Już wiesz, jaki podatek dochodowy od osób fizycznych zapłacisz w 2004 r. - ustawa została opublikowana!

Nowelizacja ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm., dalej zwanej updof) pociąga za sobą wiele zmian, między innymi wprowadza 19% stawkę podatku dla osób prowadzących działalność gospodarczą, ujednolica sposób opodatkowania wszystkich dochodów kapitałowych również ze stawką podatku w wysokości 19%. Inaczej będziesz rozliczać od 1 stycznia 2004 r., zaliczki na podatek w przypadku tzw. małych zleceń.
Skróceniu uległa lista ulg i zwolnień od podatku dochodowego, a skala podatkowa i jej progi nie uległy zmianie co oznacza, że w przyszłym roku znowu zapłacisz wyższy podatek dochodowy, jeżeli uzyskujesz dochody z pracy najemnej.

Poniżej omawiamy najważniejsze zmiany, które wprowadza ustawa z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1956).

Podatnik prowadzący działalność gospodarczą może wybrać formę opodatkowania. Albo będzie płacił nadal podatek według skali podatkowej, albo skorzysta ze stawki 19%. Przy stawce 19% nie ma kwoty wolnej od podatku. Zatem podatek należy zapłacić już w momencie osiągnięcia pierwszego dochodu z możliwością odliczenia kosztów prowadzonej działalności.

Jeżeli podatnik chce wybrać opodatkowanie według stawki jednolitej 19% musi złożyć naczelnikowi właściwego urzędu skarbowego pisemne oświadczenie. Termin upływa 20 stycznia 2004 r. Pamiętaj, że raz dokonany wybór dotyczy również lat następnych. Jeżeli rozliczany przez Ciebie podatnik - przedsiębiorca, rozpocznie działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego, może złożyć oświadczenie do dnia jej rozpoczęcia, najpóźniej do dnia uzyskania pierwszego przychodu. O rezygnacji ze stawki liniowej również trzeba zawiadomić organ skarbowy.

Wybór 19% stawki podatku wyklucza również możliwość skorzystania ze wspólnego opodatkowania się z małżonkiem lub łącznego opodatkowania dochodów osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci. Podatnik taki nie może również dokonywać żadnych odliczeń, ani od dochodu ani od podatku. Wyjątek stanowi możliwość odliczenia od podatku opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.

Wybór stawki 19% wyklucza też możliwość korzystania z ulg na zasadzie praw nabytych. Jeżeli podatnik, którego rozliczasz, wybierze na 2004 r. 19% podatek liniowy nie przysługuje mu prawo do dokonywania odliczeń i zwolnień od dochodu i od podatku. Prawa nabyte nie mają więc w tej sytuacji zastosowania.
Nie zawsze zatem wybór stawki liniowej okaże się korzystny.

Każda osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą ma wybór: może płacić podatek dochodowy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej o stawce 19% lub pozostać przy zasadach ogólnych i płacić podatek według dotychczas obowiązującej progresywnej skali podatkowej, zachowując tym samym prawa nabyte z tytułu nierozliczonych jeszcze ulg oraz możliwość rozliczania się wspólnie z małżonkiem lub małoletnim dzieckiem.

Wybór stawki 19% podatku oznacza konieczność składania odrębnych deklaracji podatkowych odnoszących się jedynie do przychodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej.

Jest jednak grupa podatników, którzy nie mają prawa wyboru 19% stawki podatku w przypadku dochodów uzyskiwanych z działalności gospodarczej.

Nie mogą wybrać podatku liniowego podatnicy, którzy rozpoczną działalność w 2004 r. albo rozpoczęli ją w 2003 r., ale dochody uzyskają z działalności, którą wykonywali lub wykonują jako pracownicy na rzecz swych byłych lub obecnych pracodawców.
Jeżeli zatem rozliczany przez Ciebie podatnik wybierze najpierw opodatkowanie liniowe, to jeśli uzyska w ciągu 2004 r. dochody w ramach prowadzonej działalności od swojego byłego pracodawcy, wybór stawki 19% będzie nieskuteczny, będzie musiał zapłacić podatek według skali podatkowej z należnymi odsetkami z tytułu zaległości podatkowych.

Nie mogą również płacić podatku liniowego podatnicy, którzy w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej zawierają kontrakty menedżerskie oraz umowy o zarządzanie przedsiębiorstwem.

Wybór opodatkowania według stawki liniowej nie wyklucza płacenia zaliczek miesięcznych w formie uproszczonej. Tak jak dotychczas w przyszłym roku podatkowym wpłacisz co miesiąc 1/12 kwoty podatku obliczonego od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej wykazanego w zeznaniu podatkowym za poprzedni rok (lub w roku poprzedzającym dany rok podatkowy o dwa lata).



Przedziały skali podatkowej na 2004 r. oraz stawki podatku (19%, 30% i 40%) są takie same jak w roku obecnym. Ponadto skala podatkowa nie będzie podlegała już waloryzacji. Nie uległa zmianie kwota wolna od podatku.



Nie uległy zmianie zryczałtowane koszty uzyskania przychodu w wypadku umów zleceń (20%) i praw autorskich (50%). Podwyższone w stosunku do obecnie obowiązujących koszty obowiązywać będą ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych, a także w odniesieniu do kontraktów menedżerskich.





Od 1 stycznia 2004 r. opodatkowaniu podlegają zyski z giełdy. Obecnie obowiązujące przepisy zwalniają od podatku dochodowego w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2003 r. dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych nabytych w obrocie publicznym (art. 52 pkt 1 updof). Jest to wyjątek od obowiązującej zasady, w myśl której dochody z odpłatnego zbycia papierów wartościowych podlegają opodatkowaniu według skali podatkowej.
Zwolnienie to przestanie obowiązywać, w związku z czym opodatkowaniem zostaną objęte wszystkie dochody uzyskane z odpłatnego zbycia papierów wartościowych.

Opodatkowane zatem będą dochody od sprzedaży obligacji skarbu państwa i jednostek samorządu terytorialnego oraz akcji i innych papierów wartościowych kupionych na giełdzie, w ofercie publicznej albo w tzw. regulowanym obrocie pozagiełdowym. 19% stawka podatku obejmie zarówno odsetki od wkładów oszczędnościowych (obecnie opodatkowane stawką 20%), zysk ze sprzedaży jednostek funduszy inwestycyjnych, jak i dywidendy (dotychczas opodatkowane stawką 15%).

Podatek od zysków z kapitału dotyczy dochodów osiągniętych w 2004 r. i podlega rocznemu rozliczeniu w 2005 r.

Nie będzie podlegać podatkowi od dochodów sprzedaż akcji i obligacji kupionych przed 1 stycznia 2004 r. Dochody te nie podlegają łączeniu z dochodami uzyskanymi z innych źródeł. Nie będziesz odprowadzać w ciągu roku zaliczek.

Zastosowanie do wszystkich dochodów kapitałowych będzie miała jedna stawka 19% i taka zasada - dochód rozliczysz jako różnicę między przychodami z kapitałów osiągniętych w roku podatkowym a kosztami ich uzyskania (ceną danego papieru wartościowego, opłatą związaną z posiadaniem rachunku w biurze maklerskim, kosztami sprzedaży papierów wartościowych).

Z zysków obciążonych podatkiem liczonym od dochodów kapitałowych podatnik musi rozliczyć się sam, składając odrębne zeznanie. Jeżeli zatem uzyskasz dochody z pracy i z zysków kapitałowych, złożysz dwa odrębne zeznania w terminie do złożenia zeznania rocznego. Informacji o uzyskanych dochodach dostarczy Ci firma, za pośrednictwem której dokonałeś transakcji na giełdzie.

I tu będą wyjątki od tej zasady. Podatek od odsetek od lokat i pożyczek, odsetek i dyskonta od papierów wartościowych, od dochodów z udziału w funduszach inwestycyjnych i kapitałowych z tytułu dywidend i innych przychodów z udziału w zyskach osób prawnych, od dochodów członków pracowniczych funduszy emerytalnych, od dochodów ze zbycia prawa poboru do akcji emitowanych przez fundusz emerytalny w imieniu jego członka oraz od kwot wypłaconych jednorazowo przez otwarty fundusz emerytalny małżonkowi jego zmarłego członka nie będzie rozliczany z kosztami, a ryczałtem.

W 2004 r. nie skorzystamy już z wielu ulg i zwolnień podatkowych. Nie będzie ulgi:
- na dojazdy dzieci do szkół poza miejscem zamieszkania,
- na odpłatne kształcenie w szkołach wyższych i w wyższych szkołach zawodowych,
- na literaturę fachową, przyrządy i pomoce naukowe oraz programy komputerowe,
- na własne odpłatne dokształcanie się podatnika,
- z tytułu składki na rzecz organizacji, do których przynależność podatnika jest obowiązkowa (na samorządy zawodowe),
- z tytułu zatrudnienia osób pozbawionych wolności.

Nie będą zwolnione w przyszłym roku z podatku bony towarowe, talony oraz inne znaki uprawniające do ich wymiany na towary albo usługi. Do wysokości 380 zł zwolnieniu będą natomiast podlegać innego rodzaju świadczenia rzeczowe dla pracowników.

Podatek trzeba będzie odprowadzić również od wartości otrzymywanych przez pracowników napojów bezalkoholowych i posiłków wydawanych pracownikom w czasie pracy, bonów, talonów, kuponów, które uprawniają do uzyskania napojów bezalkoholowych w związku z zawarciem przez pracodawcę umowy z wyspecjalizowaną jednostką na wydawanie pracownikom napojów i gotowych posiłków.
Zwolnienie nadal będzie dotyczyć tych świadczeń na rzecz pracowników, kiedy obowiązek dostarczenia napojów czy posiłków wynika z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy.

Nadal będziesz mógł odliczać od dochodu:
- składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i na rehabilitację osób niepełnosprawnych),
- darowizny na cele kultu religijnego i na kościelną działalność charytatywną.

Od 1 stycznia 2004 r. od podatku będziesz mógł odliczyć:
- wpłatę na rzecz organizacji pożytku publicznego, ale nie więcej niż o 1%. Z ulgi tej można skorzystać już w odniesieniu do podatku za 2003 r.,
- składki zapłacone na ubezpieczenia zdrowotne, ale w kwocie nieprzekraczającej 7,75% podstawy ich wymiaru.

Jeszcze jedynie w 2004 r. i 2005 r., możesz dokonać odliczenia z tytułu ulgi na remont i modernizację. Limit odliczeń ustalono na okres 2003-2005.

Do końca 2004 r. możesz kontynuować odliczenia z tytułu dużej ulgi mieszkaniowej, oraz z tytułu oszczędzania w kasie mieszkaniowej i z tytułu budowy mieszkań na wynajem. Od podstawy opodatkowania nadal możesz odliczać tzw. ulgę odsetkową, jeżeli zaciągnąłeś kredyt mieszkaniowy na nową inwestycję mieszkaniową. Nie musi ona zostać ukończona w ciągu 3 lat, licząc od końca roku, w którym otrzymano pozwolenie na budowę, jeżeli mieszkanie buduje spółdzielnia lub deweloper. Natomiast jeżeli budowę prowadzi podatnik, termin 3 lat obowiązuje.

Od 1 stycznia 2004 r. z podatku dochodowego zwolnione będą otrzymane przez wolontariuszy należności od organizacji pozarządowych, a także organów administracji publicznej (gmin, powiatów) i podległych im jednostek organizacyjnych lub przez nie nadzorowanych. Zwolnieniem objęte zostały:
- koszty szkoleń,
- podróży służbowych,
- diet,
- badań lekarskich,
- wyposażenia w środki ochrony osobistej,
- składek płaconych na ubezpieczenie zdrowotne,
- kosztów ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Nowe zwolnienie dotyczy również dopłat bezpośrednich dla rolników otrzymanych od Unii Europejskiej w ramach Wspólnej Polityki Rolnej.

Nadal są nieopodatkowane diety i inne należności za podróże służbowe, zarówno krajowe, jak i zagraniczne. Zwolnienie przysługuje w stosunku do diet wypłacanych pracownikom, osobom niebędącym pracownikami (zleceniobiorcom) oraz wolontariuszy.

Od 1 stycznia 2004 r. podatek zapłacą nauczyciele od dodatków przysługujących im na podstawie Karty Nauczyciela (dodatków mieszkaniowych, jednorazowych zasiłków na zagospodarowanie). Opodatkowane zostaną również jednorazowe zasiłki na zagospodarowanie wypłacane nauczycielom akademickim na podstawie przepisów o szkolnictwie wyższym, dopłaty ze środków budżetowych do czesnego dla studiujących nauczycieli.



Od 1 stycznia 2004 r. zaliczki na podatek dochodowy z tytułu umów zleceń i o dzieło należy pobrać w wysokości 19%. Bez znaczenia będzie wysokość wypłacanej autorowi czy zleceniobiorcy kwoty, która może nie przekroczyć 146 zł. Jeżeli rozliczasz autorów lub zleceniobiorców, zawsze pobierzesz zaliczkę 19 % zaliczkę, nie jak obecnie 20 %.

W wypadku autorów, którzy sprzedają prawa autorskie do utworów, koszty uzyskania pozostały bez zmian, nadal stosujesz 50%. Dla umów zlecenia stosujesz 20% koszty uzyskania przychodu. Dochód pomniejszasz o składki odprowadzone w danym miesiącu na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe. Następnie obliczoną w ten sposób zaliczkę zmniejsz o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne.



W stosunku do dochodów uzyskanych za 2004 r. pracownik, który będzie chciał, abyś rozliczył go z podatku, będzie miał mniej czasu na złożenie stosownego oświadczenia. Nowelizacja skróciła bowiem termin na złożenie płatnikowi podatku oświadczenia zobowiązującego go do wyręczenia podatnika i sporządzenia za niego rocznego obliczenia podatku. Musi je złożyć do 10 stycznia, a nie jak dotąd - do 15 stycznia. Dla dochodów uzyskanych w 2003 r. nadal obowiązuje termin 15 stycznia.

Oświadczenie takie możesz odebrać od osób, które w 2003 r.:
- poza dochodami uzyskanymi od płatnika nie uzyskały innych dochodów,
- nie korzystały z odliczeń, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 2, 4, 6 i 9, art. 26b i art. 27a obowiązującej dotąd updof,
- nie korzystał z możliwości łącznego opodatkowania dochodów z dochodami małżonka bądź nie korzystali z możliwości opodatkowania, o którym mowa w art. 6 ust. 4 obowiązującej updof.

Jeżeli pracownik złoży Ci takie oświadczenie, masz obowiązek sporządzić jako płatnik PIT- 40 (roczne obliczenie podatku od dochodu uzyskanego przez podatnika za 2003 r.).



Informacje imienne o wysokości dochodu uzyskanego w roku podatkowym za 2003 r. musisz sporządzić do 31 stycznia 2004 roku. Do 31 stycznia roku podatkowego masz czas, aby sporządzić imiennych informacji o wysokości dochodu podatników (są to deklaracje PIT-11, PIT-8B).

Do końca lutego roku następującego po roku podatkowym musisz przesłać podatnikowi oraz właściwemu urzędowi skarbowemu imienne informacje o wysokości dochodu sporządzone według ustalonego wzoru. Nowy dłuższy termin będzie miał zastosowanie dopiero do dochodów uzyskanych od 2004 roku.



Od 1 stycznia 2004 r. jako płatnik musisz przekazywać kwoty zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów z tytułu wygranych w konkursach, grach i zakładach wzajemnych oraz dochodów z odsetek w terminie do dnia 20. miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek - na rachunek właściwego urzędu skarbowego, przesyłając równocześnie deklaracje według ustalonego wzoru (PIT-8A). Obecnie robisz to 7. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek.

Podstawa prawna: ustawa z 12 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 202, poz. 1957).

Autor: Dorota Ryterska, prawnik