Dodatkowe instalacje w istniejących budynkach a środki trwałe - jak je klasyfikować i amortyzować

Amortyzacji podlegają (z zastrzeżeniem art. 16c ustawy o CIT) stanowiące własność lub współwłasność podatnika, nabyte lub wytworzone we własnym zakresie, kompletne i zdatne do użytku w dniu przyjęcia do używania:

• budowle, budynki oraz lokale będące odrębną własnością,
• maszyny, urządzenia i środki transportu,
• inne przedmioty

- o przewidywanym okresie używania dłuższym niż rok, wykorzystywane przez podatnika na potrzeby związane z prowadzoną działalnością gospodarczą albo oddane do używania na podstawie umowy najmu lub dzierżawy

(art. 16a ustawy o CIT).

Aby dany składnik majątku mógł zostać uznany za środek trwały, musi on spełniać łącznie następujące warunki:

• jest kompletny i zdatny do użytku w dniu przyjęcia do używania,
• ma przewidywany okres użytkowania dłuższy niż rok,
• stanowi własność lub współwłasność podatnika,
• został nabyty lub wytworzony we własnym zakresie,
• jest wykorzystywany w działalności gospodarczej podatnika.

Za kompletny uznaje się składnik majątku wyposażony we wszystkie elementy niezbędne do jego funkcjonowania zgodnie z przeznaczeniem. Natomiast zdatność do użytku oznacza możliwość faktycznego i prawnego użytkowania.

Oznacza to, że jeżeli dane urządzenia lub instalacje spełniają powyższe wymagania, to w takiej sytuacji należy je traktować jako odrębny środek trwały – z zastrzeżeniem, że nie są one trwale związane z budynkiem.

W kwestii trwałego związania z budynkiem należy odnieść się do uwag dotyczących Grupy 1 Klasyfikacji Środków Trwałych, z których wynika, że do wyposażenia budynku zalicza się wszystkie instalacje wbudowane na stałe w jego konstrukcję, np. instalacje sanitarne, elektryczne, sygnalizacyjne, komputerowe, telekomunikacyjne, przeciwpożarowe, a także typowe wyposażenie budynku, takie jak wbudowane meble.

W praktyce oznacza to, że dane instalacje powinny zostać ocenione w głównej mierze ze względu na ich sposób montażu oraz możliwości demontażu.

Instalacje, które mogą zostać zdemontowane i przeniesione w inne miejsce (nawet jeśli wymaga to poniesienia dodatkowych nakładów), a które są wykorzystywane w działalności gospodarczej, kompletne i zdatne do użytku w dniu ich przyjęcia, nie powinny być traktowane jako część wyposażenia budynku.

W konsekwencji, takie instalacje, które:

• mogą być łatwo zdemontowane bez uszkodzenia konstrukcji ani konieczności kosztownych prac adaptacyjnych, a co za tym idzie nie są trwale związane z budynkiem oraz
• mogą być przeniesione i używane w innym miejscu bez utraty zdatności do użytku

- nie stanowią części składowej budynku, lecz są odrębnymi środkami trwałymi.

Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 11 marca 2022 r., nr: 0111-KDIB1-1.4010.26.2022.1.SH, organ podatkowy potwierdził, że mikroinstalacje fotowoltaiczne montowane na dachu będą stanowiły odrębny środek trwały.

Warto przy tym pamiętać, że , podatnicy mogą nie dokonywać odpisów amortyzacyjnych od składników majątku (o których mowa w art. 16a i 16b ustawy o CIT), których wartość początkowa (określona zgodnie z art. 16g ustawy o CIT) nie przekracza 10.000 zł. Wydatki poniesione na ich nabycie stanowią wówczas koszty uzyskania przychodów w miesiącu oddania ich do używania (art. 16d ustawy o CIT).

Podsumowując, firma ma możliwość:

• zakwalifikowania instalacji  do środków trwałych oraz dokonywania od nich odpisów amortyzacyjnych według właściwej stawki (w przypadku instalacji o wartości wyższej aniżeli 10.000zł) lub
• jednorazowo zaliczyć przedmiotowe wydatki na te instalacje do kosztów uzyskania przychodów (w przypadku instalacji o wartości niższej aniżeli 10.000zł).

Jak zaklasyfikować fotowoltaikę i klimatyzację w KŚT

W przypadku instalacji fotowoltaicznych stanowiących środek trwały może być on zaliczony do:

• grupy 3 KŚT, symbol 348 –  z roczną stawką amortyzacyjną w wysokości 7% lub
• grupy 6 KŚT, symbol 669 –  z roczną stawką amortyzacyjną w wysokości 10%.

Zgodnie z dominującym stanowiskiem organów podatkowych instalacje fotowoltaiczne powinny być kwalifikowane do grupy 6 KŚT i amortyzowane według stawki 10% (interpretacja indywidualna z 11 marca 2022 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.26.2022.1.SH, interpretacja indywidualna z  25 maja 2023 r., nr 0111-KDIB1-2.4010.121.2023.3.ANK).

Natomiast klimatyzatory powinny zostać zakwalifikowane do:

• grupy 6 KŚT, symbol 653 - z roczną stawką amortyzacyjną w wysokości 10%.

Klasyfikacja dodatkowych instalacji jako środka trwałego zależy przede wszystkim od ich charakteru, sposobu montażu oraz możliwości demontażu bez naruszenia konstrukcji budynku. Jeśli instalacja jest kompletna, zdatna do użytku, nie jest trwale związana z budynkiem i spełnia pozostałe kryteria ustawowe – może zostać uznana za odrębny środek trwały i podlegać amortyzacji. Warto dokładnie przeanalizować każdy przypadek z osobna, aby uniknąć błędów księgowych i podatkowych.

Mateusz Chrzanowski, konsultant podatkowy w Subteno Tax Komorniczak i Wspólnicy sp.k.