Weszła w życia nowelizacja ustawy akcyzowej

Pierwszą z wprowadzonych zmian jest przyznanie kompetencji do odnotowywania zwolnienia zabezpieczenia akcyzowego naczelnikowi UC, któremu złożono deklarację podatkową, zamiast dyrektorowi Izby Celnej, któremu uiszczono należności podatkowe (art. 4 ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2009 r.  nr 3, poz. 11 z późn. zm., dalej: upa). Oczywiście zasada ta ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zapłaty akcyzy.

W toku prac sejmowych zaostrzono również warunki uzyskania zwrotu akcyzy opłaconej na terytorium kraju w przypadku stwierdzenia, że doszło do tych naruszeń jednak na terytorium innego państwa członkowskiego. Niezbędnym warunkiem będzie zapłacenie akcyzy w tym państwie członkowskim (art. 42 ust. 8 tiret 1 upa).

Niewielką, choć istotną zmianą jest zobowiązanie Ministra Finansów do uwzględnienia w rozporządzeniu wykonawczym regulacji gwarantujących bezpieczeństwo przesyłanych informacji (art. 46 ust. 9 pkt 4 upa). Ponieważ informacje o przemieszczanych w procedurze zawieszenia poboru akcyzy niekiedy mają istotne znaczenie dla działalności i konkurencyjności użytkujących system przedsiębiorców nacisk ustawodawcy na zapewnienie bezpieczeństwa teleinformatycznego pozwala mieć nadzieję, że będą one bezpieczne.

W toku prac sejmowych wprowadzono również udogodnienie pozwalające składom podatkowym obniżać kwotę akcyzy w przypadku wykorzystywania zwrotów reklamacyjnych do produkcji wyrobów akcyzowych (art. 83 ust. 2 upa). Podobnie obniżenia kwoty akcyzy będą mogli dokonać podatnicy w przypadku uznania składanych reklamacji o kwotę akcyzy zapłaconej od reklamowanych wyrobów (art. 83a ust. 1 upa). Warunkiem odzyskania akcyzy przez podatnika będzie jednak zniszczenie reklamowanych wyrobów w składzie podatkowym bądź innym, spełniającym niezbędne do niszczenia warunki miejscu, w obecności funkcjonariusza celnego albo pracownika Izby Celnej. Potwierdzeniem zniszczenia poza składem takich wyrobów będzie protokół ze zniszczenia (art. 83a ust. 2 i 3 upa).

Oświadczenia i dokumenty potwierdzające nabycie paliw opałowych przez osoby nieprowadzące działalności gospodarczej będą wymagały podania numerów PESEL nabywców i danych osobowych nabywców. Możliwe będzie jednak spełnienie tego obowiązku przez podanie danych innej niż nabywca pełnoletniej osoby zameldowanej pod tym samym adresem co nabywca. Umożliwi to więc, w przypadku długoterminowych umów zakup na zakup paliw opałowych, osobom, które nie są ich stronami (art. 89 ust. 8 pkt 1 upa).

Złagodzono jednocześnie rygory dla podmiotów publicznych jak organy administracji publicznej, wojsko czy publiczne ZOZ. W ich przypadku wystarczające będzie jednorazowe złożenie oświadczenia o grzewczym przeznaczeniu odbieranych paliw w umowie długoterminowej, pod warunkiem przekazania kopii tej umowy organom podatkowym i potwierdzenia każdej sprzedaży fakturą (art. 89 ust. 8a upa).

W przypadku nieokazania sprzedawcy paliw grzewczych dokumentu potwierdzającego tożsamość, niezgodności danych w oświadczeniu z tym dokumentem, niezgodności adresu dostawy z umiejscowieniem urządzenia grzewczego lub innej ilości czy rodzaju paliwa, niż wykazane w oświadczeniu dostawca będzie obowiązany do zastosowania podwyższonej stawki akcyzy bądź odmowy sprzedaży (art. 89 ust. 10 upa). Należy się obawiać, że szczególny nadzór podatkowy w ramach kontroli będzie sprawdzał poszczególne transakcje pod kątem tych przesłanek, co będzie skutkowało kwestionowaniem stosowania obniżonej stawki akcyzy przez sprzedawców i określeniem zobowiązania podatkowego w wyższej wysokości.

W związku z pojawieniem się w obrocie, w szczególności na internetowych portalach aukcyjnych, wyrobów przypominających cygara, ale stanowiących w istocie tytoń do palenia, wprowadzono doprecyzowanie definicji cygar i cygaretek. Cygara i cygaretki zawierać będą musiały tytoń szarpany bądź rolowany, nie zaś cięty, ten drugi wykorzystywany może być bowiem do wykonywania we własnym zakresie papierosów (art. 98 ust. 4 pkt 3 i 4 upa).

Warto zauważyć wprowadzenie poprawnej regulacji sytuacji prawnej współwłaścicieli samochodów osobowych. Regulacja ta, choć zbieżna z proponowaną przez Ministerstwo Finansów, pozwoli uniknąć z pewnością wielu problemów interpretacyjnych. W przypadku gdy samochód osobowy stanowi współwłasność, za podatników uznawani będą wszyscy współwłaściciele, nawet gdy czynności podlegających opodatkowaniu dokonał tylko jeden z nich. Współwłaściciele odpowiadać będą za zobowiązanie podatkowe w akcyzie (art. 102 ust. 4 upa).

W stosunku do ministerialnej propozycji przedsiębiorcy będą mogli o miesiąc dłużej zmienić  zapotrzebowanie na znaki akcyzy (do 30 września), z tym, że po 1 września dozwolone będą najwyżej 5% zmiany w zapotrzebowaniu (art. 125 ust. 4 upa).

Zwrócić uwagę należy również na przepisy przejściowe. Wprowadzone w parlamencie zmiany umożliwiają bowiem wielu podmiotom czasowe stosowanie starych przepisów. W przypadku jednak wyrobów akcyzowych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy, jeżeli obowiązek podatkowy w podatku akcyzowym powstał przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, lecz do tego dnia nie nastąpiło zakończenie procedury zawieszenia należy stosować upa w nowym brzmieniu (art. 4 ust. 2 ustawy zmieniającej). W okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2011 r. podmiot dokonujący na terytorium kraju przemieszczania wyrobów akcyzowych i zarejestrowany wysyłający z zastosowaniem procedury zawieszenia poboru akcyzy może jednak do tego przemieszczania stosować dotychczasowe przepisy upa (art. 10 ust. 2 i art. 12 ust. 2 ustawy zmieniającej). 

Podobne ułatwienie przewidziano dla  dokonujących przemieszczania importowanych wyrobów akcyzowych z zawieszoną akcyzą, do dnia uzyskania statusu zarejestrowanego wysyłającego (nie dłużej jednak niż do końca 2010 r.) będą oni mogli stosować dotychczasowe przepisy upa.

Analiza prac parlamentarnych pokazuje, że ustawodawca zadbał na szczęście o odpowiednie przepisy przejściowe. Dużo pracy włożono również w poprawność legislacyjną ustawy. Pozostałe zaś poprawki stanowią wypadkową postulatów przedsiębiorców i Ministerstwa Finansów. Niestety, z analizy projektu i końcowego tekstu ustawy wynika również wniosek, że poziom legislacyjny tekstów wychodzących z tego ministerstwa jest nieuzasadnienie niski i niestety teksty te wymagają wiele pracy od sejmowych legislatorów.