Pytanie: Jestem generalnym wykonawcą. Mam podpisaną umowę z Inwestorem na wybudowanie „szeregówek”. Czy mogę być u niego jednocześnie zatrudniony na umowę o pracę na 1/4 etatu na dodatkową pracę? Czy będę wówczas płacić tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne do ZUS?
Odpowiedź: Świadczenie usług w ramach wykonywania działalności gospodarczej na rzecz danego podmioty nie wyklucza jednoczesnego zawarcia z nim umowy o pracę. Osoba, która wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą i świadczy pracę w ramach stosunku pracy, z tytułu tej działalności podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, chyba że przychód z tytułu umowy o pracę, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest niższy od minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Prawa i obowiązki pracowników i pracodawców reguluje ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.), dalej: Kodeks pracy. Przepisy Kodeksu pracy nie ustanawiają zakazu łączenia pozarolniczej działalności gospodarczej z wykonywaniem pracy w ramach stosunku pracy w przypadku, gdy umowa o pracę miałaby być zawarta z tym samym podmiotem, na którego rzecz przedsiębiorca świadczy usługi w ramach działalności gospodarczej.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), dalej: ustawa systemowa, ubezpieczony, który jednocześnie wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą i pozostaje w stosunku pracy, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym wyłącznie, jako pracownik, jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca, jest co najmniej równa kwocie minimalnego wynagrodzenia.
Ubezpieczeniu zdrowotnemu - co wynika z art. 82 ust. 1 w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), dalej: ustawa zdrowotna - taki ubezpieczony podlega zarówno z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, jak i z tytułu stosunku pracy, bez względu na wysokość przychodów z tytułu stosunku pracy.
Tym samym, jeżeli przedsiębiorca zawrze umowę o pracę z podmiotem, na którego rzecz świadczy usługi w ramach wykonywanej pozarolniczej działalności gospodarczej, to z tytułu tej działalności będzie podlegał obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, jeżeli podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu stosunku pracy, w przeliczeniu na okres miesiąca, nie będzie niższa od kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Niezależnie od powyższego należy pamiętać o tym, że pozorne umowy o pracę nie stanowią tytułu do ubezpieczeń społecznych.
Sąd Najwyższych w wyroku z 21 maja 2010 r., sygn. akt I UK 43/10, stwierdził, że podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z prawdziwego zatrudnienia, a nie z samego faktu zawarcia stosownej umowy, dokument w postaci umowy nie jest niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go, jako strony, faktycznie złożyły niewadliwe oświadczenie woli o treści zapisanej w tym dokumencie. Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie, jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany, jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Z kolei w wyroku z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I UK 261/09, Sąd Najwyższy orzekł, że gdy umowa jest przez strony wykonywana, nie może być mowy o pozorności, co jednak nie wyklucza możliwości badania, czy zawarcie umowy nie zmierzało do obejścia prawa. Należy, więc w szczególności zwrócić uwagę na to, żeby zawarta przez przedsiębiorcę umowa o pracę była faktycznie wykonywana, a jej przedmiot był inny niż przedmiot prowadzonej działalności gospodarczej.
Podstawa prawna: - art. 9 ust. 1 i 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.),
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).
- art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).
