98 %. Natomiast średnia wartość przychodów OPP tylko na przestrzeni 6 lat wzrosła o prawie 110%.  W związku z tym została podjęta decyzja o nowelizacji ww. rozporządzenia w sprawie badania sprawozdań  OPP, w celu podniesienia o 100%  wartości progów (do  200.000 zł – dla  dotacji oraz do  6.000.000 zł – dla  przychodów).

Proponowane zmiany zostały jednak negatywnie zaopiniowane przez Radę Działalności Pożytku Publicznego (RDPP). Uzasadniając swoje stanowisko w tej kwestii, RDPP wyjaśniła, że realizacja ww. obowiązku oznacza dla OPP konieczność  poniesienia  z własnych środków wydatku w wysokości średnio ok. 15.000 zł. Przy  niedochodowym charakterze działań tych organizacji, stanowi to dla nich bardzo duże obciążenie. Powoławszy się na ten fakt, RDPP wskazała na  nieuzasadnioną, znaczącą  nierówność jeśli chodzi o sytuację OPP w porównaniu z pozostałymi podmiotami objętymi obowiązkiem badania sprawozdań finansowych na gruncie art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości. W krytyce obecnych rozwiązań wtórowały jej także inne organizacje, np.  Federacja Polskich Banków Żywności i Ogólnopolska Federacja Organizacji Pozarządowych, podnosząc, że obowiązek przedmiotowego badania ma negatywny wpływ na obciążenie organizacyjne i finansowe OPP.

Omawiany projekt – przewidujący uchylenie rozporządzenia Ministra Finansów  z 13 listopada 2018 r. – świadczy o tym, że resort finansów uznał słuszność argumentów podnoszonych w tym zakresie przez  organizacje pozarządowe, a także ich związki.

W ocenie projektodawców, zmiany będą korzystne dla objętych nimi OPP, ponieważ wpłyną na zmniejszenie ich obowiązków oraz kosztów związanych z ich wypełnianiem.

Obowiązkowi badania będą nadal podlegały sprawozdania finansowe tych OPP, które (podobnie jak pozostałe organizacje pozarządowe) spełniają kryteria określone w art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości.

Przypomnijmy, że zgodnie z ww. przepisem, wspomniany obowiązek ciąży m.in. na  pozostałych jednostkach (tj. innych niż banki, SKOK-i, zakłady ubezpieczeń, fundusze inwestycyjne, fundusze emerytalne, spółki akcyjne itp.), które w poprzedzającym roku obrotowym, za który sporządzono sprawozdania finansowe, spełniły co najmniej dwa z następujących warunków:

• średnioroczne zatrudnienie w przeliczeniu na pełne etaty wyniosło co najmniej 50 osób,
• suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego stanowiła równowartość w walucie polskiej co najmniej 3.125.000 euro,
•  przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów za rok obrotowy stanowiły równowartość w walucie polskiej co najmniej 6.250.000 euro.

Rozporządzenie MF ma wejść w życie z dniem następującym po dniu jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. 

Zarazem w projekcie zawarto ważną regulację przejściową (§ 2). Wynika z niej, że  do OPP spełniających warunki określone w § 1 ust. 1  uchylanego rozporządzenia  MF  w roku obrotowym poprzedzającym rok obrotowy, który rozpoczął się przed 1 stycznia 2024 r. – należy  stosować przepisy dotychczasowe. W praktyce, jak wyjaśniło  MF, obowiązkowemu badaniu nie podlegałyby więc  sprawozdania finansowe sporządzone już za obecny rok obrotowy – kończący się w 2025 roku (niezależnie od tego, czy rok obrotowy równałby się rokowi kalendarzowemu, czy byłby przesunięty). Obowiązek ten dotyczyłby natomiast OPP, które z różnych względów nie poddały badaniu swoich sprawozdań finansowych w terminie – tj. w czasie, gdy taki obowiązek na nich ciążył.

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt rozporządzenia, który zakłada zniesienie obowiązku badania sprawozdań finansowych przez mniejsze organizacje pożytku publicznego (OPP).  Obowiązkowemu badaniu nie podlegałyby ich sprawozdania finansowe sporządzone już za obecny rok obrotowy – kończący się w 2025 roku. Wskazany obowiązek nadal będzie natomiast  ciążył na tych OPP, które spełniają kryteria określone w art. 64 ust. 1 pkt 4 ustawy o rachunkowości (m.in. w zakresie poziomu zatrudnienia, czy sumy aktywów bilansu).

Źródło:

• projekt (z 29 października 2025 r.) rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki uchylającego rozporządzenie w sprawie obowiązku badania sprawozdań finansowych organizacji pożytku publicznego.