Analiza inwestycji rzeczowych: księgowe metody oceny projektów

Dodano: 10 sierpnia 2016

Pomimo, że dyskontowe metody oceny projektów inwestycyjnych są uznawane za lepsze, nie należy rezygnować z metod księgowych. Zaletą tych drugich jest bowiem szybkość obliczeń – można je wykorzystać do porównywania projektów o podobnych przepływach pieniężnych albo do wstępnej oceny projektów.

Najczęściej stosowane metody księgowe, to:

  • księgowa stopa zwrotu,

  • okres zwrotu,

  • próg rentowności.

Księgowa stopa zwrotu

Księgową stopę zwrotu możesz szybko policzyć i zinterpretować. W prosty sposób możesz porównać ją do oczekiwanej przez właścicieli stopy zwrotu z zainwestowanego kapitału.

gdzie:

r – księgowa stopa zwrotu,

Z – średnioroczny zysk księgowy uzyskiwany w okresie inwestycji,

N – nakłady inwestycyjne.

Miara ta bazuje na zyskach księgowych, które – jak zapewne wiesz – w wielu firmach są jednym z głównych kryteriów oceny zarządzających przez właściciel. Zyski netto decydują
bowiem o dywidendzie wypłacanej udziałowcom czy akcjonariuszom.

Wadą tej metody jest uśrednianie wyników i nieuwzględnianie wartości pieniądza w czasie.

PRZYKŁAD

Analizujesz dwa projekty A i B, które wymagają poniesienia nakładów w wysokości
10.000 zł.

Prognoza zysków księgowych

Rok

1

2

3

Razem

Projekt A

3.000

3.000

4.000

10.000

Projekt B

9.000

500

500

10.000

Zwróć uwagę, że w obu przypadkach księgowa stopa zwrotu wynosi 33,3% (jest to roczna stopa księgowa, stąd skrót p.a., czyli per annum).

Jak więc możesz się przekonać z powyższych zapisów, księgowa stopa zwrotu zrównuje oba projekty.

Jednak jeżeli uwzględnisz wartość pieniądza w czasie, to zdecydowanie powinieneś preferować projekt B, który już w pierwszym roku zapewnia zyski na poziomie 90% nakładów.

Prognoza tego, co będzie za rok, charakteryzuje się mniejszym ryzykiem popełnienia błędu niż prognoza tego, co się stanie za 3 lata.

Okres zwrotu

Miara ta pokazuje, kiedy nakłady na projekt „zwrócą się”. Zauważ, że im krótszy okres zwrotu, tym krócej firma jest narażona na ryzyko inwestycyjne.

Wadą tej metody jest jednak uwzględnienie tylko tych przepływów pieniężnych, które pokrywają nakłady. Tymczasem może się zdarzyć, że projekt, który ma dłuższy okres zwrotu, w całym okresie realizacji będzie bardziej opłacalny niż projekt o najkrótszym okresie zwrotu.

PRZYKŁAD

Masz do zbadania 2 projekty – A i B, które wymagają poniesienia nakładów w wysokości 10.000 zł.

Prognoza zysków z projektów

(dla uproszczenia przyjmujemy, że zyski są tożsame z przepływami pieniężnymi)

Rok

1

2

3

4

5

Razem

Projekt A

3.000

3.000

4.000

4.000

4.000

18 000

Projekt B

9.000

1.000

500

500

500

11 500

Okres zwrotu liczysz na podstawie skumulowanych zysków pomniejszonych o nakłady (np. dla drugiego roku projektu A: 3.000 + 3.000 – 10.000 = – 4.000).

Skumulowane zyski pomniejszone o nakłady dla obu projektów wyniosą:

Rok

1

2

3

4

5

projekt A

– 7.000

– 4.000

0

4.000

8.000

projekt B

– 1.000

0

500

1.000

1.500

Zwróć uwagę, że w przypadku projektu A okres zwrotu wynosi 3 lata (po tym czasie skumulowane zyski przekroczą nakłady), zaś dla projektu B – 2 lata. A zatem z punktu widzenia okresu zwrotu projekt B jest lepszy.

Niemniej jednak kwestia nie jest już tak oczywista, gdy policzysz księgową stopę zwrotu:

Jak widać na przykładzie, wybór projektu będzie zależał od wybranej przez Ciebie miary. Jeżeli oprzesz się jedynie na okresie zwrotu, to wybierzesz projekt B, ale jeżeli na księgowej stopie zwrotu – projekt A.

Proste miary opłacalności analizują tylko jeden aspekt, dlatego opierając się tylko na nich, łatwo możesz popełnić błąd. Niemniej jednak z uwagi na prostotę obliczeń mogą stanowić dobre uzupełnienie dla innych metod, lub służyć Ci we wstępnej selekcji projektów.

Zauważ, że jeżeli dana firma strategicznie nie angażuje się w projekty „dłuższe” niż 5 lat – to licząc okres zwrotu, możesz szybko wyeliminować projekty nie spełniające tego kryterium, niezależnie od tego, jaką stopę zwrotu zapewniają.

Zdyskontowany okres zwrotu

Możesz również policzyć zdyskontowany okres zwrotu – obliczasz go analogicznie jak księgowy okres zwrotu, tylko zamiast zysków księgowych powinieneś uwzględnić zdyskontowane przepływy pieniężne.

PRZYKŁAD

Dla projektów z poprzedniego przykładu możesz policzyć zdyskontowany okres zwrotu przy stopie dyskontowej 10%. Liczysz go według następującego wzoru:

gdzie:

zCFi – zdyskontowane przepływy dla roku i,

zCFi – przepływy w roku i,

r – stopa dyskontowa.

Skumulowane zdyskontowane przepływy pomniejszone o nakłady

Rok

1

2

3

4

5

Projekt A

Zyski/przepływy dodatnie

3.000

3.000

4.000

4.000

4.000

Zdyskontowane przepływy

2.727

2.479

3.005

2.732

2.484

Skumulowane zdyskontowane przepływy minus nakłady (10.000)

–7.273

–4.794

–1.789

943

3.427

Projekt B

Zyski/przepływy dodatnie

9.000

1.000

500

500

500

Zdyskontowane przepływy

8.182

826

376

342

310

Skumulowane zdyskontowane przepływy minus nakłady (10.000)

–1.818

–992

–616

–274

36

Przykład ten pokazuje Ci, że dyskontowanie może istotnie zmienić wynik analizy!

Zdyskontowany okres zwrotu dla projektu A wynosi bowiem 4 lata (prosty okres zwrotu – 3 lata), natomiast dla projektu B – 5 lat (prosty okres zwrotu 2 lata).

Próg rentowności

Próg rentowności pozwala oceniać różne warianty projektu, porównywać projekty, a także badać ryzyko związane z projektem.

Próg rentowności to taka wielkość produkcji i sprzedaży, która zapewnia pokrycie kosztów (stałych i zmiennych) lub w innym wariancie oprócz pokrycia kosztów także wypracowanie zakładanego poziomu zysku.

W przypadku inwestycji rzeczowych często spotkasz się z sytuacją, gdzie próg rentowności wykorzystywany jest do podjęcia decyzji o modernizacji majątku. W połączeniu z analizą rynku pozwoli Ci np. określić, jak dzięki modernizacji obniży się ryzyko ponoszenia strat. Zarządzający mogą na tej podstawie ocenić, czy są skłonni zapłacić określoną cenę (równą nakładom inwestycyjnym) za obniżenie ryzyka.

PRZYKŁAD

Firma analizuje modernizację linii produkcyjnej. Koszt modernizacji to 550 tys. zł. Zmodernizowana linia pozwoli na zmniejszenie zatrudnienia, obniżone zostaną też koszty energii elektrycznej.

Zestawienie jednostkowych kosztów produkcji przed i po modernizacji

Wyszczególnienie

Przed modernizacją

Po modernizacji

Koszty zmienne

(na jednostkę produktu), w tym:

92

84

- robocizna

25

20

- materiały

57

57

- energia

10

7

Koszty stałe (miesięczne)

200.000

200.000

Jednostkowa cena sprzedaży

120

120

Na tej podstawie możesz policzyć próg rentowności (wielkość sprzedaży) zapewniający pokrycie kosztów przez przychody. Liczysz go według następującego wzoru:

gdzie:

q – wielkość sprzedaży,

ks – koszty stałe

c – jednostkowa cena sprzedaży,

kz – jednostkowe koszty zmienne.

W analizowanym przykładzie próg rentowności przed modernizacją wynosi 7143 sztuki [200.000 : (120 – 92)], a po modernizacji 5556 sztuk [200.000 : (120 – 84)].

Oczywiście decyzja o tym, czy obniżenie progu rentowności o 1587 sztuki jest warte poniesienia nakładów w wysokości 550 tys. zł, będzie zależała od wielu czynników. Do nich zaliczyć możesz np. wielkość sprzedaży (jeżeli firma sprzedaje miesięcznie około 6000 sztuk, to modernizacja może spowodować, że produkcja z nierentownej stanie się rentowna), planów dotyczących produkcji (jeżeli produkcja ma trwać jeszcze tylko kilka miesięcy, a sprzedaż miesięczna i tak jest wyższa niż 7 tys. sztuk, to może nie warto inwestować w modernizację) itp. Niemniej jednak pamiętaj, że próg rentowności daje Ci dodatkowe informacje do podjęcia decyzji.

Zwróć uwagę, że istnieją także pewne modyfikacje progu rentowności, które mogą dać Ci dodatkowe informacje. W analizowanym przykładzie możesz sprawdzić, przy jakim poziomie sprzedaży zyski ze sprzedaży pozwolą w ciągu roku pokryć koszty modernizacji.

PRZYKŁAD

Koszty modernizacji to 550 tys. zł, czyli średnio na miesiąc firma musi wypracować zysk minimum 45.833 zł (550 tys. : 12). Próg rentowności możesz wtedy policzyć ze wzoru:

gdzie:

q – wielkość sprzedaży,

z – zysk,

ks – koszty stałe,

c – jednostkowa cena sprzedaży,

kz – jednostkowe koszty zmienne.

W analizowanym przykładzie wynosi on 6829 sprzedanych miesięcznie sztuk produktu.

Jeżeli porównasz ten wynik z analizami rynku i bieżącą sprzedażą, to możesz ocenić, czy firma jest w stanie taki wynik wypracować. A zatem odpowiedzieć na pytanie, czy warto modernizować omawianą linię produkcyjną.

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel