W Sejmie trwają prace nad senackim projektem zmian w kodeksie karnym skarbowym, który przewiduje lepszą ochronę praw właścicieli przedmiotów pochodzących z przestępstw lub służących popełnieniu przestępstw i wykroczeń skarbowych, a niebędących sprawcami takich przestępstw lub wykroczeń. Konieczność zmian wymusił wyrok Trybunału Konstytucyjnego.
Kodeks karny skarbowy przewiduje, że sąd orzeka (lub może orzec) środek karny przepadku przedmiotów czy to pochodzących z przestępstwa, czy to służących jego popełnieniu także wówczas, gdy nie są własnością sprawcy. Przepadku przedmiotów nie orzeka się, jeżeli są własnością osoby trzeciej, a sprawca uzyskał je w drodze czynu zabronionego jako przestępstwo lub wykroczenie.
Kodeks karny skarbowy przyznaje właścicielowi przedmiotów podlegających przepadkowi roszczącemu sobie prawo do przedmiotów podlegających przepadkowi możliwość dochodzenia swoich roszczeń w postępowaniu w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Właściciel przedmiotów ma prawo zgłosić chęć przystąpienia do sprawy do chwili rozpoczęcia przewodu sądowego w pierwszej instancji.
W razie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, co do których ich właściciel nie zgłosił chęci przystąpienia do procesu sądowego we właściwym czasie z przyczyn od siebie niezależnych, np. nie był poinformowany o toczącym się procesie, odpowiedzialność Skarbu Państwa ocenia się według przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia.
Artykuł 119 § 3 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765), dalej: kks, przewidywał, że roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wygasa, jeżeli powództwa nie wytoczono w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów, nie później jednak niż przed upływem 2 lat od daty uprawomocnienia się tego orzeczenia.
Przepis art. 119 § 3 kks został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją RP w wyroku z 11 maja 2010 r., sygn. akt SK 50/08 i utracił moc 25 maja 2010 r. We wskazanym wyżej wyroku Trybunał stwierdził, że zakwestionowany przepis powoduje sytuację, w której osoba uprawniona do przedmiotu podlegającego przepadkowi, pomimo wykazania się wymaganą starannością we własnych sprawach, dowiaduje się o przysługującym jej roszczeniu z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia już po upływie terminu do jego zgłoszenia, czego skutkiem jest wygaśniecie roszczenia. Przepisy Konstytucji RP przewidują ochronę własności i innych praw majątkowych, do których zalicza się także roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Trybunał stwierdził, że ani zamiar szybkiej eliminacji korzyści majątkowych pochodzących z przestępstw i wykroczeń skarbowych, ani też interesy fiskalne państwa nie mogą ograniczać prawa właścicieli ochrony ich majątku i prowadzić do braku możliwości realizacji ich praw jako właścicieli rzeczy.
TK stwierdził, że do dochodzenia roszczeń właściciela rzeczy powinny mieć zastosowanie reguły Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń majątkowych.
Stąd zaszła konieczność nowelizacji wskazanego wyżej art. 119 § 3 kks. W Sejmie trwają obecnie prace nad senackim projektem nowelizacji Kodeksu karnego skarbowego, zgodnie z którym roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia będzie wygasać, jeżeli powództwa nie wytoczono w terminie 3 miesięcy, licząc od dnia, w którym powód dowiedział się o prawomocnym orzeczeniu przepadku przedmiotów, nie później jednak niż przed upływem 10 lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Projektowany przepis znacząco wydłuża okres dochodzenia swoich praw przez właściciela rzeczy pochodzących lub służących popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego, nie będącego sprawcą tych czynów.
Zgodnie z założeniami omawiana nowelizacja ma wejść w życie po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Podstawa prawna: - art. 119 § 3 ustawy z 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jedn.: Dz.U. z 2007 r. nr 111, poz. 765),
- projekt zmian w ustawie - Kodeks karny skarbowy (nr druku sejmowego: 3858).
- projekt zmian w ustawie - Kodeks karny skarbowy (nr druku sejmowego: 3858).
