Jednym z warunków odliczania podatku z faktur VAT RR jest dokonanie zapłaty należności za produkty rolne. Wątpliwości budzi kwestia, czy w przypadkach dokonywania zapłaty w ratach podatnicy (nabywcy produktów rolnych) mogą dokonywać proporcjonalnych odliczeń z faktur VAT RR. Wyrok w tej sprawie wydał 9 marca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (sygn. I SA/Po 51/10). Poznaj szczegóły sprawy i komentarz eksperta.
Stan faktyczny
Spółka, jako producent cukru, nabywa od rolników ryczałtowych (plantatorów) produkty rolne, tj. buraki cukrowe, od których przysługuje zryczałtowany zwrot podatku od towarów i usług. Zawierane przez spółkę umowy dostawy buraków cukrowych są umowami rocznymi.
Po zakończeniu dostawy buraków cukrowych przez rolnika ryczałtowego spółka wystawia mu fakturę VAT RR dokumentującą dostawę buraków. W umowach kontraktacyjnych na 2009 r. spółka ustalała z rolnikami, że będzie dokonywać wypłat należności dla rolników ryczałtowych w dwóch ratach.
Pierwszą ratę w wysokości 90% należności za buraki kwotowe rolnicy mieli otrzymać przelewem w terminie 30 dni od dnia złożeniu oświadczenia o zakończeniu dostawy, jednakże nie później niż 31 stycznia 2010 r. Natomiast pozostałe 10% należności za buraki kwotowe oraz należność za buraku pozakwotowe przeklasyfikowane na buraki kwotowe miała być wypłacona na konto plantatora do 31 stycznia 2010 r.
W tej sytuacji spółka powzięła wątpliwość, czy może dokonywać odliczenia kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku z faktur VAT RR w miesiącach ich faktycznej zapłaty proporcjonalnie do wielkości kwoty dokonanej zapłaty na rzecz rolnika ryczałtowego. Pytanie to spółka zadała w skierowanym do Ministra Finansów wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej, zajmując stanowisko, że będzie mogła dokonywać takich odliczeń.
Stanowisko Ministra Finansów
Odpowiedzi na wniosek spółki w imieniu Ministra Finansów udzielił Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu. Organ podatkowy w interpretacji indywidualnej z 5 października 2009 r. (sygn. ILPP2/443-948/09-3/SJ, publ. http://sip.mf.gov.pl/sip/) uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.
Zdaniem organu podatkowego, „ (…) dopiero uiszczenie całej należności będzie uprawniać podatnika do odliczenia zryczałtowanego zwrotu wypłacanego rolnikowi. Dokonanie zapłaty w części nie uprawnia do odliczenia (proporcjonalnej) części zryczałtowanego zwrotu w tej zapłacie”.
W konsekwencji Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu uznał, że (…) Spółka jako podatnik nabywający produkty rolne od rolnika ryczałtowego, rozliczająca podatek od towarów i usług, nie jest uprawniona do powiększenia podatku naliczonego tylko o taką kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku, jaka odpowiada procentowi przekazanej w danym miesiącu na rachunek bankowy rolnika ryczałtowego w stosunku do całej kwoty należności za produkty rolne, gdyż w takiej sytuacji nie zostaje spełniony warunek zapłaty należności za produkty rolne, obejmujący również kwotę zryczałtowanego zwrotu podatku (…). Prawo do powiększenia podatku naliczonego u nabywcy produktów rolnych (u Spółki) będzie przysługiwało w okresie rozliczeniowym (miesiącu), w którym za pośrednictwem banku zostanie uregulowana całość należności (ostatnia rata) wynikająca z faktury VAT RR, zgodnie z terminem płatności określonym w umowie”.
Po bezskutecznym wezwaniu Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu do usunięcia naruszenia prawa i zmiany interpretacji indywidualnej polegającej na uznaniu stanowiska spółki za prawidłowe spółka wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu
Skargę spółki Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpatrzył, wydając wyrok z 9 marca 2010 r. (sygn. I SA/Po 51/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sąd ten podzielił stanowisko spółki i uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną.
WSA w Poznaniu wskazał, że sporne przepisy art. 116 ust. 6 i 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm., dalej: ustawa o VAT) nie ustosunkowują się wprost do istoty sporu między spółką a Ministrem Finansów.
W konsekwencji spór ten należy rozstrzygnąć (…) sięgając do innych wykładni oprócz językowej - celowościowej oraz systemowej”.
Zdaniem sądu „(…) w sytuacji nałożenia na podatnika VAT obowiązku finansowania zryczałtowanego zwrotu podatku rolnikowi ryczałtowemu, jeżeli wywiązuje się on z tegoż obowiązku w częściach (ratalnie) kosztem swojego majątku, bezpodstawnym jest obarczanie go tym obowiązkiem nadmiernie, poprzez ograniczenie mu prawa do odzyskania uiszczonych kwot zryczałtowanego zwrotu podatku, z tytułu dokonanych płatności częściowych (ratalnych) ze stosowną częścią tego podatku, a umożliwienie dokonywania tegoż odliczenia dopiero w rozliczeniu za miesiąc dokonania ostatniej zapłaty. Ponadto, skoro celem unormowania art. 116 ust. 6 ustawy jest skłonienie podatnika - nabywcy towarów od rolnika ryczałtowego - do jak najszybszego zapłacenia mu należności wynikającej z faktury VAT RR, w tym zryczałtowanego zwrotu podatku, podobnie jak ma to miejsce w przypadku kontrahentów małych podatników, zasada odliczania podatku w części uregulowanej należności, znajduje zastosowanie w przypadku, jeżeli realizuje cel tego unormowania”.
Zdaniem eksperta
Rozstrzygnięty przez WSA w Poznaniu spór między spółką a Ministrem Finansów dotyczy wykładni przepisów art. 116 ust. 6 ustawy o VAT. Na gruncie tych przepisów sporna przez długi czas była kwestia, czy ratalne dokonywanie płatności pozwala na proporcjonalne odliczanie zryczałtowanego zwrotu podatku z faktur VAT RR.
Wydawało się, że kwestia ta została rozstrzygnięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 kwietnia 2009 r. (sygn. I FSK 254/08, publ. ONSAiWSA 2010/1/15), w którym sąd orzekł, że „ (…) przepis art. 116 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 ze zm.) nie sprzeciwia się zwiększeniu u nabywcy produktów rolnych kwoty podatku naliczonego, o której mowa w art. 86 ust. 2 tej ustawy, o stosowną część zryczałtowanego zwrotu podatku w rozliczeniu za okres rozliczeniowy, w którym dokonano częściowej zapłaty należności rolnikowi ryczałtowanemu”.
Jak jednak widać z zaskarżonej do WSA w Poznaniu interpretacji indywidualnej, stanowisko to wciąż nie zostało zaakceptowane przez organy podatkowe. Co istotne, stało się tak mimo że we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej spółka przywołała powyższy wyrok NSA, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 maja 2009 r. (sygn. I SA/Bd 156/09, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Zostało to pominięte przez organ podatkowy, który ograniczył się do zdawkowego stwierdzenia, że „(…) w kwestii powołanych przez Spółkę wyroków sądów administracyjnych stwierdzić należy, że stanowią one rozstrzygnięcia w konkretnej sprawie, osadzonych w określonym stanie faktycznym i tylko do nich się zawęża, w związku z tym nie mają mocy powszechnie obowiązującego prawa”.
Podejście to zostało skrytykowane przez WSA w Poznaniu, który wskazał, że „(…) organ podatkowy, nawet w przypadku, gdy nie podziela stanowiska zawartego w przedstawionych wyrokach, winien się do nich odnieść pod względem merytorycznym. Mimo że orzecznictwo sądowe, co do zasady, nie ma w polskim systemie prawnym charakteru precedensowego, to nie można pomijać faktu, że w zakresie interpretacji podatkowych (ogólnych i indywidualnych) orzecznictwo to zyskuje szczególnie na znaczeniu”.
Doprowadziło to sąd do wniosku, że organ podatkowy „(…) ma obowiązek dokonywać wnikliwej analizy tego orzecznictwa w postępowaniu zmierzającym do wydania takiej interpretacji, a zwłaszcza w przypadku, gdy na takowe orzecznictwo powołuje się strona składająca wniosek o jej wydanie”.
Jak wynika z powyższego, komentowany wyrok WSA w Poznaniu jest kolejnym z serii wyroków sądów administracyjnych, w których zajęły one podobne stanowisko (oprócz wymienionych powyżej wyroków wskazać można również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 5 czerwca 2009 r. - I SA/Lu 209/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
W tej sytuacji podatnicy mogą czuć się stosunkowo bezpiecznie, odliczając - wbrew stanowisku reprezentowanym przez Ministra Finansów oraz organy podatkowe - kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku z faktur VAT RR proporcjonalnie do wielkości dokonywanych wpłat na rzecz rolników ryczałtowych.
Podstawa prawna: - art. 116 ust. 6 i 7 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).
