Upewnij się, czym jest kapitał intelektualny i jakie ma znaczenie dla wartości firmy

Dodano: 2 września 2016
kapital intelektualny

Z analiz wśród spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych wynika, że ich wartości niematerialne stanowią około 67% wartości rynkowej kapitalizacji. Co więcej, wartość kapitału ludzkiego ma pozytywny wpływ na ryzyko firmy mierzone współczynnikiem beta. Zatem nasi pracownicy stanowią ważną wartość firmy, wpierają ją i to dzięki nim firma może się rozwijać. Dlatego cenną umiejętnością jest wycena kapitału intelektualnego, ale zanim do tego przejdziemy warto poznać podstawy. 

Z tego artykułu dowiesz się:

  • czym jest kapitał intelektualny i jakie ma znaczenie dla wartości przedsiębiorstwa,
  • jaką są źródła kapitału intelektualnego,
  • z jakich metod pomiaru kapitału intelektualnego możesz korzystać w praktyce.
Jakie są źródła wartości firmy

Na rysunku możesz dostrzec, że poza czynnikami związanymi z tradycyjnymi sprawozdaniami finansowymi o wartości przedsiębiorstwa decydują tzw. miękkie czynniki związane z kapitałem intelektualnym. Coraz częściej w monitorowaniu kompleksowej wartości spółki możesz spotkać więc mierniki kapitału intelektualnego, jako że rozwój przedsiębiorstwa oraz wzrost jego wartości dla akcjonariuszy zależy w dużym stopniu od jego aktywów niematerialnych.

ŹRÓDŁA WARTOŚCI FIRMY

 

Zauważ, że podstawowy cel gospodarowania to maksymalizacja wartości przedsiębiorstwa, w tym również maksymalizacja wartości, która wynika z produkcyjności aktywów niematerialnych firmy.
Wartość rynkowa a kapitał intelektualny firmy

Możesz spotkać zamiennie różne określenia dla kapitału intelektualnego firmy, np. ukryta wartość, niewidzialne aktywa, wewnętrznie generowana wartość przedsiębiorstwa, kapitał wiedzy, niewidoczny bilans. Najczęściej spotkasz następującą interpretację tego kapitału: to różnica pomiędzy wartością rynkową a wartością księgową przedsiębiorstwa. Wynika to wprost z jego definicji, którą możesz dostrzec na schemacie.

WAŻNE
Nie powinieneś utożsamiać jednak kapitału intelektualnego z różnicą pomiędzy wartością rynkową a księgową przedsiębiorstwa. W krótkim bowiem okresie wycena rynkowa przedsiębiorstwa nie jest równa jego wartości fundamentalnej, która odzwierciedla zdolności jego aktywów (materialnych i niematerialnych) do generowania strumieni pieniężnych.


Wycena rynkowa w krótkim okresie wynika również z wpływu czynników koniunkturalnych i psychologicznych inwestorów (np.: wzrost ilości podaży pieniądza przez wzrost zaangażowania kapitałowego funduszy inwestycyjnych, emerytalnych na rynku kapitałowym albo panika, euforia, efekt utopionych kosztów itp.) na wartości rynkową firmy.

A zatem możesz przyjąć, że wartość rynkowa może być zakłócona przez wiele czynników, takich jak: spekulacje, wzrost popytu na akcje, dostępność alternatywnych sposobów inwestowania itp. I właśnie dlatego warto zapoznać się z koncepcją G. Urbanka, który opisuje związek między kapitałem intelektualnym a wartością rynkową przedsiębiorstwa jako:

Wartość rynkowa = Wartość księgowa + Kapitał intelektualny + Struktura rynku

Zauważ, że struktura rynku dotyczy otoczenia, w którym funkcjonuje firma. Powinieneś pamiętać o jej istnieniu, ponieważ na wartość rynkową wpływa wiele elementów, takich jak: spekulacje, rosnący popyt na akcje, dostępność alternatywnych możliwości inwestowania.

WARTOŚĆ RYNKOWA A KAPITAŁ INTELEKTUALNY


 


Źródło: Edvinsson L., Malone M., Kapitał intelektualny, PWN, Warszawa 2001

Dla pełniejszego obrazu, czym jest kapitał intelektualny, warto go przedstawić w rozszerzonym bilansie w sposób następujący:

ROZSZERZONY BILANS

 

 

ZAPAMIĘTAJ

  1. Informacje dotyczące kapitału intelektualnego są dodatkową, uzupełniającą, ale nie podrzędną informacją w stosunku do informacji finansowych.
  2. Kapitał intelektualny jest kapitałem niefinansowym, odzwierciedlającym lukę pomiędzy wartością rynkową a księgową.
  3. Kapitał intelektualny ma charakter zobowiązania, a nie majątku (aktywów). Kapitał intelektualny to źródło finansowania strumienia przyszłych korzyści, a więc w istotny sposób wpływających na proces kreowania wartości firmy.

Kapitał intelektualny możesz traktować zatem jako zasób wynajęty od grup interesariuszy, np.: pracowników, klientów, związany z aktywami niematerialnymi (np. wiedzą, relacjami), które wpływają na działalność firmy i generowaną przez nią wartość.

Raportowanie wartości kapitału intelektualnego

Kapitał intelektualny możesz włączyć do systemu sprawozdawczości finansowej Twojej firmy jako uzupełnienie. Celem odrębnych raportów poświęconych temu kapitałowi jest m.in. informowanie o potencjale konkurencyjnym firmy i jej ukrytych źródłach wartości.

Dzięki raportowaniu wartości kapitału intelektualnego możesz dostarczyć prawdziwy obraz wartości przedsiębiorstwa, który nie jest jednoznaczny z jego wartością księgową. Taką informację może nie tylko wykorzystać zewnętrzne otoczenie firmy, ale także kadra zarządzająca, np. w celu lepszego zarządzania kapitałem intelektualnym, podejmowania decyzji o alokacji kapitału finansowego w aktywa niematerialne albo tworzenia systemu kształtowania wynagrodzeń.

Informacje dotyczące kapitału intelektualnego powinny być dla Ciebie punktem wyjścia do oceny przyszłej konkurencyjności, rozwoju i potencjału rozwojowego firmy. Pozwalają również pełniej zaprezentować strategiczne aktywa i wyniki firmy, co przedstawia poniższy rysunek.

WYNIKI FIRMY A KAPITAŁ INTELEKTUALNY

 

 

4 argumenty za mierzeniem kapitału intelektualnego firmy

Oto niektóre argumenty przemawiające za stosowaniem w praktyce pomiaru kapitału intelektualnego firmy:

  • uzyskasz podstawę do kompleksowej wyceny przedsiębiorstwa,
  • będziesz dysponował większą ilością informacji mogących wspierać proces podejmowania decyzji,
  • uzyskasz uzasadnienie decyzji związanych z inwestowaniem w aktywa niematerialne,
  • w przypadku bankructwa lub restrukturyzacji będziesz mógł wykorzystać wartość kapitału intelektualnego do celów określenia rzeczywistej wartości masy upadłościowej lub możliwości naprawy firmy (przykład Arthur Andersen).

ZAPAMIĘTAJ

Według D. Nortona i R. Kaplana pomiar aktywów niematerialnych jest uzupełnieniem miar finansowych i daje Ci szersze spojrzenie na obecne rezultaty Twojej firmy, jak i też na determinanty jej przyszłych wyników.

Jakie są mierniki kapitału intelektualnego – poznaj cztery metody wyceny

Nie ma jednej uniwersalnej metody pomiaru kapitału intelektualnego. Możemy korzystać między innymi z metody MV/BV, metody Q-Tobina albo np. metody VAIC (współczynnika intelektualnej wartości dodanej) lub CIV (skalkulowanej wartości niematerialnej.

Mierniki kapitału intelektualnego mają następujące ograniczenia:

  • ze względu na swój syntetyczny charakter nie pozwalają Ci identyfikować pierwotnych przyczyn badanej wielkości;
  • nie uwzględniają bezpośrednio (więc również nie mogą służyć do bezpośredniej kontroli poszczególnych działań firmy) takich elementów, jak np.: zadowolenie klienta, terminowość i jakość produktów, wykształcenie pracowników, lojalność klientów. Zauważ, że te elementy są generatorami zysku dla firmy i powinny być przez Ciebie bacznie obserwowane, niemniej jednak większą wagę odgrywają tu wskaźniki niefinansowe.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat wyceny kapitału intelektualnego przeczytaj inne artykuły na ten temat:

Wycena kapitału klientów firmy i wartości relacji z nimi - case study

Metody wyceny marki

 

Podsumujmy zdobytą wiedzę:

  1. Do źródeł wartości firmy należą zarówno czynniki związane z tradycyjnymi sprawozdaniami finansowymi, jak i te z nimi niezwiązane - możesz wśród nich wyróżnić czynniki zewnętrzne (np. dostęp do zasobów naturalnych, słabą konkurencję) oraz wewnętrzne (np. kapitał ludzki, organizacyjny, kapitał procesów).
  2. Z analiz dostarczonych przez dział Corporate Finance firmy doradczej KPMG wśród spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych wynika, że wartości niematerialne tych spółek stanowią około 67% wartości rynkowej kapitalizacji (dane za Harvard Business Review Polska).
  3. Często możesz spotkać interpretację kapitału intelektualnego firmy jako różnicę między wartością rynkową a wartością księgową przedsiębiorstwa. A zatem kapitał intelektualny jest kapitałem niefinansowym odzwierciedlającym lukę pomiędzy wartością rynkową a księgową.
  4. Nie ma jednej uniwersalnej metody pomiaru kapitału intelektualnego. Możesz korzystać między innymi z metody MV/BV, metody Q-Tobina albo np. metody VAIC (współczynnika intelektualnej wartości dodanej) lub CIV (skalkulowanej wartości niematerialnej).
  5. Pamiętaj, że wartości kapitału intelektualnego są bardzo silnie uwarunkowane branżą, w które działa firma.
W kolejnych tekstach omówimy metody wyceny kapitału intelektualnego: MV/BV, Q-Tobina, VAIC i CIV. Zdobędziesz wiedzę jak w praktyce mierzyć wartość kapitału intelektualnego firmy.

Autor: dr Anna Sankowska
konsultant biznesowy, pracownik naukowy, Politechnika Warszawska

Konsultant: dr Grzegorz Gołębiowski
wicedyrektor w Biurze Analiz Sejmowych, pracownik naukowy SGH

Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel