Czy prezes firmy może być jednocześnie kierowcą

Iwona Kusio-Szalak

Autor: Iwona Kusio-Szalak

Dodano: 12 stycznia 2018
Pytanie:  Czy prezes spółki z o.o. lub spółki komandytowej świadczącej usługi transportowe, może wykonywać na rzecz spółki pracę polegającą na zawodzie kierowcy tira, będącego własnością spółki bez żadnej umowy, jako prezes?
Odpowiedź: 

Prezes zarządu spółki z o.o., jak również spółki komandytowej, nie powinien być jednocześnie zatrudniony w spółce na podstawie umowy o pracę, która charakteryzuje się stosunkiem stron pracodawca – pracownik, bowiem jedna osoba nie może mieć jednocześnie spełniać tych dwóch ról.

Powołanie osoby fizycznej w skład zarządu spółki z o.o. powoduje powstanie stosunku członkostwa w Zarządzie oraz nadanie tej osobie uprawnień w zakresie zarządzania spółką.

Członek zarządu może wykonywać swoją funkcję m.in. na podstawie umowy cywilnoprawnej (zlecenia) lub umowy o pracę, jeżeli tego rodzaju umowa została zawarta. Sąd Najwyższy w wyroku z 27 lipca 1999r., sygn. akt I PKN  171/99 wskazał, że powołanie członka zarządu spółki przez właściwy organ nie zawsze oznacza nawiązanie stosunku pracy w drodze powołania w rozumieniu art. 68 Kodeksu pracy, lecz może być tylko powierzeniem funkcji w organie spółki.”

Wskazać należy, iż jednym z niezbędnych elementów stosunku pracy jest element podporządkowania - w sensie formalnym, ale również faktycznym. W sensie formalnym, gdzie spółką jest odrębny podmiot, który zawiera umowę o pracę z osobą fizyczną taki element podporządkowania występuje, natomiast w sensie faktycznym nie występuje, gdyż decyzje za tą spółkę podejmuje ta sama osoba fizyczna. Powyższe oznacza, że jedna i ta sama osoba jest jednocześnie pracodawcą i pracownikiem.

Nie można zatem mówić o występowania elementu podporządkowania. Prezes zarządu byłby bowiem podporządkowany samemu sobie. 

Z jednolitego orzecznictwa Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych wynika, że o zakwalifikowaniu zatrudnienia jako czynności pracowniczych nie rozstrzygają przepisy prawa handlowego, lecz przepisy charakteryzujące stosunek pracy (II UKN 37/96, II UKN).

W ich świetle wymagane jest stwierdzenie, czy praca wykonywana przez członka zarządu na rzecz spółki była dostosowana do charakteru stosunku pracy, czyli polegała na wykonywaniu pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. W analizowanej sytuacji istnieje rozbieżność między regulacjami prawa pracy, a prawem spółek handlowych, jednakże regulacje prawa pracy są w tej sytuacji nadrzędne nad kodeksem spółek handlowych, gdyż to kodeks pracy reguluje stosunek pracy oraz prawa i obowiązki pracowników oraz pracodawców (art. 1 kP). 

Powyższe oznacza, że choć na gruncie przepisów kodeksu spółek handlowych zawarcie umowy o pracę spółki z o.o. z prezesem jednoosobowego zarządu jest możliwe, to taką możliwość wykluczają przepisy prawa pracy, albowiem stosunek jaki powstanie na mocy takiej umowy nie będzie posiadał wszystkich niezbędnych cech stosunku pracy, a prezes spółki z o.o. nie może być traktowany jak pracownik. Biorąc pod uwagę, iż zarząd jest sferą menedżerską, jego członkowie powinni być zatrudniani na podstawie umowy cywilnoprawnej. Obowiązkiem każdego członka zarządu spółki z o.o. zgodnie z art. 208 § 2 ksh. jest wykonywania czynności związanych z prowadzeniem spraw spółki, nie zaś wykonywanie pracy na rzecz spółki w charakterze pracownika podporządkowanego samemu sobie i wykonującemu czynności na rzecz spółki.

W przypadku spółki komandytowej, Sąd Apelacyjny Gdańsku w wyroku z 28 stycznia 2016 r., III AUa 1422/15 dopuścił jednak możliwość zatrudnienia przez spółkę komandytową jej komplementariusza, jeśli wykonuje on inną pracę na rzecz spółki, tj. zakres czynności objęty taką umową nie polega na prowadzeniu spraw spółki lub jej reprezentowania. Sąd apelacyjny podkreślił jednak, iż umowa z komplementariuszem musi spełniać także podstawowe cechy stosunku pracy, jakim jest element podporządkowania pracowniczego. Analogiczne rozważania, w stosunku do wspólników spółki cywilnej zawiera uchwała SN z 14 stycznia 1993 r., II UZP 21/92 oraz wyrok NSA z 6 października 1997 r., SA/Sz 1223/96.

Powyższe oznacza, iż prezes zarządu spółki z o.o., czy tez spółki komandytowej powinien wykonywać czynności związane z zarządzaniem spółką i jej reprezentacją, nie zaś czynności pracownicze, gdzie wymagane jest kierownictwo i podporządkowanie pod pracodawcę.

Iwona Kusio-Szalak

Autor: Iwona Kusio-Szalak

Radca prawny. Od wielu lat specjalizuje się w praktycznych zagadnieniach prawa pracy. Autorka opracowań z zakresu prawa pracy kierowanych do pracowników kadr i działów personalnych, a także osób zarządzających. Specjalizuje się w prawie pracy, w szczególności w zagadnieniach związanych z tworzeniem umów i dokumentów związanych ze stosunkiem pracy, a także czasem pracy, zgodnym z prawem zatrudnianiem i zwalnianiem pracowników, podnoszeniem kwalifikacji zawodowych, uprawnieniami rodzicielskimi. Posiada bogate doświadczenie w reprezentowaniu zarówno pracowników, jak i pracodawców w sporach pracowniczych przed sądami pracy.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz
wiper-pixel