RSS Mapa strony Ustaw jako startową Mój portal niedziela, 27 maja 2012 r.
Jesteś tutaj: Strona główna » Rachunkowość » Sprawozdawczość (sprawozdania, terminy, obowiązek wyceny)
Rozmiar tekstu:  f1 f2 f3

Rachunkowość

RSS
26.01.2009

Metoda pośrednia

UWAGA: dokument jest dostępny tylko dla zarejestrowanych użytkowników.

Nie jesteś jeszcze użytkownikiem
Portalu FK?

Tylko w Portalu FK:
  • jesteś na bieżąco ze zmianami w prawie
  • możesz indywidualnie skonsultować się z ekspertami
  • skorzystasz z bazy ponad 8 500 pytań i odpowiedzi
  • masz dostęp do licznych narzędzi ułatwiających pracę

Możesz wykupić też jednorazowy dostęp do tego artykułu przez:

SMS      lub      Zapłac on-line

 Metoda pośrednia, drugi sposób sporządzania rachunku przepływów pieniężnych. Przy określaniu przepływów z działalności operacyjnej metodą pośrednią, punktem wyjścia jest zysk/strata netto. Korygujesz (oczyszczasz) tę wielkość o pozycje niepieniężne (niepowodujące zmiany środków pieniężnych lub ich ekwiwalentów, jak też o wyniki innych działalności niż operacyjna oraz elementy pieniężne wyniku, które zalicza się do właściwych rodzajów działalności tj. inwestycyjnej lub finansowej), czyli takie, które zostały ujęte w rachunku zysków i strat, przez co wpłynęły na wynik finansowy, ale które nie spowodowały przepływu pieniądza (np. amortyzacja, zmiana stanu rezerw, aport - wkład niepieniężny w postaci zapasów towarów, produktów, materiałów itp.). Pokazujesz także zmiany niektórych pozycji bilansowych. Do głównych zalet metody pośredniej należy: a) dostępność informacji o relacji zachodzącej między wynikiem finansowym netto, a przepływami pieniężnymi netto z działalności operacyjnej, w ramach tego samego elementu sprawozdania finansowego dla celów analiz danych za okresy przeszłe i przyszłe,
b) powiązania pozycji rachunku przepływów pieniężnych z pozycjami bilansu oraz rachunku zysków i strat,
c) możliwość - w większości jednostek - sporządzenia rachunku przepływów pieniężnych bez większej rozbudowy ewidencji księgowej.. Zobacz, jak wygląda schemat przepływów środków pieniężnych z działalności operacyjnej sporządzony metodą pośrednią:

A

Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej

I


 Zysk (strata) netto

II

Korekty razem

1

Amortyzacja

2

Zyski (straty) z tytułu różnic kursowych

3

Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)

4

Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej

5

Zmiana stanu rezerw

6

Zmiana stanu zapasów

7

Zmiana stanu należności

8

Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów

9

Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych

10

Inne korekty

III

Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
Pamiętaj, że sporządzanie cash flow zaczynasz od zysku/straty netto z rachunku zysków i strat. Poniżej zamieszczamy przykładowy rachunek przepływów pieniężnych dla działalności operacyjnej sporządzony metodą pośrednią.

A

Przepływy środków pieniężnych z działalności operacyjnej


I

Zysk (strata) netto

48.065


II

Korekty razem


-765.261

1

Amortyzacja

49.983

2

Zyski (straty) z tytułu różnic kursowych

5.780

3

Odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)

45.386

4

Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej

4.924

5

Zmiana stanu rezerw

3.580

6

Zmiana stanu zapasów

-103.711

7

Zmiana stanu należności

-1.096.528

8

Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z wyjątkiem pożyczek i kredytów


238.863

9

Zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych

38.000

10

Inne korekty

48.511


III

Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej

-717.196
Teraz przeanalizujemy kolejne pozycje. Zaczynasz od pozycji zysk/strata netto. POZYCJA A.I - ZYSK / STRATA NETTO W naszym przykładzie wartość ta wynosi 48.065. POZYCJA A.II - KOREKTY RAZEM Pozycja ta jest sumą korekt od 1 do 10, w naszym przykładzie wyniosła minus 765.261. POZYCJA A.II.1 - AMORTYZACJA Amortyzacja jest kosztem, ale nie jest wydatkiem. Nie pociąga za sobą żadnych przepływów pieniężnych, dlatego musisz ją wyeliminować. Kwotę amortyzacji dodajesz do wyniku finansowego. W naszym przykładzie amortyzacja planowa wyniosła 49.934 zł (dane z rachunku zysków i strat), a nieplanowa wyniosła np. 2.049 zł (te dane odczytujesz z informacji dodatkowej), czyli łącznie 51.983 zł. Amortyzacja pomniejszyła wynik finansowy, a więc korygujesz ją in plus. POZYCJA A.II.2 - ZYSKI/STRATY Z TYTUŁU RÓŻNIC KURSOWYCH W tej pozycji wykazujesz różnice kursowe, zrealizowane i niezrealizowane, niedotyczące działalności operacyjnej. Pamiętaj, że różnice kursowe wpisujesz z następującymi znakami: ujemne różnice kursowe ze znakiem "plus", a dodatnie - ze znakiem "minus". Dzieje się tak, ponieważ chcesz je wyeliminować. Zrealizowane różnice kursowe wykażesz potem w działalności inwestycyjnej i finansowej, tym razem z "właściwymi" znakami: ujemne z minusem, a dodatnie z plusem. Natomiast niezrealizowane różnice kursowe nie są już nigdzie odrębnie wykazywane. W przykładzie Twoja firma wykazała ujemne niezrealizowane różnice kursowe w kwocie 5.780 zł. Powstały one w związku z wyceną na koniec roku kredytu dewizowego (dane z informacji dodatkowej). POZYCJA A.II.3 - ODSETKI I UDZIAŁY W ZYSKACH (DYWIDENDY) Ta korekta ma na celu przeniesienie odsetek i dywidend do pozostałych rodzajów działalności. Odsetki i dywidendy zapłacone przenosisz do działalności finansowej, otrzymane - do inwestycyjnej. Załóżmy, że Twoja firma zapłaciła odsetki od kredytu bankowego w wysokości 51.729 zł (te dane umieściłeś w informacji dodatkowej). W działalności operacyjnej pokazujesz to jako korektę ze znakiem "plus". W działalności finansowej wykażesz jako wypływ gotówki - ze znakiem "minus". Firma otrzymała również odsetki od lokat bankowych w wysokości 6.343 zł. W działalności operacyjnej będzie to korekta ze znakiem "minus", w działalności finansowej pokażesz tę kwotę ze znakiem "plus". Łącznie w przepływach z działalności operacyjnej dokonasz korekty o 45.386 zł. POZYCJA A.II.4 - ZYSK (STRATA) Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Sprzedając środki trwałe, wartości niematerialne i prawne, papiery wartościowe i inne składniki majątku trwałego, firma może osiągnąć zysk lub ponieść stratę. Wiesz już, że zysk to nie to samo, co środki pieniężne. W tej pozycji eliminujesz więc wynik na sprzedaży: zysk ze znakiem "minus", stratę - ze znakiem "plus". Załóżmy, firma sprzedała majątek trwały ze stratą 3.075 zł (te dane umieściłeś w rachunku zysków i strat). Sprzedała też papiery wartościowe o wartości księgowej 1.300 zł za 1.500 zł (dane dodatkowe).
Wynik na sprzedaży wyniósł:
-3.075 + (1.500 -1.300) = -2.875 zł
czyli Twoja firma poniosła stratę. Pamiętaj, że tę stratę korygujesz ze znakiem plus. W bieżącym okresie zarejestrowałeś odpis aktualizujący wycenę bilansową środków trwałych, spowodowany trwałą utratą wartości jednego z nich. Odpis ten obciążył pozostałe koszty operacyjne i dlatego tu musisz go wyeliminować. Tak więc korekta ma wartość: - 2.875 - 2.049 = - 4.924. (in plus) W pozycji "Zysk (strata) z działalności inwestycyjnej" wykazujesz również zmiany z tytułu darowizn. Darowizny niegotówkowe przekazane lub otrzymane nie zmieniają stanu środków pieniężnych, ale wpływają na wynik finansowy. Darowizny przekazane musisz wyeliminować ze znakiem "plus", otrzymane - ze znakiem "minus". POZYCJA A. II. 5 - ZMIANA STANU REZERW Rezerwy, podobnie jak amortyzacja, są wielkością księgową - memoriałową, a nie kasową. Wzrost rezerw w ciągu roku oznacza koszty, spadek - przychody, ale nie mają miejsca żadne przepływy gotówkowe. Dlatego musisz skorygować wynik finansowy o zmianę stanu rezerw. Wzrost rezerw ujmujesz ze znakiem "plus", spadek - ze znakiem "minus". Załóżmy, że w bilansie zmiana rezerw na zobowiązania, na początku roku wyniosła 4.320 zł, a na koniec - 7.900 zł. Nastąpił zatem wzrost rezerw o 3.580 zł, a zatem o tyle musisz skorygować wynik finansowy in plus. POZYCJA A.II. 6 - ZMIANA STANU ZAPASÓW Dane o zmianie stanu zapasów uzyskujesz wprost z bilansu jako różnicę między saldem na początek i na koniec roku. Zmniejszenie stanu zapasów oznacza uwolnienie gotówki i dlatego wykazujesz je ze znakiem "plus". Wzrost stanu zapasów to dodatkowe zakupy, czyli wypływ gotówki - pokazujesz ze znakiem "minus". Zapasy Twojej firmy wzrosły ze 146.901 zł na 250.612 zł (dane z bilansu), czyli o 103.711 zł. Korekta będzie więc miała znak "minus". POZYCJA A. II. 7 - ZMIANA STANU NALEŻNOŚCI W tym wypadku postępujesz podobnie jak przy zapasach. Musisz jednak pamiętać, że w tej pozycji wykazujesz zmianę należności brutto. Nie uwzględniasz natomiast należności z tytułu:
- zakupu lub sprzedaży składników działalności inwestycyjnej,
- nadpłaconych dywidend z podziału zysku z lat ubiegłych,
ponieważ są one ujęte w innych pozycjach cash flow. Zmiana stanu należności wyniosła (dane z informacji dodatkowej):
1.970.738 - 874.210 = 1.096.528 zł (wzrost - ze znakiem "minus").
POZYCJA A. II. 8 - ZMIANA STANU ZOBOWIĄZAŃ KRÓTKOTERMINOWYCH Z WYJĄTKIEM POŻYCZEK I KREDYTÓW W tej pozycji pomijasz kredyty i pożyczki, które wykażesz później w działalności finansowej. Podobnie jak przy należnościach eliminujesz pozycje, które prezentujesz w innych częściach sprawozdania, a więc zobowiązania z tytułu:
- zakupu lub sprzedaży składników działalności inwestycyjnej,
- leasingu finansowego,
- dywidend z podziału zysku z lat ubiegłych. W przykładzie (dane z bilansu) wygląda to następująco:
 1 stycznia31 grudnia
zobowiązania krótkoterminowe868.1691.457.999
w tym kredyty bankowe262.435613.402
 
 605.734844.597
 
Zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych, z pominięciem kredytów bankowych, wyniosła:
844.597 - 605.734 = 238.863 zł (wzrost).
Wzrost stanu zobowiązań oznacza przyrost gotówki i dlatego pokazujesz go ze znakiem "plus". Spadek wykazałbyś ze znakiem "minus". POZYCJA A. II. 9 - ZMIANA STANU ROZLICZEŃ MIĘDZYOKRESOWYCH W jednej pozycji ujmujesz łącznie zmianę stanu krótkoterminowych rozliczeń międzyokresowych (z aktywów) oraz rozliczeń międzyokresowych (z pasywów).
Aby uzyskać potrzebne dane musisz sięgnąć do bilansu.
Załóżmy, że w bilansie "Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe" (pozycja B.IV) 1 stycznia wyniosły 7.423 zł, a 31 grudnia 12.755 zł. Zatem krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe wzrosły o:
12.755 - 7.423 = 5.332 zł
Zauważ, że wzrost aktywów niepieniężnych może oznaczać większe zaangażowanie środków pieniężnych, czyli wydatek. Teraz musisz sprawdzić, o ile wzrosły rozliczenia międzyokresowe w pasywach (dane z bilansu). Załóżmy, że w bilansie w pozycji B.IV wpisałeś pod datą 1 stycznia - 28.907 zł, a pod datą 31 grudnia 72.239 zł. A zatem rozliczenia międzyokresowe w pasywach wzrosły o:
72.239 - 28.907 = 43.332 zł.
Wzrost pasywów to mniejsze zaangażowanie gotówki, czyli wpływ. Ostatecznie musisz dokonać korekty ze znakiem "plus":
43.332 - 5.332 = 38.000 zł.
I właśnie tę sumę wpisujesz w pozycji A.9. POZYCJA A. II. 10 - INNE KOREKTY W naszym przykładzie nie występują, ale musisz wiedzieć, że mogą się tu znaleźć m.in.:
- niepieniężne straty (znak "plus") i zyski (znak "minus") losowe w majątku trwałym, papierach wartościowych, itp.,
- wartość aportu rzeczowego przekazanego (znak "minus") lub otrzymanego (znak "plus") w postaci majątku obrotowego,
- umorzone zaciągnięte kredyty i pożyczki (znak "minus"),
- umorzone udzielone pożyczki (znak "plus"),
- odpis z zysku na fundusz świadczeń socjalnych (znak "minus"). W informacji dodatkowej sprawdzasz o ile wzrosły odpisy aktualizujące należności.
Załóżmy, że w informacji dodatkowej rezerwa 31 stycznia wynosiła 52.319 zł, a 31 grudnia 100.830 zł. Teraz obliczasz wzrost odpisów aktualizujących należności:
100.830 - 52.319 = 48.511 zł.

Sporządzenie sprawozdania z przepływów z działalności operacyjnej zacząłeś od zysku netto. Jak widzisz, po dokonaniu wszystkich wymaganych korekt okazało się, że w firmie nie przybyło gotówki, wprost przeciwnie - ubyło środków pieniężnych na kwotę 717.196 zł. PAMIĘTAJ !
Metoda pośrednia to drugi sposób, za pomocą którego sporządzasz rachunek przepływów pieniężnych. Nawet gdy będziesz posługiwał się metodą bezpośrednią, to i tak będziesz musiał uzgodnić przepływy z działalności operacyjnej metodą pośrednią Przy określaniu przepływu z działalności operacyjnej metodą pośrednią, zaczynasz od zysku/straty netto. Pamiętaj! Szczegółowe zasady sporządzania rachunku przepływów pieniężnych zawiera Krajowy Standard Rachunkowości nr 1 "Rachunek przepływów pieniężnych" (Dz.Urz. MF z 29 sierpnia 2003 roku, nr 12, poz. 69). Autor: Katarzyna Włodarska, specjalista do spraw szkoleń z rachunkowości finansowej w firmie Ernst & Young Konsultant: dr hab. Waldemar Gos, profesor w Katedrze Rachunkowości Uniwersytetu Szczecińskiego, wykładowca w Zachodniopomorskiej Szkole Biznesu Konsultant: Krzysztof Jan Majczyk, doradca podatkowy, usługowy księgowy, ekonomista
Ostatnia aktualizacja: 26.01.2009