Sprawdź, jakie stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w sprawie oskładkowania świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bhp dla zleceniobiorców.
1. Podstawa wymiaru składek
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106, dalej rozporządzenie składkowe) zawiera katalog przychodów, niestanowiących podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, uiszczanej przez pracodawcę i zleceniodawcę
I tak podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie stanową m.in. następujące przychody: wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych (§ 2 pkt ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego).
Skoro w §1 rozporządzenia składkowego jest mowa o przychodach osiąganych przez pracownika w związku z zatrudnieniem w ramach stosunku pracy, można wnioskować, że wyłączenia o których mowa w § 2 pkt ust. 1 rozporządzenia składkowego dotyczą przychodów uzyskiwanych tylko przez pracowników. W związku z tym przychody zleceniobiorców będące np. wartością świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia powinny być oskładkowane.
Takie zdanie ma również w tej kwestii ZUS, od decyzji której (decyzja została wydana w przedmiocie wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne osób wykonujących w latach 2000-2004 prace na podstawie umowy zlecenia) odwołała się Janina L.
Zdaniem ZUS wyłączenie z podstawy wymiaru składek wyżej wymienionych szczegółowo przychodów pracodawcy dotyczy wyłącznie osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, a nie dotyczy osób wykonujących pracę na podstawie innej umowy.
Sprawa ta trafiła do Trybunału Konstytucyjnego w celu rozstrzygnięcia zgodności § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego z Konstytucją RP.
2. Trybunał Konstytucyjny wziął pod lupę § 2 pkt ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego
16 lutego br. Trybunał Konstytucyjny po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Okręgowego w Gliwicach Wydział VIII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dotyczącego zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe orzekł, że zasady ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe są niezgodne z konstytucją.
Przepisy te dyskryminują zleceniobiorców. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny, nie ma podstaw do różnicowania sytuacji pracowników i zleceniobiorców
W związku z tym, że § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego nie dotyczy zleceniobiorców wykonujących pracę w zakładzie pracy lub miejscu wyznaczonym przez pracodawcę w zakresie wartości świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalentów za te świadczenia wypłacane zgodnie z przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalentów pieniężnych za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 konstytucji.
Przepis ten w zakresie wyżej wskazanym, traci moc obowiązującą z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw.
Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej podjęło już wstępne prace nad nowelizacją rozporządzenia składkowego, biorąc przede wszystkim pod uwagę, to, że wielu pracodawców obecnie, co raz częściej zatrudnia osoby fizyczne na podstawie umów zleceń.
Orzeczenie Trybunału jest wskazówką dla sądu pytającego, że przepis, w stosunku do którego zgłosił wątpliwość, jest niekonstytucyjny. Daje to sądowi możliwość wyciągnięcia z tego faktu wniosków przy wydawaniu orzeczenia.
Jeżeli w czasie odroczenia terminu wejścia w życie orzeczenia o niekonstytucyjności prawodawca dokona zmiany rozporządzenia, wówczas po upływie tego terminu brak będzie podstaw do żądania wznowień postępowań zapadłych w czasie obowiązywania i stosowania rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjne.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego jest ostateczny.
Podstawa prawna: wyrok Trybunał Konstytucyjnego z 16 lutego 2010 r. sygn. akt P 16/09
