Analiza sytuacji majątkowej i kapitałowej - złota reguła bilansowa, bankowa oraz analiza kapitału pracującego

Dodano: 14 października 2016
analiza

Sama ocena wskaźników zadłużenia nie pokazuje jeszcze pełnego obrazu przedsiębiorstwa pod względem stabilności finansowania. Wielkości poszczególnych pozycji pasywów powinny być zestawione z wielkościami odpowiednich kategorii aktywów, czyli jednoczesną analizą sytuacji majątkowej i kapitałowej. Dowiedz się, na czym polegają złote reguły: bilansowa i bankowa oraz sprawdź na przykładzie jak ustalić poziom kapitału pracującego firmy.

Poprzednie artykuły z tego cyklu na temat analizy płynności i zadłużenia w przedsiębiorstwie dotyczyły metod pomiaru płynności finansowej w praktyce oraz poziomu zadłużenia przedsiębiorstwa.

Do oceny stabilności finansowej przedsiębiorstwa stosuje się: tzw. złotą regułę bilansową, złotą regułę bankową oraz analizę kapitału pracującego.

  1. ZŁOTA REGUŁA BILANSOWA

Złota reguła bilansowa w ocenie sytuacji majątkowo-kapitałowej opiera się na zasadzie, że całe posiadane przez przedsiębiorstwo aktywa trwałe są finansowane za pomocą kapitałów własnych.

Aktywa trwałe

Aktywa trwałe to ta część majątku, która jest długoterminowo związana z przedsiębiorstwem i charakteryzuje się niskim tempem zamiany na gotówkę, dlatego w myśl złotej reguły bilansowej powinna być w całości sfinansowana stabilnym źródłem, czyli kapitałami własnymi, które są oddane do dyspozycji przedsiębiorstwa na długi okres bez określonego terminu wymagalności.

Złota reguła bilansowa określana jest także jako pierwszy stopień pokrycia. Uzyskuje się go według następującego wzoru:

Pierwszy stopień pokrycia = (Kapitały własne)/(Aktywa trwałe)

Pożądany poziom powyższego wskaźnika powinien kształtować się w okolicach jedności lub ją przekraczać. Przy takim poziomie cały majątek trwały jest finansowany kapitałami własnymi i to wskazuje na mocne podstawy kapitałowe przedsiębiorstwa i jego niezależność finansową. 

Wysokość powyższego wskaźnika inaczej kształtuje się w przypadku firm produkcyjnych, gdzie jest większy udział aktywów trwałych w majątku niż firm handlowych czy usługowych, gdzie udział majątku trwałego jest znacznie mniejszy.

W przypadku przedsiębiorstw produkcyjnych pełne pokrycie aktywów trwałych kapitałami własnymi jest istotne z punktu widzenia stabilności finansowej z uwagi na niepłynne aktywa trwałe wykorzystywane do procesu produkcyjnego. Z kolei w przypadku firm handlowych lub usługowych aktywa trwałe, stanowiące zazwyczaj nieduży udział w całości aktywów, mogą być częściowo finansowane zobowiązaniami i nie powoduje to nadmiernie zwiększonego ryzyka płynności.

B. ZŁOTA REGUŁA BANKOWA

Złota reguła bankowa polega na tym, że aktywa trwałe są finansowane kapitałem stałym, tj. kapitałem własnym i zobowiązaniami długoterminowymi. Złota reguła bilansowa określana jest także jako drugi stopień pokrycia, który liczy się według następującego wzoru:

Drugi stopień pokrycia = (Kapitały własne + Zobowiązania długoterminowe)/(Aktywa trwałe)

Zgodnie z powyższym wskaźnikiem obok kapitałów własnych źródłem finansowania aktywów trwałych są zobowiązania długoterminowe, które wraz z kapitałami własnymi tworzą kapitał stały. Jeżeli wskaźnik ten kształtuje się powyżej jedności, co jest jego wartością pożądaną, wtedy kapitały stałe w pełni finansują aktywa trwałe oraz częściowo aktywa obrotowe. W takim przypadku sytuacja przedsiębiorstwa jest określana jako stabilna.

Uzupełnieniem drugiego stopnia pokrycia jest trzeci stopień pokrycia, w myśl którego kapitał stały (kapitał własny i zobowiązania długoterminowe) jest wykorzystywany do finansowania aktywów trwałych i długoterminowej części aktywów obrotowych (np. należności handlowych z terminem zapadalności powyżej 1 roku, długoterminowa produkcja w toku). Zatem finansowanie tych aktywów kapitałem stałym (długoterminowym) znacznie zwiększa stabilność finansową przedsiębiorstwa.

Trzeci stopień pokrycia uzyskuje się według następującego wzoru:

Trzeci stopień pokrycia = (Kapitały własne + Zobowiązania długoterminowe)/(Majątek trwały + Długoterminowa część majątku obrotowego) >= 1

C. ANALIZA KAPITAŁU PRACUJĄCEGO (KAPITAŁU OBROTOWEGO NETTO)

Poziom kapitału pracującego, zwanego inaczej kapitałem obrotowym netto, można określić na dwa sposoby:

  1. Kapitał pracujący = Kapitał stały – Majątek trwały = Kapitał własny + Zobowiązania długoterminowe – Majątek trwały
  1. Kapitał pracujący = Majątek obrotowy – Kapitały obce krótkoterminowe

Jeżeli drugi stopień pokrycia kształtuje się powyżej jedności, to jednocześnie mamy do czynienia z dodatnim kapitałem pracującym, co z kolei oznacza, że pewna cześć kapitału stałego służy finansowaniu aktywów obrotowych.

Poniższe rysunki zawierają graficzną prezentację trzech przypadków, kiedy kapitał pracujący jest dodatni, zerowy oraz ujemny:

a) dodatni kapitał pracujący

Aktywa trwałe

 

Kapitał stały

Aktywa obrotowe

Kapitał pracujący > 0

 

Zobowiązania krótkoterminowe

Dodatni kapitał pracujący świadczy o zdrowej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, które część swoich aktywów obrotowych finansuje kapitałem własnym i/lub zobowiązaniami długoterminowymi.

b) zerowy kapitał pracujący

Aktywa trwałe

 

Kapitał stały

Aktywa obrotowe

 

Zobowiązania krótkoterminowe

Zerowy kapitał pracujący w praktyce występuje raczej rzadko. Poziom kapitału pracującego bliski zera jest akceptowalny. W takiej sytuacji aktywa obrotowe są w pełni finansowane zobowiązaniami krótkoterminowymi. Istotne jest wtedy, aby aktywa te nie miały charakteru długoterminowego (np. należności z tytułu dostaw i usług wymagalne w okresie dłuższym niż jeden rok) i by były płynne, tj. mogły być w miarę szybko zamienione na gotówkę.

c) ujemny kapitał pracujący

Ujemny kapitał pracujący jest ogólnie niekorzystny dla sytuacji finansowej przedsiębiorstwa i świadczy o dużym prawdopodobieństwie wystąpienia problemów z bieżącą płynnością w niedługiej przyszłości. Wyjątkiem mogą być jednak tutaj firmy handlowe, które poprzez opóźnianie płatności do dostawców i bieżące inkasowanie gotówki ze sprzedaży zapewniają sobie wolne środki pieniężne i płynność finansową. W ten sposób finansują one aktywa trwałe zobowiązaniami krótkoterminowymi.

Jeżeli kapitał pracujący jest dodatni, można obliczyć również wskaźnik udziału kapitału pracującego w finansowaniu majątku obrotowego, który przyjmuje następującą postać:

Kapitał pracujący×100%

Aktywa obrotowe

WAŻNE

Im większy jest udział kapitału pracującego w finansowaniu aktywów obrotowych, tym sytuacja finansowa przedsiębiorstwa jest korzystniejsza.

PRZYKŁAD

Poziom kapitału pracującego

Poniższa tabela zawiera wybrane dane bilansowe przedsiębiorstwa ABC.

Na podstawie danych należy policzyć stopnie pokrycia oraz poziom kapitału pracującego.

Kategoria bilansu

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Aktywa trwałe

100.000

100.000

150.000

Aktywa obrotowe

200.000

250.000

220.000

w tym należności powyżej jednego roku

20.000

60.000

10.000

Suma aktywów

300.000

350.000

370.000

       

Kapitały własne

90.000

100.000

180.000

Zobowiązania długoterminowe

60.000

40.000

60.000

Zobowiązania krótkoterminowe

150.000

210.000

130.000

Suma pasywów

300.000

350.000

370.000

W celu analizy wzajemnych relacji aktywów i pasywów obliczymy poszczególne wskaźniki dotyczące stopni pokrycia oraz wielkość kapitału pracującego:

Wskaźniki

Rok 1

Rok 2

Rok 3

Pierwszy stopień pokrycia

0,9

1

1,2

Drugi stopień pokrycia

1,5

1,4

1,6

Trzeci stopień pokrycia

1,25

0,875

1,5

       

Kapitał pracujący

50.000

40.000

90.000

Kapitał pracujący/aktywa obrotowe

25%

16%

41%

Na podstawie analizy stopni pokrycia i kapitału pracującego można zauważyć, że w roku 1 kapitały własne nie w pełni pokrywały aktywa trwałe, które częściowo były finansowane przez zobowiązania długoterminowe. W pierwszym roku złota reguła bilansowa nie była zatem zachowana. Jednak kapitał stały (kapitał własny + zobowiązania długoterminowe) już z nawiązką pokrywał aktywa trwałe (drugi stopień pokrycia wyższy od 1) i spełniona była złota reguła bankowa. Kapitał stały finansował także w całości długoterminowe aktywa obrotowe, o czym świadczy wysokość trzeciego stopnia pokrycia powyżej 1. Sytuację finansowo-kapitałową w pierwszym roku należy zatem ocenić pozytywnie, pomimo niespełnienia złotej reguły bilansowej.

W kolejnych latach widzimy wzrost pierwszego stopnia pokrycia do 1 i powyżej, czyli spełniona jest złota reguła bilansowa i należy to ocenić pozytywnie. W drugim roku widać jednak niewielki spadek drugiego stopnia pokrycia i znaczny spadek trzeciego stopnia pokrycia na skutek jednoczesnego wzrostu długoterminowych aktywów obrotowych (np. należności handlowych powyżej 1 roku zapadalności) i spadku zobowiązań długoterminowych. Sytuacja taka mogłaby być niepokojąca, gdyby miała trwały charakter. Jednak jak widać, w kolejnym roku wysokość wskaźnika trzeciego stopnia pokrycia ulega znacznej poprawie i osiąga on już wartość znacznie powyżej 1.

Na przestrzeni 3 lat kapitał pracujący jest dodatni i tym samym finansuje część aktywów obrotowych, co dobrze świadczy o stabilności finansowej przedsiębiorstwa w analizowanym okresie.

Przeczytaj również:

Warto zapamiętać:

  • Sama ocena wskaźników zadłużenia nie pokazuje jeszcze pełnego obrazu przedsiębiorstwa pod względem stabilności finansowania. Wielkości poszczególnych pozycji pasywów powinny być jeszcze zestawione z wielkościami odpowiednich kategorii aktywów, czyli jednoczesną analizą sytuacji majątkowej i kapitałowej.
  • Do oceny stabilności finansowej przedsiębiorstwa stosuje się: tzw. złotą regułę bilansową, złotą regułę bankową oraz analizę kapitału pracującego.
Nie ma jeszcze komentarzy do tego dokumentu.
Zaloguj się aby dodać komentarz

© PortalFK.pl
Strona używa plików cookies. Korzystając ze strony użytkownik wyraża zgodę na używanie plików cookies.

Przetestuj Portal FK przez 24 godziny za DARMO - otrzymasz dostęp do wszystkich treści Przetestuj Portal FK »

x
wiper-pixel