Umowa zlecenia i o dzieło - ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne

Wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, może rodzić skutki prawne w sferze ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenie zdrowotnego, a tym samym zarówno osoby wykonujące pracę na takiej podstawie prawnej, jak i podmioty korzystające z takiej formy zatrudnienia powinny zapoznać się z regulacjami prawnymi dotyczącymi tej problematyki.

Znajdziesz tu informacje potrzebne do poprawnego rozliczenia umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług i umowy o dzieło, które pomogą ustalić, kiedy masz obowiązek potrącania składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od tych umów, a kiedy tego obowiązku nie masz. Podpowiedzą, jak się zachować, gdy zatrudniasz np.: studenta, emeryta czy bezrobotnego. Ustalając, z którego tytułu składka musi być opłacana obowiązkowo, a z którego nie ma takiego obowiązku, należy kierować się zasadami zawartymi w art. 6, art. 8 ust. 2a oraz art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Podmiot ubezpieczenia	Tytuł ubezpieczenia	Rodzaj ubezpieczenia
		emerytalne	rentowe	chorobowe	wypadkowe	zdrowotne
Pracownik	Umowa zlecenia* zawarta nie z własnym pracodawcą i nie wykonywana na jego rzecz - wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe od minimalnego	O	O	D	O	O
	Umowa zlecenia zawarta nie z własnym pracodawcą i nie wykonywana na jego rzecz - wynagrodzenie z umowy o pracę jest wyższe od minimalnego	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno- -rentowych	O
	Umowa zlecenia zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz	O	O	O	O	O
Osoba niemająca innego tytułu ubezpieczenia	Umowa zlecenie	O	O	D	O	O
Osoba mająca zawartą wcześniej umowę zlecenia	Kolejna (zawarta równolegle) umowa zlecenia	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno- -rentowych	O
Prowadzący pozarolniczą działalność	Umowa zlecenia (gdy przychód z tytułu umowy zlecenia jest niższy od najniższej obowiązującej tę osobę podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne tytułu prowadzenia działalności, wówczas obowiązkowe jest ubezpieczenie z tytułu tej działalności, dotyczy to tylko pozarolniczej działalności gospodarczej).	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalno- -rentowych	O
Uczeń i student do 26 lat	Umowa zlecenia	N	N	N	N	N
Żołnierz zawodowy  oraz funkcjonariusz tzw. służb mundurowych (np. Policji), za wyjątkiem funkcjonariuszy Służby Celnej	Umowa zlecenia	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do ubezpieczeń emerytalno-rentowych	O
Żołnierz niezawodowy, pełniący służbę czynną służbę wojskową, z wyłączeniem żołnierzy pełniących służbę kandydacką	Umowa zlecenia	O	O	D	O	O
Żołnierz niezawodowy, pełniący służbę czynną służbę wojskową, z wyłączeniem żołnierzy pełniących służbę kandydacką	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Emeryt lub rencista zatrudniony na umowę o pracę	Umowa zlecenia zawarta nie z własnym pracodawcą i nie wykonywana na jego rzecz	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do ubezpieczeń emerytalno- -rentowych	O
Emeryt lub rencista zatrudniony na umowę o pracę	Umowa zlecenia zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz	O	O	O	O	O
Osoby, które nie są zatrudnione na umowę o pracę u zamawiającego dzieło	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Pracownik	Umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz	O	O	O	O	O
	Umowa o dzieło zawarta nie z własnym pracodawcą i nie wykonywana na jego rzecz	N	N	N	N	N
Osoba nie- mająca zawartej innej umowy cywilno-prawnej i niebędąca pracownikiem	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Prowadzący pozarolniczą działalność	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Uczeń i student do 26 lat	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Emeryt, rencista zatrudniony na umowę o pracę	Umowa o dzieło zawarta z własnym pracodawcą lub wykonywana na jego rzecz	O	O	O	O	O
Emeryt, rencista zatrudniony na umowę o pracę	Umowa o dzieło zawarta nie z własnym pracodawcą i nie wykonywana na jego rzecz	N	N	N	N	N
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego z innego tytułu (np. stosunku pracy)	Umowa zlecenia	D	D	N	O, jeżeli osoba zainteresowana przystąpiła do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych	O
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński lub zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego	Umowa o dzieło	N	N	N	N	N
Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym z innego tytułu (np. stosunku pracy)	Umowa zlecenia	O	O	D	O	O

Użyte w tabeli symbole oznaczają:O - ubezpieczenie obowiązkowe; D - ubezpieczenie dobrowolne; N - ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniu.

*Osoby wykonujące pracę na podstawie innej niż umowa zlecenia umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu na zasadach analogicznych do tych, które dotyczą osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia.