Twoją jednostkę dotknął kryzys gospodarczy? Pamiętaj, sporządzając sprawozdanie finansowe, masz obowiązek wyceny składników po cenach sprzedaży netto i utworzenia rezerwy na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania działalności. Sprawdź szczegóły.
Kiedy można stwierdzić, że działalność Twojej jednostki jest zagrożona?
Jest wiele przesłanek, które wskazują na problemy finansowe w Twojej jednostce. Zwykle na zagrożenie kontynuacji działalności wskazuje nie jedna, ale kilka przyczyn.
Poznaj, zatem symptomy, które mogą spowodować, iż będziesz musiał zmienić zasady sporządzenia sprawozdania finansowego.
1. Trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań.
Zwykle zaczynają występować istotne trudności z terminowym regulowaniem zobowiązań przez jednostkę, cykl zapłaty zobowiązań wydłuża się, a Twoi dostawcy coraz częściej zaczynają przysyłać Ci noty odsetkowe i coraz częściej oddają Twoje zobowiązania do firmy windykacyjnej.
Pamiętaj nie wolno Ci lekceważyć tego symptomu, ponieważ zgodnie z art. 11 ust. 1. ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm., dalej: prawo upadłościowe i naprawcze) dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Oznacza to, że każdy z wierzycieli rozliczanej przez Ciebie jednostki ma prawo zgłosić do sądu wniosek o ogłoszenie upadłości, jeśli zalegasz z uregulowaniem płatności wobec niego.
2. Wyższa wartość zobowiązań niż wartość majątku podmiotu.
Oczywistą przesłanką wskazującą na utratę zdolności do kontynuowania działalności jest wyższa wartość zobowiązań niż wartość majątku podmiotu. Nie ma znaczenia (zgodnie z art. 11 ust. 1 prawa upadłościowego i naprawczego) w tej sytuacji fakt, że te zobowiązania są terminowo regulowane.
Dłużnika będącego osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
3. Uzależnienie od jednego dostawcy.
Niebezpieczne dla Twojej jednostki jest także uzależnienie od jednego dostawcy albo od jednego odbiorcy. Może to być także uzależnienie od stosunkowo wąskiego kręgu kontrahentów. Oczywiście posiadanie jednego, czy nieco więcej kontrahentów nie jest samo w sobie niebezpieczne. Problem może zacząć się wtedy, kiedy kluczowy dostawca Twojej firmy nie wywiązuje się terminowo z zamówień lub zaprzestał produkcji surowców niezbędnych jednostce.
Analogicznie jest w przypadku, gdy kondycja pieniężna Twojej jednostki zależy od jednego odbiorcy lub niewielkiej grupy, którzy zaprzestali spłaty zobowiązań, albo sami przeżywają kryzys finansowy.
4. Kłopoty z odzyskaniem należności.
Z podobnego rodzaju niebezpieczeństwem będziesz miał do czynienia także, gdy w strukturze Twoich należności występuje znaczna ilość należności trudnych do odzyskania i jest to połączone z dużym zadłużeniem Twojej jednostki. Z taką sytuacją możesz mieć do czynienia na przykład wtedy, gdy Twoja firma ma wielu odbiorców z branży, która obecnie przeżywa kryzys finansowy.
5. Spadek popytu na oferowane wyroby.
Okolicznością, która powinna także wzbudzić Twój niepokój jest oczywiście znaczący spadek popytu na oferowane wyroby, towary, brak środków na rozpoczęcie produkcji nowego wyrobu lub zakup nowego asortymentu towarów.
6. Gdy bank wypowiada umowy kredytowe.
Zwykle, pierwsze oznaki kryzysu, zauważają banki, dlatego też powinieneś zwrócić szczególną uwagę na następujące okoliczności:
- wypowiedzenie umów kredytowych,
- odmowa udzielenia kredytu lub pożyczki w związku z brakiem zdolności kredytowej.
7. Ujemny kapitał obrotowy.
W jednostkach, które przeżywają problemy finansowe zauważysz zapewne tzw. ujemny kapitał obrotowy, tzn. znaczącą przewagę zobowiązań krótkoterminowych nad aktywami obrotowymi, a dodatkowo straty na działalności operacyjnej.
8. Starzejący się majątek trwały.
Charakterystycznym symptomem kryzysu w firmie jest także wyraźnie starzejący się majątek trwały. Zaobserwujesz to przyglądając się sprawozdaniom z ostatnich 2-3 lat – brak jest nakładów na nowe środki trwałe, brak środków na wymianę zużytych środków trwałych.
Zwróć tylko uwagę, że nie we wszystkich branżach i rodzajach działalności brak nakładów na odtwarzanie rzeczowych aktywów trwałych może mieć tak silne znaczenie.
9. Inne przesłanki świadczące o zagrożeniu.
O zagrożeniu kontynuacji działalności mogą świadczyć także inne przesłanki, np.:
- utrata koncesji, w oparciu, o którą prowadzona była działalność gospodarcza,
- konflikt z załogą, który może przekształcić się w strajk,
- toczące się sprawy sądowe, np. dotyczące zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług lub podatków dochodowych, których rozstrzygnięcie na niekorzyść jednostki spowoduje konieczność spłaty zobowiązań przekraczających możliwości finansowe jednostki,
- zbliżający się termin wygaśnięcia umowy spółki, jeżeli została zawarta na czas ograniczony itp.
Przesłanki zagrożenia kontynuacji działalności w spółce nie występują pojedynczo – zwykle naraz możesz zaobserwować kilka czynników, które łącznie powodują to, że podmiot w krótkim okresie znajdzie się w dosyć trudnej sytuacji ekonomicznej i finansowej.
Utratę płynności finansowej lub bankructwo można przewidzieć na podstawie analizy pojedynczych wskaźników ekonomicznych, jak również bardziej złożonych modeli ekonometrycznych.
W związku z tym zostały opracowane różnorodne wskaźniki ekonomiczne, służące opisaniu płynności finansowej, stopnia zadłużenia, zdolności do obsługi długu, dzięki którym można obserwować wybrane elementy sytuacji finansowej firmy oraz formułować pewne wnioski i na tej podstawie diagnozować możliwość wystąpienia bankructwa.
Do najbardziej znanych w skali światowej metod w tej dziedzinie można zaliczyć opracowania takich ekonomistów, jak P.J. Fritz Patrick, który – na podstawie sprawozdań finansowych – zajmował się badaniem wpływu rentowności kapitałów własnych na sytuację finansową, W.H. Beaver, który – w oparciu o płynne aktywa i dodatnie przepływy pieniężne – stworzył sześć niezależnych wskaźników opisujących stan finansów firmy, oraz E.I. Altman, który opracował ekonometryczny model zintegrowanych wskaźników finansowych.
Twoja jednostka jest w sytuacji zagrożenia kontynuacji działalności? Pamiętaj o obowiązkach sprawozdawczych
W sytuacji zagrożenia kontynuacji działalności jednostki (zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości, tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694, dalej: uor) podmioty te, sporządzając sprawozdanie finansowe, mają obowiązek wyceny składników po cenach sprzedaży netto i utworzenia rezerwy na przewidywane dodatkowe koszty i straty spowodowane zaniechaniem lub utratą zdolności do kontynuowania działalności.
| Wycena składników poszczególnych aktywów powinna być przeprowadzona według możliwych do uzyskania cen sprzedaży netto, jednak nie wyższych od cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych o dotychczasowe odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe, a także z uwzględnieniem odpisów z tytułu trwałej utraty wartości. |
Wszelkie różnice należy odnieść na kapitał rezerwowy z aktualizacji wyceny. Elementy zobowiązań należy wycenić w kwocie wymagającej zapłaty, uwzględniając odsetki za zwłokę oraz różnice kursowe. Podobnie, jak w przypadku aktywów, różnice z wyceny należy przypisać kapitałowi rezerwowemu z aktualizacji wyceny. Poza tym należy utworzyć rezerwy na przewidywane zobowiązania, na koszty i straty związane z zaprzestaniem prowadzenia działalności, takie jak: kary umowne, odszkodowania, odprawy itp. Rezerwy tworzy się także w ciężar kapitału z aktualizacji wyceny zgodnie z art. 29 ust. 2a uor.
Działania te (wycena i utworzenie rezerwy) muszą nastąpić także zgodnie z art. 29 ust. 2 uor:
- w przeddzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub ogłoszenia upadłości,
- na koniec roku obrotowego, jeżeli na dzień zatwierdzenia sprawozdania finansowego za dany rok obrotowy jednostka nie będzie kontynuowała działalności,
- na koniec roku obrotowego przypadającego w czasie trwania postępowania likwidacyjnego lub upadłościowego,
- w przeddzień przekazania, podziału lub sprzedaży jednostki, jeżeli odpowiednia umowa nie przewiduje przyjęcia za podstawę rozliczeń wartości majątku ustalonej przy założeniu, że działalność gospodarcza będzie przez jednostkę kontynuowana.
Ustawa o rachunkowości nakazuje Ci także w drugiej części informacji dodatkowej – dodatkowych notach i objaśnieniach odnieść się do zagrożeń zwianych z kontynuowaniem działalności przez jednostkę. W przypadku występowania niepewności, co do możliwości kontynuowania działalności powinieneś umieścić tam opis tych niepewności oraz stwierdzenie, że taka niepewność występuje, oraz wskazanie, czy sprawozdanie finansowe zawiera korekty z tym związane. Informacja powinna zawierać również opis podejmowanych bądź planowanych przez jednostkę działań mających na celu eliminację niepewności.
Ważną zmianą w ustawie o rachunkowości, która nastąpiła od 1 stycznia 2009 r. dla podmiotów sporządzających sprawozdania finansowe i przeżywających problemy finansowe jest wprowadzenie zmiany do art. 29 uor. Od 1 stycznia 2009 r. ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu nie będzie przeszkodą do uznania, iż działalność jednostki będzie kontynuowana (art. 29 ust. 3 uor). Będzie to także stanowiło okoliczność powodującą możliwość odstąpienia od inwentaryzacji (art. 26 ust. 5 uor).
Oznacza to dla Twojej spółki, iż w przypadku ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu zarząd będzie mógł sporządzić sprawozdanie finansowe przy założeniu kontynuowania działalności, czyli będzie mógł nie tworzyć dodatkowej rezerwy ani nie będzie konieczności wyceny aktywów po cenach sprzedaży nie wyższych od wartości ich nabycia lub wytworzenia.
Podstawa prawna: - art. 29, art. 26 ust. 5 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694),
- art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.).
- art. 11 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2003 r. nr 60, poz. 535 ze zm.).
