Nowe reguły zaczną obowiązywać w 2010 r. Zasadniczo usługa będzie opodatkowana w miejscu, gdzie siedzibę ma usługobiorca. Sprawdź, co się zmieni od 1 stycznia 2010 r.
Uchwalona 25 września nowelizacja przepisów ustawy o VAT wejdzie w życie zasadniczo 1 stycznia 2010 r. Zmiana przepisów była konieczna w związku z obowiązkiem implementacji do polskiego porządku prawnego postanowień wynikających z dyrektyw Rady :
- nr 2008/8/WE z 12 lutego 2008 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług,
- nr 2008/9/WE z 12 lutego 2008 r. określającą szczegółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewidzianego w dyrektywie 2006/112/WE, podatnikom niemającym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim,
- nr 2008/117/WE z 16 grudnia 2008 r. zmieniającą dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w celu zwalczania uchylania się od opodatkowania w związku z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi.
Część przepisów ww. dyrektyw powinna wejść w życie już w 2009 r., dla pozostałych termin implementacji jest przewidziany na dzień 1 stycznia 2010 i 2011 r.
Co się zmieni?
Obecnie obowiązujące przepisy o VAT pozwalają na zmianę miejsca świadczenia usług do kraju usługobiorcy (np. usług transportu wewnątrzwspólnotowego czy usług na ruchomym majątku rzeczowym).
Wprowadzone zmiany w odniesieniu do miejsca świadczenia usług w szerokim zakresie ustanawiają rozwiązania zmierzające do opodatkowania usług w miejscu ich konsumpcji. Tym samym nastąpi fundamentalna zmiana ogólnej zasady dotyczącej miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami VAT, z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy. Usprawni to funkcjonowanie rynku wewnętrznego poprzez modernizację i uproszczenie działania wspólnego systemu VAT.
Wielu podatników zostanie zwolnionych z obowiązku rejestracji w państwie członkowskim, w którym ma miejsce świadczenie usług, a w przypadku usług nabywanych transgranicznie, podatnicy rozliczą je w deklaracji jako import usług.
W przypadku trangranicznego świadczenia usług na rzecz podatników oraz osób prawnych niebędących podatnikami zidentyfikowanych dla potrzeb podatku VAT w innym niż państwo siedziby usługodawcy państwie członkowskim, obowiązek ich rozliczenia będzie spoczywać co do zasady, na usługobiorcy. Na kontrolę prawidłowości rozliczania przez usługobiorców usług świadczonych w ramach Wspólnoty pozwoli obowiązek składania przez usługodawców informacji podsumowujących.
Zmiany dotyczą również zasad składania wniosków o zwrot podatku, wprowadzają m.in. składanie wniosku o zwrot podatku zapłaconego w innym państwie członkowskim w urzędzie skarbowym państwa na terytorium, którego podatnik ma siedzibę, umożliwiają przekazywanie wniosków o zwrot podatku drogą elektroniczną, regulują kwestię odsetek w przypadku niedokonania przez organ podatkowy zwrotu podatku podmiotom nieposiadającym siedziby, miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Zmiany te mają na celu umożliwienie uproszczenia i unowocześnienia procedury zwrotu podatku VAT podatnikom z państw członkowskich Unii Europejskiej, z uwzględnieniem wykorzystania nowoczesnych technologii.
Wprowadzone zmiany w odniesieniu do miejsca świadczenia usług w szerokim zakresie ustanawiają rozwiązania zmierzające do opodatkowania usług w miejscu ich konsumpcji. Tym samym nastąpi fundamentalna zmiana ogólnej zasady dotyczącej miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami VAT, z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy. Usprawni to funkcjonowanie rynku wewnętrznego poprzez modernizację i uproszczenie działania wspólnego systemu VAT.
Wielu podatników zostanie zwolnionych z obowiązku rejestracji w państwie członkowskim, w którym ma miejsce świadczenie usług, a w przypadku usług nabywanych transgranicznie, podatnicy rozliczą je w deklaracji jako import usług.
W przypadku trangranicznego świadczenia usług na rzecz podatników oraz osób prawnych niebędących podatnikami zidentyfikowanych dla potrzeb podatku VAT w innym niż państwo siedziby usługodawcy państwie członkowskim, obowiązek ich rozliczenia będzie spoczywać co do zasady, na usługobiorcy. Na kontrolę prawidłowości rozliczania przez usługobiorców usług świadczonych w ramach Wspólnoty pozwoli obowiązek składania przez usługodawców informacji podsumowujących.
Zmiany dotyczą również zasad składania wniosków o zwrot podatku, wprowadzają m.in. składanie wniosku o zwrot podatku zapłaconego w innym państwie członkowskim w urzędzie skarbowym państwa na terytorium, którego podatnik ma siedzibę, umożliwiają przekazywanie wniosków o zwrot podatku drogą elektroniczną, regulują kwestię odsetek w przypadku niedokonania przez organ podatkowy zwrotu podatku podmiotom nieposiadającym siedziby, miejsca zamieszkania albo stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Zmiany te mają na celu umożliwienie uproszczenia i unowocześnienia procedury zwrotu podatku VAT podatnikom z państw członkowskich Unii Europejskiej, z uwzględnieniem wykorzystania nowoczesnych technologii.
Zmiany definicji
Proponuje się zdefiniować siedzibę wykonywanej działalności gospodarczej. Definicja ta dodana w art. 2 pkt 27f stanowiącym słowniczek różnych terminów ustawowych, która znajdzie zastosowanie w regulacjach dotyczących określenia miejsca świadczenia usług oraz przy określaniu kategorii podatników, o których mowa w art. 17 ustawy o VAT.
Dotyczy ona nie tylko osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych mniemających osobowości prawnej, ale także osób fizycznych. Zgodnie z definicją ujętą w art. 2 pkt 27f pojęcia siedziba, stałe miejsce zamieszkania na terytorium kraju i stałe miejsce pobytu na terytorium kraju zostały zastąpione pojęciem siedziby wykonywanej działalności gospodarczej.
Dotyczy ona nie tylko osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych mniemających osobowości prawnej, ale także osób fizycznych. Zgodnie z definicją ujętą w art. 2 pkt 27f pojęcia siedziba, stałe miejsce zamieszkania na terytorium kraju i stałe miejsce pobytu na terytorium kraju zostały zastąpione pojęciem siedziby wykonywanej działalności gospodarczej.
Rozszerzenie zastosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia
Nowe przepisy art. 17 ustawy o VAT dostosowują zasady rozliczania podatku VAT, sposób stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia oraz podmioty odpowiedzialne za rozliczenie VAT do zasad wprowadzonych dyrektywą 2008/8/WE.
W art. 17 ust. 2 uregulowano obowiązek rozliczania podatku należnego przez usługobiorcę usług, o których mowa w art. 28b, oraz wykreślono zapis dotyczący usług obecnie uregulowanych w art. 27 oraz art. 28 ust. 3-4, 6-7 ustawy o VAT, z uwagi na zmianę przepisów dyrektywy 2008/8/WE w tym zakresie. Wprowadzenie co do zasady obowiązku rozliczania podatku należnego przez podatnika będącego usługobiorcą usług świadczonych przez osobę niemającą siedziby na terytorium kraju jest związane ze zmianą miejsca świadczenia w odniesieniu do tych usług (nowe brzmienie art. 28b). W celu uproszczenia rozliczeń dyrektywa 2008/8/WE wprowadza stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia w szerszym niż to wynikało z dotychczasowych przepisów dyrektywy zakresie, co oznacza, że podatnik będzie zobowiązany sam naliczyć odpowiednią kwotę VAT z tytułu nabytych usług, o których mowa w art. 28b i nie będzie możliwe zwolnienie z tego obowiązku przez fakt ewentualnego rozliczenia podatku VAT przez usługodawcę.
Zgodnie z nowo dodanym art. 17 ust. 2a, usługobiorca usług lub dokonujący nabycia towarów jest zobowiązany do stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia również w przypadku, gdy usługodawca lub dokonujący dostawy towarów posiada stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju, jeżeli to stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w dokonywanych transakcjach.
W nowym art. 17 ust. 3 wprowadzono zastrzeżenie, że obowiązek stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w przypadku usług ma miejsce, gdy usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, natomiast w przypadku usług, o których mowa w art. 28b również jeżeli usługobiorcą jest osoba prawna niebędąca podatnikiem, ale zarejestrowana jako podatnik VAT UE, zgodnie z art. 97 ustawy o VAT. Jest to doprecyzowanie obecnych przepisów.
W art. 17 ust. 2 uregulowano obowiązek rozliczania podatku należnego przez usługobiorcę usług, o których mowa w art. 28b, oraz wykreślono zapis dotyczący usług obecnie uregulowanych w art. 27 oraz art. 28 ust. 3-4, 6-7 ustawy o VAT, z uwagi na zmianę przepisów dyrektywy 2008/8/WE w tym zakresie. Wprowadzenie co do zasady obowiązku rozliczania podatku należnego przez podatnika będącego usługobiorcą usług świadczonych przez osobę niemającą siedziby na terytorium kraju jest związane ze zmianą miejsca świadczenia w odniesieniu do tych usług (nowe brzmienie art. 28b). W celu uproszczenia rozliczeń dyrektywa 2008/8/WE wprowadza stosowanie mechanizmu odwrotnego obciążenia w szerszym niż to wynikało z dotychczasowych przepisów dyrektywy zakresie, co oznacza, że podatnik będzie zobowiązany sam naliczyć odpowiednią kwotę VAT z tytułu nabytych usług, o których mowa w art. 28b i nie będzie możliwe zwolnienie z tego obowiązku przez fakt ewentualnego rozliczenia podatku VAT przez usługodawcę.
Zgodnie z nowo dodanym art. 17 ust. 2a, usługobiorca usług lub dokonujący nabycia towarów jest zobowiązany do stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia również w przypadku, gdy usługodawca lub dokonujący dostawy towarów posiada stałe miejsce prowadzenia działalności na terytorium kraju, jeżeli to stałe miejsce prowadzenia działalności nie uczestniczy w dokonywanych transakcjach.
W nowym art. 17 ust. 3 wprowadzono zastrzeżenie, że obowiązek stosowania mechanizmu odwrotnego obciążenia w przypadku usług ma miejsce, gdy usługobiorcą jest podatnik, o którym mowa w art. 15, natomiast w przypadku usług, o których mowa w art. 28b również jeżeli usługobiorcą jest osoba prawna niebędąca podatnikiem, ale zarejestrowana jako podatnik VAT UE, zgodnie z art. 97 ustawy o VAT. Jest to doprecyzowanie obecnych przepisów.
Modyfikacja przepisów określających moment obowiązku podatkowego
W nowo dodanym art. 19 ust. 19a określony został moment powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do importu usług, które są wykonywane w sposób ciągły przez okres dłuższy niż jeden rok. W takim przypadku obowiązek podatkowy powstaje każdorazowo co do zasady w ostatnim dniu roku kalendarzowego, w którym usługi były świadczone do momentu zakończenia świadczenia tych usług.
Rozumienie pojęć zdefiniowanych w art. 22 ust. 5 zastosowano również do art. 28i ust. 2 określającego miejsce świadczenia usług restauracyjnych i cateringowych, które są faktycznie wykonywane na pokładach statków, statków powietrznych lub pociągów podczas części transportu pasażerów wykonaną na terytorium Wspólnoty. Sposób zdefiniowania w art. 22 ust. 5 następujących pojęć: części przewozu osób wykonywanej na terytorium Wspólnoty, miejsca rozpoczęcia przewozu osób, miejsca zakończenia przewozu osób, oraz w przypadku podróży w obie strony powrotnego odcinka podróży jest tożsamy z definicjami zawartymi w dyrektywie 2008/8/WE w odniesieniu do określenia miejsca świadczenia przy świadczeniu usług restauracyjnych i cateringowych.
W związku z nowo dodanymi art. 28a-28o, które dotyczą określenia miejsca świadczenia usług, uchylone zostały dotychczasowe art. 27 i art. 28 ustawy o VAT (art. 1 pkt 7 projektu).
W nowym art. 28a określono podmioty uznane za podatników na potrzeby wprowadzonych w art. 28b-28n nowych zasad dotyczących miejsca świadczenia usług. Zgodnie z art. 28a wyłącznie dla potrzeb określenia miejsca świadczenia usług w art. 28b-28n przez podatnika rozumieć należy oprócz podatnika zdefiniowanego w art. 15 ustawy o VAT, również podatnika podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze oraz osobę prawną niebędącą podatnikiem, która zidentyfikowana została na potrzeby podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze.
W ten sposób znacznemu poszerzeniu, w stosunku do obecnie obowiązujących regulacji, ulegną przypadki, gdy miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym usługobiorca będący podatnikiem ma siedzibę.
Rozumienie pojęć zdefiniowanych w art. 22 ust. 5 zastosowano również do art. 28i ust. 2 określającego miejsce świadczenia usług restauracyjnych i cateringowych, które są faktycznie wykonywane na pokładach statków, statków powietrznych lub pociągów podczas części transportu pasażerów wykonaną na terytorium Wspólnoty. Sposób zdefiniowania w art. 22 ust. 5 następujących pojęć: części przewozu osób wykonywanej na terytorium Wspólnoty, miejsca rozpoczęcia przewozu osób, miejsca zakończenia przewozu osób, oraz w przypadku podróży w obie strony powrotnego odcinka podróży jest tożsamy z definicjami zawartymi w dyrektywie 2008/8/WE w odniesieniu do określenia miejsca świadczenia przy świadczeniu usług restauracyjnych i cateringowych.
W związku z nowo dodanymi art. 28a-28o, które dotyczą określenia miejsca świadczenia usług, uchylone zostały dotychczasowe art. 27 i art. 28 ustawy o VAT (art. 1 pkt 7 projektu).
W nowym art. 28a określono podmioty uznane za podatników na potrzeby wprowadzonych w art. 28b-28n nowych zasad dotyczących miejsca świadczenia usług. Zgodnie z art. 28a wyłącznie dla potrzeb określenia miejsca świadczenia usług w art. 28b-28n przez podatnika rozumieć należy oprócz podatnika zdefiniowanego w art. 15 ustawy o VAT, również podatnika podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze oraz osobę prawną niebędącą podatnikiem, która zidentyfikowana została na potrzeby podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze.
W ten sposób znacznemu poszerzeniu, w stosunku do obecnie obowiązujących regulacji, ulegną przypadki, gdy miejscem świadczenia usług jest miejsce, w którym usługobiorca będący podatnikiem ma siedzibę.
Miejsce świadczenia usług
W nowym art. 28b wprowadzono fundamentalną zmianę, jaką jest modyfikacja ogólnej zasady dotyczącej miejsca świadczenia usług w transakcjach między podatnikami (w pojęciu zdefiniowanym w art. 28a) z miejsca siedziby usługodawcy na miejsce siedziby usługobiorcy.
Obecnie obowiązująca generalna zasada określająca miejsce świadczenia usług w miejscu gdzie usługodawca ma swoją siedzibę, w dużej mierze skutkuje opodatkowaniem usług tam gdzie dochodzi do ich konsumpcji. W przypadku usług świadczonych na odległość, faktyczna ich konsumpcja nie odbywa się w państwie członkowskim usługodawcy lecz usługobiorcy. Może to prowadzić ze względu na różnice w wysokości stawek VAT w poszczególnych państwach członkowskich do zakłócenia zasad konkurencji, w sytuacji gdy usługobiorca ma możliwość wyboru usługodawcy z różnych państw członkowskich a wysokość podatku w tych państwach znacząco się różni. Zmiana miejsca świadczenia usług w odniesieniu do transakcji pomiędzy podatnikami VAT ma na celu zapewnienie opodatkowania wszystkich usług, również tych świadczonych na odległość, w miejscu ich konsumpcji.
Obecnie obowiązująca generalna zasada określająca miejsce świadczenia usług w miejscu gdzie usługodawca ma swoją siedzibę, w dużej mierze skutkuje opodatkowaniem usług tam gdzie dochodzi do ich konsumpcji. W przypadku usług świadczonych na odległość, faktyczna ich konsumpcja nie odbywa się w państwie członkowskim usługodawcy lecz usługobiorcy. Może to prowadzić ze względu na różnice w wysokości stawek VAT w poszczególnych państwach członkowskich do zakłócenia zasad konkurencji, w sytuacji gdy usługobiorca ma możliwość wyboru usługodawcy z różnych państw członkowskich a wysokość podatku w tych państwach znacząco się różni. Zmiana miejsca świadczenia usług w odniesieniu do transakcji pomiędzy podatnikami VAT ma na celu zapewnienie opodatkowania wszystkich usług, również tych świadczonych na odległość, w miejscu ich konsumpcji.
| Zmiana zasady ogólnej nie będzie dotyczyć sytuacji, gdy usługi świadczone na rzecz podatnika są przeznaczone do jego osobistego użytku lub użytku jego personelu. W takim przypadku będzie to co do zasady miejsce siedziby usługodawcy. |
W nowym art. 28c zachowana została obecnie obowiązująca zasada ogólna odnosząca się do transakcji pomiędzy podatnikiem a ostatecznym konsumentem, czyli opodatkowanie w miejscu gdzie świadczący usługę posiada siedzibę. Pozostawienie obecnie obowiązującej zasady ogólnej podyktowane jest względami praktycznymi. Zasada ta jest prosta dla świadczących usługi, ponieważ w większości przypadków wystarczy, że znają oni regulacje prawne i stawki obowiązujące w ich państwie członkowskim.
| W odniesieniu do niektórych usług wprowadzono zasady szczególne, polegające na przeniesieniu miejsca świadczenia usług w miejsce ich faktycznej konsumpcji. |
Dotyczy to m.in. usług:
- transportu towarów,
- pomocniczych do usług transportowych, takich jak załadunek, rozładunek,
- przeładunek i podobne usługi,
- wykonywanych przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób
- trzecich,
- wyceny rzeczowego majątku ruchomego oraz na ruchomym majątku rzeczowym.
W art. 28d proponuje się wprowadzić szczególną zasadę w odniesieniu do miejsca świadczenia usług na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, świadczonych przez pośredników działających w imieniu i na rzecz osób trzecich. W takim przypadku miejscem świadczenia jest miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja.
Obecnie obowiązujące przepisy określają miejsce świadczenia usług pośrednictwa w zależności od rodzajów usług:
Obecnie obowiązujące przepisy określają miejsce świadczenia usług pośrednictwa w zależności od rodzajów usług:
- w przypadku usług niematerialnych wymienionych w art. 27 ust. 4 pkt 1-10 ustawy o VAT, świadczonych przez agentów i pośredników działających w imieniu i na rzecz innej osoby, miejscem świadczenia jest miejsce gdzie nabywca usługi (będący podmiotem posiadającym siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium państwa trzeciego, lub podatnikiem mającym siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Wspólnoty, ale w kraju innym niż kraj świadczącego usługę) posiada siedzibę, stałe miejsce prowadzenia działalności, stały adres lub miejsce zamieszkania,
- w przypadku usług związanych bezpośrednio z wewnątrzwspólnotowymi usługami transportu towarów miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie transport się rozpoczyna,
- w przypadku usług pomocniczych do usług transportowych, takich jak załadunek, rozładunek, przeładunek i podobne czynności miejscem świadczenia jest miejsce świadczenia usług, z którymi usługi te są związane, w przypadku usług innych niż wyżej wymienione miejscem świadczenia jest miejsce świadczenia usług, z którymi usługi te są związane,
- w przypadku usług pośrednictwa związanych z dostawą towarów miejscem świadczenia jest miejsce dokonania dostawy towarów.
Zmiana uprościła zasady opodatkowania usług pośrednictwa. W przypadku transakcji pomiędzy podatnikami zastosowanie będzie miała zasada ogólna opodatkowania w miejscu siedziby usługobiorcy. W przypadku usług pośredników na rzecz podmiotów niebędących podatnikami miejsce, w którym dokonywana jest podstawowa transakcja.
W nowym art. 28e utrzymana została obecnie obowiązująca zasada opodatkowania usług związanych z nieruchomościami w miejscu położenia nieruchomości. Tak jak obecnie, zasada ta miałaby zastosowanie, zarówno w transakcjach pomiędzy podatnikami, jak i pomiędzy podatnikiem i ostatecznym konsumentem. Zmianą w stosunku do obecnego brzmienia art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT jest doprecyzowanie rozumienia usług związanych z nieruchomością.
Obejmą one również usługi zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi oraz przyznawanie prawa użytkowania nieruchomości.
W nowym art. 28e utrzymana została obecnie obowiązująca zasada opodatkowania usług związanych z nieruchomościami w miejscu położenia nieruchomości. Tak jak obecnie, zasada ta miałaby zastosowanie, zarówno w transakcjach pomiędzy podatnikami, jak i pomiędzy podatnikiem i ostatecznym konsumentem. Zmianą w stosunku do obecnego brzmienia art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT jest doprecyzowanie rozumienia usług związanych z nieruchomością.
Obejmą one również usługi zakwaterowania w sektorze hotelarskim lub sektorach o podobnej funkcji, takich jak ośrodki wczasowe lub miejsca przeznaczone do użytku jako kempingi oraz przyznawanie prawa użytkowania nieruchomości.
W nowym art. 28f zostaną uregulowane kwestie związane z transportem osób i towarów. W odniesieniu do transportu osób w art. 28f ust. 1 pozostała w niezmienionej wersji obowiązująca zasada opodatkowania usług transportu osób w zależności od pokonywanych odległości (zarówno w transakcjach pomiędzy podatnikami, jak i pomiędzy podatnikiem i ostatecznym konsumentem). Gwarantuje ona, że podatek jest należny w państwie członkowskim konsumpcji.
W nowym art. 28f ust. 2 utrzymana została zasada szczególna w odniesieniu do miejsca świadczenia usług transportu towarów innych niż tzw. wewnątrzwspólnotowy transport towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami. Miejscem świadczenia będzie miejsce, w którym odbywa się transport, z uwzględnieniem pokonanych odległości. Zmiana w stosunku do przepisów obecnie obowiązujących dotyczy jednak transakcji pomiędzy podatnikami, gdzie zastosowanie w takim przypadku będzie miała zasada ogólna - opodatkowanie w miejscu siedziby usługobiorcy.
W nowym art. 28f ust. 3 utrzymana będzie (obecny art. 28 ust. 1 ustawy o VAT) zasada szczególna w odniesieniu do miejsca świadczenia usług tzw. wewnątrzwspólnotowego transportu towarów na rzecz podmiotów niebędących podatnikami. Miejscem świadczenia będzie miejsce rozpoczęcia transportu. Zmiana w stosunku do przepisów obecnie obowiązujących (czyli opodatkowania w miejscu rozpoczęcia transportu lub na terytorium państwa członkowskiego, które wydało nabywcy numer, który podał świadczącemu - art. 28 ust. 1 i 3 ustawy o VAT), dotyczy przede wszystkim transakcji pomiędzy podatnikami, gdzie zastosowanie będzie miała zasada ogólna opodatkowania w miejscu siedziby usługobiorcy.
Pominięty zostanie obowiązujący obecnie art. 28 ust. 2 ustawy o VAT dotyczący traktowania usługi transportu krajowego jako wewnątrzwspólnotowej usługi transportu towarów. W dyrektywie 2008/8/WE nie uwzględniono przepisu definiującego jako wewnątrzwspólnotową usługę transportu towarów usługi transportu, którego rozpoczęcie i zakończenie ma miejsce na terytorium jednego państwa członkowskiego, jeżeli bezpośrednio jest związane z wewnątrzwspólnotową usługą transportu towarów.
W nowym art. 28f ust. 4 i 5 wprowadzone zostały definicje miejsca rozpoczęcia i miejsca zakończenia transportu. Za miejsce rozpoczęcia transportu przyjmować się będzie miejsce w którym faktycznie rozpoczyna się transport towarów, niezależnie od odległości przebytych do miejsca, gdzie znajdują się towary. Miejsce zakończenia transportu to miejsce, w którym faktycznie kończy się transport towarów.
W nowym art. 28g zmianie uległo miejsce świadczenia w zakresie usług w dziedzinie kultury, sztuki, sportu, nauki, edukacji, rozrywki oraz usług podobnych do tych usług, takich jak targi i wystawy. W stosunku do obecnie obowiązującego art. 27 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy o VAT regulującego miejsce świadczenia ww. usług w miejscu, gdzie usługi są faktycznie świadczone, dokonano rozróżnienia na usługi związane z działalnością w ww. dziedzinach świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami oraz na usługi wstępu na imprezy świadczone na rzecz podatników.
W nowym art. 28g ust. 1 określone zostało miejsce świadczenia usług wstępu na imprezy kulturalne, artystyczne, sportowe, naukowe, edukacyjne, rozrywkowe lub podobne, takie jak targi i wystawy, oraz usług pomocniczych związanych z usługami wstępu na te imprezy, świadczonych na rzecz podatnika, w miejscu, w którym te imprezy faktycznie się odbywają.
Natomiast zgodnie z nowym art. 28g ust. 2 miejscem świadczenia usług oraz świadczenia usług pomocniczych związanych z działalnością kulturalną, artystyczną, sportową, naukową, edukacyjną, rozrywkową lub podobną, taką jak targi i wystawy, świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami jest miejsce, w którym ta działalność faktycznie jest wykonywana.
Zasadnicza zmiana miejsca świadczenia w odniesieniu do ww. usług dotyczyć będzie podatników i polegać będzie na przeniesieniu miejsca świadczenia z miejsca faktycznego świadczenia usługi do miejsca gdzie usługobiorca ma siedzibę, z wyjątkiem usług wstępu na imprezy, które tak jak obecnie, opodatkowane będą w miejscu, gdzie są faktycznie świadczone.
Nowy art. 28h utrzymał zasadę szczególną miejsca świadczenia usług pomocniczych do usług transportowych, takich jak załadunek, rozładunek, przeładunek i podobnych czynności oraz usług wyceny rzeczowego majątku ruchomego oraz na ruchomym majątku rzeczowym świadczonych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami - w miejscu, w którym usługi są faktycznie wykonywane. W stosunku do przepisów obecnie obowiązujących w zakresie tych usług zmiana dotyczy transakcji pomiędzy podatnikami, gdzie zastosowanie w przypadku takich usług będzie miała zasada ogólna - opodatkowanie w miejscu siedziby usługobiorcy.
Nowy art. 28i wprowadza zmianę miejsca świadczenia usług w odniesieniu do usług restauracyjnych i cateringowych. Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami do ww. usług ma zastosowanie zasada ogólna - czyli miejsce, w którym usługodawca ma siedzibę. Ponieważ usługi takie z natury mają charakter materialny i są świadczone dla celów natychmiastowej konsumpcji w identyfikowalnym miejscu, powinny być one opodatkowane w miejscu, gdzie są rzeczywiście wykorzystywane. Zatem art. 28i ust. 1 wprowadza zasadę opodatkowania usług restauracyjnych i cateringowych w miejscu, gdzie te usługi są faktycznie wykonywane.
| Zasada ta nie będzie mieć jednak zastosowania w odniesieniu do świadczenia usług restauracyjnych i cateringowych na pokładach statków, samolotów lub w pociągach podczas świadczenia usługi transportu osób, ponieważ bardzo trudno byłoby ustalić miejsce, w którym usługa jest fizycznie świadczona. |
W nowym art. 28i ust. 2 wprowadzono wyjątek od zasady opodatkowania usług restauracyjnych i cateringowych w miejscu, gdzie te usługi są faktycznie wykonywane w przypadku, gdy usługi te są faktycznie wykonywane na pokładach statków, statków powietrznych lub pociągów podczas części transportu pasażerów wykonanej na terytorium Wspólnoty. W takim przypadku miejscem świadczenia ww. usług byłoby miejsce rozpoczęcia przewozu osób.
Nowy art. 28j wprowadza definicję usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu oraz szczególną zasadę w odniesieniu do miejsca ich świadczenia. Zgodnie z art. 28j ust. 1 miejscem świadczenia usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu będzie miejsce, w którym te środki transportu będą rzeczywiście oddawane do dyspozycji usługobiorcy niezależnie od statusu usługobiorcy.
Krótkoterminowy wynajem środków transportu (zdefiniowany w art. 28j ust. 2) to ciągłe posiadanie lub korzystanie ze środka transportu przez okres nieprzekraczający trzydziestu dni, a w przypadku jednostek pływających, okres nieprzekraczający dziewięćdziesięciu dni.
Obecnie miejscem świadczenia usług wynajmu środków transportu nie jest miejsce, gdzie dochodzi do faktycznego wykorzystania środków transportu, ale zgodnie z zasadą ogólną, miejsce, gdzie dostawca ma swoją siedzibę. Z uwagi na fakt, że środki transportu mogą łatwo przekraczać granice, zasada ta nie zapewnia, że podatek od wartości dodanej jest przekazywany państwu członkowskiemu konsumpcji.
Nowy art. 28k utrzyma przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług elektronicznych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę albo miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu na terytorium Wspólnoty, przez podatnika, który ma siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności, z którego świadczy te usługi, poza terytorium Wspólnoty, a w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności, ma miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty. Miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie podmiot niebędący podatnikiem posiada siedzibę albo miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu.
W nowo dodanym art. 28l utrzymane zostaną szczególne zasady dotyczące miejsca świadczenia usług w odniesieniu do osób spoza Wspólnoty niebędących podatnikami, na rzecz których świadczone są wymienione w artykule usługi niematerialne, tj. np.:
Nowy art. 28j wprowadza definicję usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu oraz szczególną zasadę w odniesieniu do miejsca ich świadczenia. Zgodnie z art. 28j ust. 1 miejscem świadczenia usług krótkoterminowego wynajmu środków transportu będzie miejsce, w którym te środki transportu będą rzeczywiście oddawane do dyspozycji usługobiorcy niezależnie od statusu usługobiorcy.
Krótkoterminowy wynajem środków transportu (zdefiniowany w art. 28j ust. 2) to ciągłe posiadanie lub korzystanie ze środka transportu przez okres nieprzekraczający trzydziestu dni, a w przypadku jednostek pływających, okres nieprzekraczający dziewięćdziesięciu dni.
Obecnie miejscem świadczenia usług wynajmu środków transportu nie jest miejsce, gdzie dochodzi do faktycznego wykorzystania środków transportu, ale zgodnie z zasadą ogólną, miejsce, gdzie dostawca ma swoją siedzibę. Z uwagi na fakt, że środki transportu mogą łatwo przekraczać granice, zasada ta nie zapewnia, że podatek od wartości dodanej jest przekazywany państwu członkowskiemu konsumpcji.
Nowy art. 28k utrzyma przepisy dotyczące miejsca świadczenia usług elektronicznych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami, mających siedzibę albo miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu na terytorium Wspólnoty, przez podatnika, który ma siedzibę lub stałe miejsce prowadzenia działalności, z którego świadczy te usługi, poza terytorium Wspólnoty, a w przypadku braku takiej siedziby lub stałego miejsca prowadzenia działalności, ma miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu poza terytorium Wspólnoty. Miejscem świadczenia jest miejsce, gdzie podmiot niebędący podatnikiem posiada siedzibę albo miejsce stałego zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu.
W nowo dodanym art. 28l utrzymane zostaną szczególne zasady dotyczące miejsca świadczenia usług w odniesieniu do osób spoza Wspólnoty niebędących podatnikami, na rzecz których świadczone są wymienione w artykule usługi niematerialne, tj. np.:
- usługi sprzedaży praw lub udzielania licencji i sublicencji,
- przeniesienia lub cesji praw autorskich,
- usługi reklamy,
- doradcze,
- inżynierskie,
- prawnicze,
- księgowe oraz
- usługi podobnych do tych usług,
- usługi przetwarzania danych, dostarczania informacji,
- tłumaczeń,
- bankowe,
- finansowe i ubezpieczeniowe,
- wynajmu, dzierżawy,
- telekomunikacyjne, nadawcze radiowe i telewizyjne.
W art. 28m w odniesieniu do świadczenia usług telekomunikacyjnych oraz usług nadawczych radiowych i telewizyjnych na rzecz podmiotów niebędących podatnikami zlokalizowanych we Wspólnocie, przez podatnika, który zlokalizowany jest poza Wspólnotą, dodano modyfikację (z uwagi na miejsce rzeczywistego użytkowania i korzystania z tych usług) reguły zawartej w art. 28c dotyczącej określania miejsca świadczenia. Utrzymany zostanie obecnie obowiązujący w art. 27 ust. 6 ustawy o VAT.
W nowym art. 28n dodano zapisy dotyczące określania miejsca świadczenia dla usług turystyki objętych szczególną procedurą opodatkowania. Należy zauważyć, iż miejsce świadczenia dla usług turystyki objętych szczególną procedurą opodatkowania nie uległo zmianie - pojedyncza usługa podlega opodatkowaniu w państwie członkowskim, w którym biuro podróży ma siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego świadczy usługi.
W nowym art. 28n dodano zapisy dotyczące określania miejsca świadczenia dla usług turystyki objętych szczególną procedurą opodatkowania. Należy zauważyć, iż miejsce świadczenia dla usług turystyki objętych szczególną procedurą opodatkowania nie uległo zmianie - pojedyncza usługa podlega opodatkowaniu w państwie członkowskim, w którym biuro podróży ma siedzibę działalności gospodarczej lub stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej, z którego świadczy usługi.
Stawka podatku na usługi elektroniczne
W art. 41 ustawy o VAT (art. 1 pkt 9 projektu) dodany ust. 13a, usunie wątpliwości interpretacyjne, precyzując, że w stosunku do usług elektronicznych zastosowanie ma stawka podstawowa 22%.
Rozszerzenie obowiązku zawiadomienia i rejestracji
W nowym art. 97 ust. 3 w odniesieniu do podatników, o których mowa w art. 15 ustawy o VAT, proponuje się rozszerzyć obowiązek zawiadomienia naczelnika urzędu skarbowego o zamiarze:
Zmiany mają na celu dostosowanie obowiązku rejestracji do wymagań wprowadzonych dyrektywą 2008/8/WE w zakresie stosowania przy opodatkowaniu usług mechanizmu odwrotnego obciążenia. Przepis ten w obecnym brzmieniu przestanie obowiązywać z dniem 1 stycznia 2010 r. na skutek zmian przepisów dyrektywy 2008/8/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług.
Nowy art. 97 ust. 10 rozszerza gamę sytuacji, w których stosuje się numer identyfikacji podatkowej poprzedzony kodem PL o świadczenie i nabycie usług w przypadku:
- nabywania usług, o których mowa w art. 28b, jeżeli usługi te stanowiłyby import usług oraz
- świadczenia usług dla podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, o których mowa w proponowanym art. 100 ust. 1 pkt 4.
Zmiany mają na celu dostosowanie obowiązku rejestracji do wymagań wprowadzonych dyrektywą 2008/8/WE w zakresie stosowania przy opodatkowaniu usług mechanizmu odwrotnego obciążenia. Przepis ten w obecnym brzmieniu przestanie obowiązywać z dniem 1 stycznia 2010 r. na skutek zmian przepisów dyrektywy 2008/8/WE w odniesieniu do miejsca świadczenia usług.
Nowy art. 97 ust. 10 rozszerza gamę sytuacji, w których stosuje się numer identyfikacji podatkowej poprzedzony kodem PL o świadczenie i nabycie usług w przypadku:
- nabywania usług, o których mowa w art. 28b, jeżeli usługi te stanowiłyby import usług oraz
- świadczenia usług dla podatników podatku od wartości dodanej lub osób prawnych niebędących takimi podatnikami, o których mowa w proponowanym art. 100 ust. 1 pkt 4.




