Sprawdź czy zadłużenie przedsiębiorstwa jest na bezpiecznym poziomie

Dodano: 12 października 2016
analiza zadłużenia

Analiza zadłużenia przedsiębiorstwa polega na ocenie poziomu posiadanych kapitałów własnych oraz zadłużenia i ich wzajemnej struktury w finansowaniu aktywów. Otrzymany wynik badania może wskazać jak wysokie jest ryzyko finansowe firmy i być sygnałem do podjęcia ważnych decyzji w polityce zarządzania działalnością przez zarząd.

Dla wierzycieli przedsiębiorstwa istotne jest, aby poziom kapitałów własnych był możliwie jak najwyższy, gdyż stanowi on zabezpieczenie wypłacalności przedsiębiorstwa oraz gwarantuje stabilność sytuacji finansowej. Z drugiej strony, z punktu widzenia samego przedsiębiorstwa oraz jego właścicieli, zbyt wysoki poziom kapitałów własnych jest niekorzystny z uwagi na wysoki koszt zaangażowanego przez nich kapitału oraz ograniczonego efektu dźwigni finansowej.

Pamiętać także należy, że w skrajnie przeciwnym przypadku poziom kapitałów może być ujemny. Ma to miejsce w sytuacji, kiedy suma zobowiązań przewyższa wartość posiadanego majątku (aktywów). Proces dojścia do takiej sytuacji następuje na skutek realizowanych strat, które obniżają poziom kapitałów własnych, aż do osiągnięcia przez nie ujemnej wartości.

W skład pasywów bilansu dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń, zakłady reasekuracji i jednostki mikro (zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy o rachunkowości) wchodzą następujące pozycje:

A. Kapitał (fundusz) własny
I. Kapitał (fundusz) podstawowy
II. Należne wpłaty na kapitał podstawowy (wartość ujemna)
III. Udziały (akcje) własne (wielkość ujemna)
IV. Kapitał (fundusz) zapasowy
V. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny
VI. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe
VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych
VIII. Zysk (strata) netto
IX. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego (wielkość ujemna)
B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania
I. Rezerwy na zobowiązania
II. Zobowiązania długoterminowe
III. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Rozliczenia międzyokresowe

Dlaczego tak istotny jest poziom kapitałów

W przypadku gdy przedsiębiorstwo przechodzi chwilowe trudności finansowe, dodatnie kapitały własne są buforem wobec ponoszonych strat, o ile ich poziom jest na tyle wysoki, że przewyższa wysokość tych strat. Jest to tzw. funkcja zabezpieczająca kapitałów. Ponadto kapitały, w przeciwieństwie do zobowiązań, podlegają spłacie w ostatniej kolejności po zaspokojeniu roszczeń wierzycieli i nie mogą być tak łatwo wycofane z firmy, jak kapitały obce (zobowiązania).

Dokonując analizy kapitałów własnych, należy również ocenić ich strukturę, tj. jakie składowe kapitałów są dominujące. Poszczególne elementy kapitałów własnych mogą mieć różną przyczynę powstania i mogą być wynikiem zarówno przepływów gotówkowych, jak i czystych zapisów księgowych. Podczas gdy kapitał podstawowy, zapasowy oraz zyski niosą zazwyczaj konkretne przepływy pieniężne, to już np. kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny jest skutkiem przeszacowania środków trwałych i ma charakter czysto ewidencyjny. Ma on szansę faktycznie się zmaterializować dopiero w momencie ewentualnej sprzedaży tychże środków trwałych. Mając powyższe na uwadze, należałoby zbadać, czy jakość kapitałów, które mają być buforem ewentualnych strat, jest dobra, tj. czy dominującą pozycję posiadają w nich elementy powstałe na skutek zatrzymanych zysków lub wpłat właścicieli, a nie na skutek czystych zapisów księgowych.

Udział kapitałów własnych w finansowaniu aktywów można zmierzyć wskaźnikiem udziału kapitałów własnych, który liczy się w następujący sposób:

Kapitały własne x 100%

Aktywa

Powyższy wskaźnik w przypadku dodatnich kapitałów własnych osiąga wartości w przedziale od zera do jednego. Dla ujemnych kapitałów wskaźniki przyjmują wartości ujemne.

Im wyższa jest wartość wskaźnika, tym większa jest stabilność finansowa przedsiębiorstwa i istnieje mniejsze ryzyko jego niewypłacalności. Jednak w praktyce poziom wskaźnika równy jedności (finansowanie aktywów wyłącznie kapitałami własnymi) raczej nie występuje. Wiąże się to z faktem, że im większy udział zobowiązań (kapitałów obcych) w finansowaniu aktywów w miejsce kapitałów własnych, tym większy jest efekt dźwigni finansowej, pozwalającej zwiększyć rentowność tychże kapitałów własnych.

Pełniejszy obraz analizy zadłużenia jest możliwy po porównaniu poziomu kapitałów i zobowiązań z elementami aktywów. W tym miejscu przytoczone zostaną pewne prawidłowości, które powinny wystąpić przy normalnych warunkach:

  • Duże zasoby aktywów trwałych powinny znajdować pokrycie w adekwatnym poziomie kapitałów własnych. Dotyczy to w szczególności aktywów trwałych firm produkcyjnych, których zbycie jest związane najczęściej z likwidacją przedsiębiorstwa.
  • Firmy handlowe wykazują najczęściej mniejsze kapitały własne, gdyż dysponują głównie aktywami obrotowymi, które z kolei mogą być finansowane zobowiązaniami.
  • Zbyt duży poziom kapitałów własnych nie jest do końca korzystny dla właścicieli, gdyż przy pewnych warunkach wzrost zobowiązań przyczynia się do wzrostu rentowności kapitałów własnych (efekt dźwigni finansowej).

Reasumując, o dobrej sytuacji kapitałowej firm świadczy stabilny poziom kapitałów własnych, adekwatny do wielkości aktywów trwałych, specyfiki działalności oraz rentowności (zysk powiększa poziom kapitałów, natomiast strata je uszczupla). Natomiast ich poziom należy ocenić w zestawieniu z majątkiem, który finansują. Wnikliwej analizie powinny podlegać wszelkie zmniejszenia ich poziomów drogą redukcji przede wszystkim kapitału podstawowego.

Kapitały obce

Obok kapitałów własnych źródłem finansowania aktywów, znacznie częściej i powszechniej wykorzystywanym w przedsiębiorstwach są kapitały obce (zobowiązania i rezerwy na zobowiązania). Zgodnie z ustawą o rachunkowości podział kapitałów obcych w bilansie jest następujący:

  1. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania

I. Rezerwy na zobowiązania

II. Zobowiązania długoterminowe

III. Zobowiązania krótkoterminowe

IV. Rozliczenia międzyokresowe

Zobowiązania długoterminowe to zobowiązania o terminie wymagalności powyżej jednego roku od dnia bilansowego z wyjątkiem zobowiązań handlowych, które są zaliczane do zobowiązań krótkoterminowych bez względu na termin wymagalności. Natomiast zobowiązania krótkoterminowe to wszystkie zobowiązania handlowe i inne zobowiązania o terminie wymagalności poniżej jednego roku od dnia bilansowego.

Zobowiązania długo- i krótkoterminowe

Rodzaj zobowiązania

Opis

Długoterminowe

zobowiązania o terminie wymagalności powyżej jednego roku od dnia bilansowego z wyjątkiem zobowiązań handlowych, które są zaliczane do zobowiązań krótkoterminowych bez względu na termin wymagalności

Krótkoterminowe

wszystkie zobowiązania handlowe i inne zobowiązania o terminie wymagalności poniżej jednego roku od dnia bilansowego

Zobowiązania długoterminowe wraz z kapitałami własnymi uznaje się również za stabilne źródło finansowania majątku. Sumę kapitałów własnych i zobowiązań długoterminowych definiuje się jako kapitał stały.

Zobowiązania krótkoterminowe są natomiast najmniej stabilnym źródłem finansowania aktywów i ich nadmierny udział w strukturze pasywów pociąga często za sobą większe ryzyko utraty płynności. Jeżeli więc dana firma posiada niskie kapitały własne i decyduje się na finansowanie głównie kapitałami obcymi, to finansowanie to powinno w pewnym minimalnym zakresie być oparte na zobowiązaniach długoterminowych, co przyczyni się do wzmocnienia jej stabilności finansowej.

Poziom zobowiązań długoterminowych/krótkoterminowych mierzy się wskaźnikiem udziału zobowiązań długoterminowych/krótkoterminowych, które mają następującą postać:

Zobowiązania długoterminowe×100%

Aktywa

Zobowiązania krótkoterminowe×100%

Aktywa

Analizując powyższe wskaźniki, możemy stwierdzić, że sytuacja finansowa danego podmiotu, przede wszystkim z punktu widzenia wierzycieli, jest tym lepsza, im niższy jest udział zobowiązań w finansowaniu aktywów, czyli im niższy jest poziom ww. wskaźników. Jednakże bardziej pożądany jest niższy poziom wskaźnika drugiego, czyli udziału zobowiązań krótkoterminowych w finansowaniu aktywów.

PRZYKŁAD

Przedsiębiorstwa A, B i C wykazują następujące elementy bilansu, zamieszczone w poniższej tabeli. Wszystkie jednostki prowadzą jednakową działalność i mają jednakowy poziom aktywów (na potrzeby przykładu pomijamy rezerwy na zobowiązania i rozliczenia międzyokresowe).

Kategoria pasywów 
[w tys. zł]

Jednostka A

Jednostka B

Jednostka C

Kapitały własne

250.000

120.000

120.000

Zobowiązania długoterminowe

125.000

190.000

240.000

Zobowiązania krótkoterminowe

125.000

190.000

140.000

Suma pasywów = Suma aktywów

500.000

500.000

500.000

Należy uszeregować firmy i ocenić, która z nich ma najkorzystniejszą, a która najmniej korzystną strukturę finansowania aktywów z punktu widzenia wierzyciela.

W celu dokonania takiej oceny policzone zostaną wskaźniki udziału kapitałów oraz poszczególnych zobowiązań w finansowaniu aktywów:

Wskaźniki

Jednostka A

Jednostka B

Jednostka C

Wskaźnik udziału kapitałów własnych

50,00%

24,00%

24,00%

Wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych

25,00%

38,00%

48,00%

Wskaźnik udziału zobowiązań krótkoterminowych

25,00%

38,00%

28,00%

Wskaźnikiem najistotniejszym z punktu widzenia stabilności finansowej jest wskaźnik udziału kapitałów własnych. Stąd najbezpieczniejszą strukturę finansowania posiada przedsiębiorstwo A, w którym kapitał własny ma największy udział w pasywach. Jednostki B i C posiadają jednakowy udział kapitałów w pasywach, natomiast różnią się udziałem poszczególnych zobowiązań. Jak wiadomo, bardziej stabilne dla przedsiębiorstwa są zobowiązania długoterminowe z uwagi na ich długi termin wymagalności (powyżej jednego roku). Dlatego jednostka C w porównaniu z jednostką B posiada bardziej korzystną strukturę finansowania.

Ostateczne uszeregowanie przedsiębiorstw od najbardziej stabilnego do najmniej stabilnego z punktu widzenia wierzyciela jest następujące:

  1. Spółka A – najbardziej stabilna
  2. Spółka C
  3. Spółka B – najmniej stabilna
Przeczytaj również:

Warto zapamiętać

  • Dla wierzycieli przedsiębiorstwa istotne jest, aby poziom kapitałów własnych był możliwie jak najwyższy, gdyż stanowi on zabezpieczenie wypłacalności przedsiębiorstwa oraz gwarantuje stabilność sytuacji finansowej.
  • Sytuacja finansowa danego podmiotu im niższy jest udział zobowiązań w finansowaniu aktywów.
  • O dobrej sytuacji kapitałowej firm świadczy stabilny poziom kapitałów własnych, adekwatny do wielkości aktywów trwałych, specyfiki działalności oraz rentowności (zysk powiększa poziom kapitałów, natomiast strata je uszczupla).

Zapoznaj się z pierwszym artykułem z tej serii: Metody pomiaru płynności finansowej w praktyce. Kolejny materiał poświęcimy analizie sytuacji majątkowej i kapitałowej firmy.

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Najnowsze porady

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel